I SA/Lu 130/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Małek (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur Sędzia WSA Jakub Polanowski Protokolant Referent stażysta Magdalena Klimczuk po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2026 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2023 r. w sprawie I SA/Lu 78/23 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do lipca 2017 r. oraz za listopad 2017 r. p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 78/23; II. zwrócić J. S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego.

Pismem z 20 marca 2026 r. J. S. (dalej jako skarżący) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Lu 78/23 w związku z zaistnieniem przesłanki wznowieniowej z art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej P.p.s.a.). Jak argumentował ww. wyrokiem sąd oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 8 grudnia 2022 r. nr 0601-1OV-1.4103.43.2022.9, utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Łęcznej z dnia 30 września 2022 r. nr 0621 - SPV.4103.21.2022, 0621-SP0.4103.11.2022 w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do lipca 2017 r. oraz za listopad 2017 r. Podstawą wznowienia jest natomiast późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych oraz środków dowodowych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a z których nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu. Za takie - jego zdaniem - należy uznać ustalenia faktyczne oraz ich ocenę prawną zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2025 r. sygn. akt I FSK 1610/22. Wyrok ten dotyczy tej samej nieruchomości, obejmuje tę samą sprzedaż, odnosi się do tych samych działek, został wydany w sprawie współwłaściciela uczestniczącego w tej samej transakcji i opiera się na identycznym stanie faktycznym. Zaznaczył, że o istnieniu podstawy wznowienia, tj. o wydaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, dowiedział się dopiero w drugiej połowie stycznia 2026 r. od współwłaściciela nieruchomości, który poinformował go o korzystnym dla siebie rozstrzygnięciu. Dopiero od tego momentu możliwe było ustalenie, że w sprawie tej samej transakcji i tych samych nieruchomości zapadło prawomocne orzeczenie, które ujawnia okoliczności mające istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. W konsekwencji niniejsza skarga została wniesiona z zachowaniem terminu przewidzianego w ustawie. Jego zdaniem, znaczenie wskazanego wyroku NSA nie polega wyłącznie na odmiennej wykładni prawa, lecz przede wszystkim na ujawnieniu i prawidłowej ocenie rzeczywistego charakteru zdarzenia gospodarczego, będącego przedmiotem niniejszej sprawy. Z ustaleń Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jednoznacznie, że: - nieruchomość została nabyta w drodze umowy sprzedaży, bez zamiaru prowadzenia działalności gospodarczej, - podział działek był konsekwencją miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, - sprzedaż miała charakter okazjonalny, rozłożony w czasie i uzależniony od zainteresowania nabywców, - działki nie były uzbrojone, ogrodzone ani przygotowane inwestycyjnie, - nie prowadzono działań marketingowych ani inwestycyjnych właściwych dla profesjonalnego obrotu nieruchomościami. Są to ustalenia dotyczące tej samej rzeczywistości faktycznej, która była przedmiotem wznawianego postępowania, lecz została w nim oceniona w sposób dowolny i nieprawidłowy. Powyższe okoliczności istniały już w dacie rozpoznawania sprawy przez organy podatkowe i Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie, jednak nie zostały prawidłowo ustalone ani ocenione. Gdyby powyższe okoliczności zostały prawidłowo uwzględnione, rozstrzygnięcie sprawy musiałoby być odmienne. Nie jest bowiem dopuszczalne, aby ta sama sprzedaż, tych samych działek, dokonana przez współwłaścicieli działających łącznie była w identycznym stanie faktycznym różnie kwalifikowana prawnie - jako działalność gospodarcza w odniesieniu do jednego współwłaściciela, a jako zarząd majątkiem prywatnym w odniesieniu do drugiego. Taki dualizm nie wynika z różnic faktycznych - bo tych nie ma - lecz wyłącznie z wadliwej oceny organów, utrwalonej następnie wyrokiem Sądu. Utrzymywanie w obrocie prawnym zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów podatkowych prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa, zasady zaufania obywatela do państwa i podważa jednolitość stosowania prawa. Stan, w którym to samo zdarzenie gospodarcze wywołuje odmienne skutki podatkowe wyłącznie ze względu na osobę współwłaściciela, jest nie do pogodzenia z podstawowymi standardami państwa prawnego. Nie jest rolą sądu administracyjnego utrwalanie takich rozbieżności - lecz ich eliminowanie. W oparciu o powyższe wniósł o: 1. wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Lu 78/23; 2. uchylenie powyższego wyroku w całości; 3. uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 8 grudnia 2022 r. nr 0601-IOV-1.4103.43.2022.9 oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Łęcznej z 30 września 2022 r. nr 0621-SPV.4103.21.2022, 0621-SP0.4103.11.2022; 4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w piśmie z 28 kwietnia 2026 r. wnioskował o odrzucenie skargi o wznowienie, gdyż ustalenia faktyczne oraz ich ocena prawna zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2025 r. sygn. akt I FSK 1610/22, nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania. Ponadto wyrok ten zapadł po dacie wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie sygn. akt I SA/Lu 78/23, wydany został wobec innego podmiotu niż skarżący w innej sprawie administracyjnej. W konsekwencji nie zostały spełnione przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 273 § 2 P.p.s.a. W piśmie z 29 maja 2026 r. skarżący ocenił ww. argumenty organu za bezpodstawne i chybione. Jak zaznaczył, nie twierdził, że podstawą wznowienia jest sam wyrok NSA, lecz ujawnione przez niego okoliczności faktyczne. Podstawą wznowienia postępowania są okoliczności faktyczne istniejące już w czasie prowadzenie postępowania podatkowego oraz sądowoadministracyjnego, które zostały ujawnione i prawidłowo ocenione dopiero w postępowaniu zakończonym wyrokiem NSA z 24 czerwca 2025 r. sygn. akt I FSK 1610/22. Organ sam przyznaje, że ww. wyrok NSA dotyczy współwłaściciela uczestniczącego w tej samej sprzedaży. Tym samym przywołane przez organ orzecznictwo nie odnosi się do sytuacji występującej w niniejszej sprawie. W rzeczywistości mamy bowiem do czynienia z oceną dokładnie tego samego zdarzenia gospodarczego. Przyjęcie stanowiska organu oznaczałoby zaakceptowanie sytuacji, w której w obrocie prawnym funkcjonują dwa prowomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprzedaży. Z jednego wynika, że sprzedaż podlega VAT, a z drugiego, że nie podlega VAT. Taki stan rzeczy nie może zostać uznany za zgodny z zasadami państwa prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 270 P.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale dotyczącym wznowienia postępowania – Dział VII ustawy – można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Znaczenie instytucji wznowienia postępowania sprowadza się do stworzenia możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej już prawomocnym orzeczeniem sądu, o ile zachodzą enumeratywnie wyliczone w ustawie przyczyny wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie skarżący jako podstawę wznowienia postępowania wskazał art. 273 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W stosunku do tej przesłanki wznowienia postępowania trzymiesięczny termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania, wynikający z art. 277 P.p.s.a., należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Winno to nastąpić w sposób wiarygodny i tak, aby strona mogła ocenić wpływ nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych na wynik sprawy. Stosownie do art. 281 zdanie pierwsze P.p.s.a. - sąd na rozprawie rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia, a zatem jeszcze raz bada okoliczności będące już przedmiotem kontroli na posiedzeniu niejawnym, to jest czy skarga została wniesiona w terminie i czy została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. W braku ustawowej podstawy wznowienia albo niezachowania terminu do wniesienia skargi, sąd odrzuca wniosek. W analizowanej sprawie skarżący domagał się wznowienia postępowania z uwagi na ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, co nastąpiło w związku z wydaniem przez NSA wyroku z 24 czerwca 2025 r. sygn. akt I FSK 1610/22. Podał również, że o wydaniu tego wyroku dowiedziała się w drugiej połowie stycznia 2026 r., stąd został zachowany 3 miesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania. W ocenie Sądu powyższy termin w istocie został zachowany. Jakkolwiek wyrok ten został wydany 24 czerwca 2025 r., to skarżący mógł się o nim dowiedzieć dopiero w styczniu 2026 r. Nie był bowiem stroną tego postępowaniu i mógł nie wiedzieć o jego wydaniu, o czym dopiero powiadomił go skarżący w tej sprawie będący jednocześnie współwłaścicielem zbytych nieruchomości, co było przedmiotem zarówno tej sprawy jak i sprawy skarżącego. Jednakże zdaniem Sądu treść skargi o wznowienie nie pozwala stwierdzić, że została ona oparta na ustawowej przesłance wznowienia, wynikającej z art. 273 § 2 P.p.s.a. Na wstępie wyjaśnić należ, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, umożliwia bowiem ponowne rozpatrzenie sprawy, która była już wcześniej przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego i zakończona została w sposób uregulowany w przepisach prawa, a rozstrzygnięcie tej sprawy pozostaje w obrocie prawnym. Skarga o wznowienie postępowania sądowego przysługuje od określonych orzeczeń i została oparta na stosunkowo wąsko określonych podstawach, które w ocenie ustawodawcy pozwalają na przełamanie skutku prawomocności orzeczenia. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania przesłanki wznowienia powinny być interpretowane w sposób ścisły. Celem tej instytucji jest weryfikacja orzeczenia prawomocnego pod kątem enumeratywnie wyliczonych, kwalifikowanych naruszeń prawa oraz - w razie ich stwierdzenia - usunięcie z obrotu prawnego wadliwego orzeczenia i zastąpienia go rozstrzygnięciem wolnym od wad (por. wyrok NSA z 25 lutego 2026 r. II OSK 881/25). Dodać również należy, że w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednoznacznie, że "samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 906 i powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Wnioskodawca jest bowiem obowiązany do przedstawienia odpowiadających treści przepisów argumentów i to odnoszących się do ustawowych przesłanek wznowienia i dopiero takie wskazanie daje podstawy do rozpoznania merytorycznego skargi o wznowienie postępowania sądowego. Zdaniem Sądu przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie mieści się w przesłankach wznowienia o których mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z przepisu tego wynika zatem, iż podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były jej znane. To znaczy, że wykrycie ich nastąpiło po wydaniu prawomocnego wyroku. Innymi słowy podstawa wznowienia postępowania sądowego określona w tym przepisie zachodzi, gdy nie istniała obiektywna możliwość powołania się na okoliczności faktyczne lub środki dowodowe w poprzednim postępowaniu (zob. postanowienie NSA z 21 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 84/09). Najważniejsze jednak jest, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wskazał na żadne okoliczności faktyczne lub środki dowodowe. Za takie nie można bowiem uznać ocen wyrażonych przez NSA w wyroku z 24 czerwca 2025 r. sygn. akt I FSK 1610/22. Jakkolwiek bowiem skarżący argumentuje, że to nie ten wyrok jest nową okolicznością lecz ujawnione i prawidłowo ocenione przez NSA okoliczności faktyczne, to w istocie tak nie jest. Skarżący sam bowiem wskazuje, że wyrok ten nie stworzył nowych faktów i nie zmienił stanu faktycznego przyjętego przez organ przy wydawaniu decyzji i Wojewódzki Sąd Administracyjny przy wydawaniu wyroku. Ocenił natomiast charakter zdarzenia będącego przedmiotem niniejszej sprawy. Mamy zatem do czynienia z dokonaną przez NSA oceną określonego zdarzenia gospodarczego oczywiście odmienną niż ocena wyrażone przez tutejszy Sąd w wyroku z 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Lu 78/23. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się natomiast jednolicie, że ocen prawnych wyrażonych w innych orzeczeniach sądów nie można uznać za okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, o których mowa w przepisie art. 273 § 2 P.p.s.a. Na ich podstawie nie ustala się bowiem stanu faktycznego sprawy, ani też nie prowadzi się postępowania dowodowego. Wykładnia przepisów lub ocena stanu faktycznego nie jest zatem okolicznością faktyczną ani środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a. i nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania (por. postanowienia NSA: z 24 czerwca 2009 r. II FSK 837/09, z 19 grudnia 2012 r. I FSK 1332/12, z 25 lipca 2012 r. I FSK 849/12). Orzeczenie sądowe wydane nawet w sprawie dotyczącej tego samego zdarzenia gospodarczego (sprzedaży tych samych nieruchomości lecz przez innego współwłaściciela), na które strona obecnie się powołuje, zawierające odmienne oceny prawne niż WSA rozstrzygający prawomocnie w sprawie skarżącego odnośnie wykładni art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług nie może stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 273 § 2 P.p.s.a. Wyjaśnić bowiem należy, że okolicznością faktyczną o której mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a. jest wyłącznie zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2004 r. FSK 170/04). Natomiast środkiem dowodowym, o którym mowa w tym przepisie może być każdy środek, który zgodnie z prawem służyć może wykazaniu konkretnego faktu. Okoliczności te i dowody muszą być przy tym tego rodzaju, że ich znajomość w dacie wydania prawomocnego orzeczenia mogłaby spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści. Podsumowując powołany przez skarżącego wyrok NSA z 24 czerwca 2025 r. wydany w sprawie sygn. akt I FSK 1610/22 nie mógł więc stanowić podstawy wznowienia postępowania w sprawie sygn. akt I SA/Lu 78/23, w oparciu o art. 273 § 2 P.p.s.a. Jakkolwiek zatem skarżący formalnie powołał ustawową podstawę wznowienia, to jednak w rzeczywistości podstawa ta nie występuje. Mając powyższe względy na uwadze, Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi brak ustawowej podstawy wznowienia postępowania i dlatego też, na podstawie art. 281 P.p.s.a, skargę o wznowienie postępowania odrzucił. Zwrot uiszczonego wpisu sądowego nastąpił w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.