I SA/Lu 312/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej ustalającej zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący R. R., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnik wraz ze skargą na ww. decyzję zwrócił się o zwolnienie go od wpisu sądowego od wniesionej skargi. Skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z małżonką oraz dwójką dzieci w wieku 4 i 8 lat. Źródłem ich utrzymania jest dochód z działalności rolniczej prowadzonej przez stronę (ok. [...] zł netto) oraz dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez jego małżonkę (ok. [...] zł netto). Ponadto pobiera zasiłek "500+" na dzieci. Odnośnie posiadanego przez małżonków majątku, wskazał na dom jednorodzinny, samochód osobowy Peugeot 307, rok prod. 2007, grunty rolne o pow. 4,9 ha, ľ udziału w prawie własności mieszkania o pow. 67,30 m2 oraz garażu o pow. 14,40 m2 położonych w L. oraz ľ udziału w prawie własności niezabudowanej nieruchomości gruntowej o pow. 956 m2. W zakresie miesięcznych wydatków wskazał natomiast: alimenty (400 zł), czynsz (260 zł), energia elektryczna (200 zł), gaz (400 zł), telefony (100 zł), woda (300 zł), paliwo (300 zł), przedszkole (600 zł), składka KRUS (750 zł/kwartał) oraz wyżywienia (1.200 zł). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania oraz to, że przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."). Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli takim jakiego domaga się strona skarżąca (zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części) jest natomiast wykazanie przez nią niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego sytuacja dochodowa i majątkowa strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy nawet w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Przede wszystkim należy wskazać, że w sytuacji przystąpienia do merytorycznego rozpatrzenia skargi wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosić będzie 200 zł. Uwzględniając powyższe oraz przedstawioną przez stronę sytuację dochodową uznać należało, że ta nie jest na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wskazanych kosztów postępowania sądowego. Przede wszystkim rodzina skarżącego ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz co najważniejsze posiada stałe źródło dochodów w postaci dochodów z gospodarstwa rolnego oraz prowadzonej przez małżonkę skarżącego działalności gospodarczej w łącznej kwocie [...]zł. Analiza przedstawionych przez stronę miesięcznych wydatków wskazuje jednak, iż wysokość uzyskiwanych dochodów jest znacznie większa. Nie bez znaczenie jest również fakt posiadania majątku znacznej wartości (dom wolnostojący, samochód osobowy, grunty rolne o pow. 4,9 ha, ľ udziału w prawie własności mieszkania o pow. 67,30 m2 oraz garażu o pow. 14,40 m2 położonych w L. oraz ľ udziału w prawie własności niezabudowanej nieruchomości gruntowej o pow. 956 m2). Posiadanie takich dochodów oraz majątku w postaci gospodarstwa rolnego oraz nieruchomości gruntowych i lokalowych nie pozwala w żaden sposób uznać skarżącego za osobę, która wpisuje się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych strony skarżącej jest fakt reprezentowania jej w postępowaniu sądowy, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność ta sama w sobie przeczy bowiem dopuszczalności uznania, że strona nie jest w stanie ponieść opłat sądowych we wskazanej wysokości, gdyż albo już na ustanowienie adwokata wygospodarowała pewne środki finansowe, albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczyła się z taką potrzebą w przyszłości. Mając powyższe na uwadze, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja majątkowa i dochodowa strony skarżącej pozwala na zaoszczędzenie środków umożliwiających uiszczenie wpisu od skargi, w kwocie 200 zł. Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.