I SA/Lu 339/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2018 r. (I SA/Lu 339/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 21 czerwca 2018 r. skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wniósł zażalenie na ww. postanowienie wnosząc jednocześnie o zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty od tego zażalenia. Z treści wniosku oraz dołączonych na wezwanie dokumentów wynika, że skarżący (ur. 1978 r.) gospodarstwo domowe prowadzi razem z rodzicami, zamieszkując w należącym do nich mieszkaniu, nie ponosząc żadnych kosztów jego utrzymania. Jest rozwodnikiem, zobowiązanym do alimentacji dwójki dzieci (zasądzone alimenty na łączną kwotę 800 zł), przy czym - jak wskazuje skarżący - przekazuję większe kwoty alimentów niż wymagane. Aktualnie zatrudniony jest na umowę o pracę, a jego wynagrodzenie za lipiec 2018 r. wyniosło 1.789,99 zł netto. W roku 2017 skarżący osiągnął natomiast przychód w wysokości 81.368,38 zł (dochód - 80.033,38 zł). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), określanej dalej jako p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Należy przy tym mieć na względzie, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W niniejszej sprawie skarżący wnosi o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Warunki jakie powinien spełnić by skorzystać z tego prawa określa przywołany wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Oceniając z tej perspektywy wniosek strony, uwzględniwszy jednocześnie powyższe uwagi teoretyczne, referendarz sądowy nie znalazł podstaw do uznania go za zasadny. Mianowicie ocena zdolności płatniczych strony nie pozwala przyjąć, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przede wszystkim podnieść przy tym należy, że do wymagalnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych należy jedynie wpis od zażalenia w wysokości 100 zł. Wymagane koszty sądowe są zatem zdecydowanie niższe niż poniesione dotychczas przez skarżącego. Jak bowiem wynika z akt sprawy skarżący uiścił samodzielnie wpis od skargi w wysokości 500 zł, bez konieczności ubiegania się o zwolnienie z tego obowiązku. Nadto w swoim wniosku o prawo pomocy nie wykazał, że wysokość posiadanych na utrzymanie dochodów uległa od tamtego czasu znacznemu obniżeniu, uniemożliwiając mu opłacenie wpisu od zażalenia. Na znacznie większe możliwości płatnicze skarżącego niż te zadeklarowane wskazuje również fakt reprezentowania go w postępowaniu podatkowym, a obecnie sądowy, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność ta sama w sobie przeczy bowiem dopuszczalności uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść wymaganych opłat sądowych (100 zł), gdyż albo już na ustanowienie adwokata wygospodarował odpowiednie środki finansowe (znacznie większe), albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczył się z taką potrzebą w przyszłości. W sprzeczności z przedstawioną przez stronę sytuacją dochodową stoją również dane dotyczące kwot przekazywanych jego byłej małżonce tytułem alimentów. Jak wynika z akt sprawy skarżący w dniu 9 maja 2018 r. przekazał jej kwotę 1.200 zł, zaś w dniu 8 czerwca 2018 r. kwotę 2.600 zł, które to kwoty znacznie przewyższają jego aktualne zdolności zarobkowe. Oznacza to, że skarżący albo korzysta z pomocy innych osób lub posiada inne nieujawnione źródła dochodów. Gdyby zaś tak było skarżący powinien wskazać wysokości otrzymywanego od tych osób wsparcia i sposób jego rozdysponowania, czego nie uczynił. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżący mimo zadeklarowanego braku dochodów, jest w stanie znaleźć źródło poniesienia wymienionych wyżej wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Konkludując, wyjątkowość instytucji prawa pomocy oznacza, że jeśli wnioskodawca ma możliwość - bądź we własnym zakresie, bądź przy pomocy osób bliskich, zwłaszcza tych pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym - poniesienia kosztów postępowania, koszty te nie powinny być przerzucane na budżet państwa, a w konsekwencji na ogół obywateli. W ocenie referendarza sądowego skarżący takowe możliwości posiada. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.