I SA/Lu 382/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. sp. z o.o. z siedzibą w B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2013 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżąca spółka na druku PPPr wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadniła tym, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W ubiegłym roku podatkowym prowadzona działalność przyniosła stratę, skutkiem czego obecnie nie posiada środków finansowych na regulowanie zobowiązań finansowych wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca nie posiada środków trwałych ani środków pieniężnych na rachunkach bankowych. Kapitał zakładowy spółki wynosi [...] złotych. Ostatni rok obrotowy skarżąca zakończyła stratą w kwocie [...]złotych. Aktualnie spółka posiada wymagalne zobowiązania w kwocie [...]zł, których nie reguluje z uwagi na brak środków. Z tego względu zarząd spółki w dniu 27 lipca 2017 r. złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, który dotychczas nie został rozpatrzony. Ponadto do akt sprawy skarżąca złożyła sprawozdanie z dnia 31 marca 2017 r. z działalności za rok obrotowy rozpoczynający się 01.01.2016 i kończący 31.12.2016, z którego wynika, że w roku 2016 nie miały miejsca żadne zdarzenia mające istotny wpływ na działalność prowadzoną przez skarżącą (pkt. II), skarżąca planuje umocnić swoją pozycję na rynku lokalnym poprzez pozyskanie nowych klientów (pkt. IV), wynik finansowy za rok 2016 nie odbiegał znacząco od poprzedniego roku obrotowego zaś sytuacja finansowa skarżącej jest dobra, a płynność finansowa zachowana (pkt. V). Informacja dodatkowa do bilansu oraz rachunek zysków i strat za rok obrotowy 2016 potwierdzają oświadczenie zawarte na druku PPPr, że skarżąca nie posiada żadnych środków trwałych, w roku 2016 nie osiągnęła żadnych przychodów, a rok obrotowy zakończyła stratą w wysokości podaną na druku PPPr. Z raportu kasowego za okres od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 27 lipca 2017 r. wynika, że w okresie tym nie dokonywała żadnych operacji finansowych. Ponadto dołączono zeznania CIT - 8 i deklaracje VAT - 7 oraz rachunki i faktury VAT. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jednym z wyjątków od tej zasady jest instytucja prawa pomocy, oznaczająca w istocie przerzucenie kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa. Dlatego też instytucja ta może być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy to strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w p.p.s.a. Mianowicie, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania czy też dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Jednocześnie dodania wymaga, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Dodania również wymaga, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, nawet w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, zależy od uznania sądu. Mając powyższe wytyczne na względzie w ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego skarżąca spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W aktualnym orzecznictwie przesądzony jest pogląd, że skarżąca, działająca w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może pokryć koszty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (patrz. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). W sytuacji zatem, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, udziałowcy spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki. Brak takich działań ze strony udziałowców spółki w żaden sposób nie uzasadnia udzielenia przez państwo spółce bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Brak jest bowiem racjonalnego uzasadnienia dla przerzucania tych kosztów na podatników, poprzez ich pokrycie ze środków publicznych. Innymi słowy ocena sytuacji majątkowej spółki musi uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie oraz czy ma majątek, ale również czy podejmowała i podejmuje wszelkie niezbędne działania celem pozyskania środków finansowych niezbędnych dla ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 1 stycznia 2008 r., II OZ 266/08, LEX nr 479009, oraz z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08, LEX 477828). Przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej należy podkreślić, że skarżąca nie wykazała, aby jej udziałowcy wsparli ją dopłatami. Nie można więc przyjąć, że podjęła wszelkie niezbędne działania mające na celu pozyskanie środków finansowych koniecznych dla poniesienia kosztów sądowych niniejszego postępowania. Dokonując oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć tego, że mimo akcentowania przez skarżącą złej sytuacji finansowej w sprawozdaniu z dnia 31 marca 2017 r. znajduje się oświadczenie, z którego wynika, iż sytuacja finansowa skarżącej jest dobra, a płynność finansowa zachowana. Stwierdzenie to pada mimo tego, że w dniu 30 marca 2017 r. zajęte zostaje konto bankowe skarżącej na kwotę 76.836,85 złotych. Skoro zatem sama skarżąca mimo zajęcia jej rachunku bankowego oraz braku przychodów nie ocenia źle swojej sytuacji finansowej, oceniać jej źle nie może referendarz sądowy. Przy czym należy mieć na względzie, że z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby sytuacja finansowa skarżącej uległa znaczącej zmianie od dnia 31 marca 2017 r. Skoro więc taką samą sytuację finansową skarżąca ocenia raz źle raz dobrze przyjąć należy, że zła ocena sytuacji finansowej związana jest z ubieganiem się o pomoc z budżetu państwa polegającą na przejęciu przezeń kosztów sądowych. Nie można zatem przyjąć, że skarżąca uprawdopodobniła swoją sytuację finansową. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.