I SA/Lu 343/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. D. i S. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...], w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym - na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 7 czerwca 2018 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z 7 czerwca 2018 r.

S. D. (dalej jako: "skarżący") zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku podniósł, że nie posiada żadnego majątku. Gospodarstwo domowe prowadzi razem z małżonką. Źródło utrzymania rodziny stanowi świadczenie rentowe skarżącego w wysokości [...] zł netto oraz wynagrodzenie za pracę jego małżonki w kwocie wynoszącej po potrąceniach komorniczych [...] zł. Jednocześnie skarżący wskazał, że na utrzymanie domu oraz koszty leczenia przeznacza kwotę [...]zł miesięcznie. Postanowieniem z 7 czerwca 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Referendarz wskazał, że rozpatrując żądanie skarżącego miał na uwadze nie tylko wniosek złożony w niniejszej sprawie, lecz również dokumenty obrazujące sytuację finansową skarżącego dołączone do wcześniej zawisłych przed sądem spraw. W sprawach tych referendarz sądowy prawomocnymi postanowieniami odmówił skarżącemu przyznania żądanego zwolnienia od kosztów sądowych. Treść obecnie rozpatrywanego wniosku jednoznacznie wskazuje, że sytuacja majątkowa i dochodowa skarżącego nie uległa jakiejkolwiek zmianie od czasu rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w tych sprawach. Mając zatem na uwadze powyższe oraz zasadę ekonomiki procesowej zbędnym było wzywanie strony do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Brak było również podstaw do wyrażenia odmiennej oceny niż wyrażona we wskazanych wyżej prawomocnych rozstrzygnięciach referendarza. W ocenie referendarza, analiza złożonych przez skarżącego deklaracji podatkowych wykazała, że w 2016 r. osiągnął znaczny przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz innych źródeł, to zaś nie pozwala uznać skarżącego za osobę, która wpisuje się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy. Prowadzona przez skarżącego w minionych latach działalność gospodarcza była znacznych rozmiarów i przynosiła wymierne korzyści. Ponadto referendarz wskazał na brak wiarygodności odnośnie deklarowanego przez skarżącego braku środków pieniężnych w kontekście operacji wykonywanych za pośrednictwem rachunku bankowego oraz ponoszonych przez stronę wydatków. W terminie otwartym pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw od postanowienia referendarza. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego zakwestionował stanowisko referendarza sądowego, zarzucając bezpodstawne przekonanie, że posiadanie fachowego pełnomocnika w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Podniósł, że dla ustalenia możliwości płatniczych strony istotny jest nie przychód, a dochód, przy czym dla oceny jej aktualnej sytuacji nie może być brany pod uwagę dochód z roku 2016. Referendarz nie wziął pod uwagę aktualnych możliwości zarobkowych skarżącego i pominął okoliczność, że jest on całkowicie niezdolny do pracy. Decyzją ZUS z [...] skarżącemu przyznano rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Renta jest jedynym źródłem dochodu, a jej wysokość wynosi [...] zł netto. W ocenie pełnomocnika referendarz pominął okoliczność, że małżonka skarżącego nie posiada majątku, a jej wynagrodzenie za pracę jest obciążone z tytułu zajęcia komorniczego. Ponadto dodał, że koszty zagranicznych oraz krajowych konsultacji lekarskich nie były wygórowane i zostały poniesione w celu ochrony wartości nadrzędnej jaką jest ludzkie zdrowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W obecnym stanie prawnym sąd dokonuje zatem merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie referendarza sądowego jest prawidłowe. Skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, jakie składa strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów musi być rzetelne i możliwe do weryfikacji. Tylko wówczas może ono stanowić podstawę rozstrzygnięcia sądowego. W ocenie Sądu prawidłowa jest wstępna konstatacja referendarza, że ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy musi uwzględniać treść wniosków, jakie skarżący składał w innych zawisłych przed tutejszym sądem sprawach i które zostały rozstrzygnięte negatywnie prawomocnymi postanowieniami referendarza z 12 kwietnia 2018 r. Należy w tym miejscu dodać, że skarżący wnosił sprzeciwy od tych postanowień, jednakże sąd utrzymywał w mocy zaskarżone postanowienia, podtrzymując ocenę wyrażoną przez referendarza (por. postanowienia WSA w Lublinie z 10 maja 2018 r., I SA/Lu 94/18, I SA/Lu 137/18, I SA/Lu 138/18, I SA/Lu 215/18, I SA/Lu 216/18, I SA/Lu 217/18; z 17 maja 2018 r., I SA/Lu 1056/17, I SA/Lu 76/18). We wniosku złożonym w rozpoznawanej sprawie skarżący wskazuje, że wraz z małżonką z kwoty [...]zł, jaka miesięcznie pozostaje w ich dyspozycji, ponoszą wydatki związane z utrzymaniem domu, mediami, etc. w kwocie [...]zł. Skarżący nie podaje jednak okoliczności podnoszonych we wcześniejszych sprawach, że na konsultacje lekarskie (krajowe i zagraniczne) w ciągu roku wydał w sumie ok. [...] zł ([...] zł i [...] EURO) oraz ponosi koszty utrzymania dwóch studiujących córek ok. [...] zł miesięcznie. Podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wymaga to realizacji przez skarżącego obowiązku rzetelnego przedstawienia wszystkich informacji, które są niezbędne do oceny stanu rodzinnego, majątkowego i dochodowego. W sytuacji, w której skarżący we wniosku złożonym w rozpoznawanej sprawie pomija istotne okoliczności wpływające na tą ocenę, które były podawane w poprzednich sprawach, rozstrzygniętych zaledwie przed dwoma miesiącami, trudno uznać, że realizuje wskazany obowiązek. Skarżący nie przedstawił rzetelnych, wiarygodnych okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej, co oznacza, że nie wykazał, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Jeżeli skarżący nie wykazał woli współpracy z sądem w zakresie wiarygodnego i obiektywnego przedstawienia sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej, nie może oczekiwać, że zostanie mu udzielone wsparcie ze środków publicznych, jakim w istocie jest zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec braku podstaw do zakwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia referendarza sądowego, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.