I SA/Lu 1083/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Małgorzata Fita, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Karolina Orłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 maja 2014r. sprawy ze skargi M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów na postępowanie zabezpieczające - oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych przez A. sp. z o.o. z siedzibą w C. zarzutów na postępowanie zabezpieczające prowadzone na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z dnia 11 kwietnia 2013 r. z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Postanowienie to Dyrektor Izby Skarbowej wydał w następującym stanie faktycznym sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] r., nr [...] określił spółce przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące luty, marzec, kwiecień 2010r. wraz z odsetkami za zwłokę, zabezpieczając ją na majątku spółki. W wykonaniu tej decyzji, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał zarządzenie zabezpieczenia z dnia 11 kwietnia 2013 r. nr [...], dotyczące należności w podatku od towarów i usług za luty 2010r. Odpis zarządzenia wysłany został na adres spółki. Z adnotacji poczty na przesyłce, która zawierała przedmiotowe zarządzenie zabezpieczenia wynika, iż po raz pierwszy awizowano je w dniu 15 kwietnia 2013 r., drugie awizo nastąpiło w dniu 23 kwietnia 2013 r., a zwrot do nadawcy nastąpił w dniu 30 kwietnia 2013 r. Pismem nadanym za pośrednictwem poczty w dniu 7 maja 2013 r. pełnomocnik spółki, powołując się na art. 33 pkt 6 i pkt 10 w związku z art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, ze zm.) - zwanej dalej "u.p.e.a.", zgłosił zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania zabezpieczającego oraz wskazał, że zarządzenie zabezpieczenia zostało doręczone stronie z pominięciem ustanowionego przez nią pełnomocnika. Po doręczeniu wezwania organu egzekucyjnego do uzupełnienia braku pisma zawierającego zarzuty, pełnomocnik złożył do akt uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 61a § 1 kpa w związku z art. 17, art. 18 i art. 166b u.p.e.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych przez spółkę zrzutów. W uzasadnieniu wskazał, że zarzuty wniesione zostały po upływie siedmiodniowego terminu do ich wniesienia, czyli jako spóźnione nie mogły wszcząć postępowania w myśl art. 61 § 3 kpa, a organ egzekucyjny, stwierdzając istnienie przyczyny uniemożliwiającej wszczęcie postępowania, zobligowany jest wydać postanowienie na podstawi art. 61a § 1 kpa. W zażaleniu i piśmie z dnia 16 lipca 2013r. pełnomocnik spółki wskazał na znajdujące się już w aktach pełnomocnictwo i zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędne ustalenie daty doręczenia zarządzenia zabezpieczenia. Wnosił o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia tej daty z wykorzystaniem dokumentacji Urzędu Pocztowego w K. oraz przesłuchanie w charakterze świadków pracowników tego Urzędu, po ustaleniu przez organ ich personaliów, dla ustalenia w jakim dniu-29 kwietnia, czy 30 kwietnia 2013r. – przesyłka zawierająca zarządzenia zabezpieczeń, odebrana została przez spółkę. Pełnomocnik wywodził również, że organ egzekucyjny błędnie zinterpretował art. 44 § 4 kpa w związku z § 1 tego artykułu przyjmując, że złożenie przesyłki w Urzędzie Pocztowym w dniu 15 kwietnia 2013r., dwukrotne jej awizowanie, a następnie jej zwrot nadawcy w dniu 30 kwietnia 2013r. oznacza, że fikcja doręczenia nastąpiła w dniu 29 kwietnia 2013r. Zdaniem pełnomocnika, okres 14 dni na odbiór przesyłki, który upłynął 29 kwietnia 2013r. oznacza, że dopiero w następnym dniu, czyli 30 kwietnia 2013r. można przyjąć fikcję doręczenia. Termin do wniesienia zarzutów liczony od tego dnia upływał w dniu 7 maja, stąd zarzuty zgłoszone zostały z zachowaniem 7 dniowego terminu do ich wniesienia. Pełnomocnik wyraził też "zdziwienie" wobec stwierdzenia organu, że przesyłka zwrócona przez pocztę wpłynęła do organu w dniu 6 maja 2013r., skoro została ona osobiście odebrana przez spółkę w dniu 30 kwietnia 2013r. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, a w uzasadnieniu swego postanowienia wyjaśnił, że wobec faktu, iż w aktach sprawy znajduje się zwrócona przez Urząd Pocztowy w K. przesyłka pocztowa nr [...], w której znajdują się odpisy zarządzeń zabezpieczenia z dnia 11 kwietnia 2013r. o numerach: [...],[...],[...] i [...] wskazanych w oznaczeniu rodzaju pisma na potwierdzeniu odbioru przesyłki, niecelowym było przeprowadzenie wnioskowanych w zażaleniu dowodów na okoliczność odebrania tej przesyłki przez prokurenta spółki. Organ podał, że stosownie do art. 156 § 1 pkt 8 w związku z art. 32 i art. 166b u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia zabezpieczenia prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Wyjaśnił, że przesyłka zawierająca zarządzenie zabezpieczenia została doręczona spółce w trybie art. 44 kpa z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu liczonego od dnia pierwszego awizowania (15 kwietnia 2013 r.), tj. w dniu 29 kwietnia 2013 r., a nie jak podnosił jej pełnomocnik w dniu 30 kwietnia 2013 r. Tym samym termin do złożenia zarzutów rozpoczął bieg w dniu 30 kwietnia 2013 r. i upłynął z dniem 6 maja 2013 r. Zarzuty strona wniosła natomiast w dniu 7 maja 2013 r., a tym samym z przekroczeniem terminu. Zgodnie z art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem organu odwoławczego, jedną z przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania jest właśnie złożenie żądania z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pełnomocnik spółki "A." wniósł o uchylenie wydanych w sprawie postanowień zarzucając naruszenie: - art. 44 § 4, w zw. z art. 44 § 1 pkt 1 w zw. z art. 57 § 1 kpa poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że fikcja doręczenia następuje 14 -tego dnia od daty złożenia przesyłki w urzędzie pocztowym, podczas gdy datą doręczenia jest pierwszy dzień po upływie 14 dni, na jakie przesyłka została złożona w placówce pocztowej i to ten dzień stanowi zdarzenie, od którego liczony powinien być termin na wniesienie zarzutów, - art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 7 kpa przez niewyczerpanie przez organ inicjatywy dowodowej, w tym zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów wnioskowanych w treści zażalenia, - art. 15 kpa poprzez zaniechanie rozpoznania sprawy i ograniczenie się do rozpatrzenia zgłoszonych przez skarżącą zarzutów oraz powielenia uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji, - art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niweczący zaufanie do organów. Zdaniem pełnomocnika spółki prawidłowa wykładnia art. 44 § 4 w zw. z art. 44 § 1 pkt 1 i art. 57 § 1 kpa wskazuje, że o fikcji doręczenia możemy mówić dopiero z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 pkt 1 kpa Oznacza to, iż nawet jeżeli przesyłka była pierwszy raz awizowana dnia 15 kwietnia 2013 roku, a okres 14 dni, na który przesyłka była przechowywana w placówce pocztowej upływał dnia 29 kwietnia 2013 roku, to zgodnie z treścią art. 44 § 4 kpa fikcja doręczenia nastąpiła dopiero dnia 30 kwietnia 2013 roku, czyli z upływem 14 - ego dnia, który wypadał na dzień 29 kwietnia 2013 roku. Powyższe wynika pośrednio z faktu, iż każdorazowo adresat ma możliwość odbioru przesyłki przez cały dzień 29 kwietnia 2013 r., wobec czego nie można przyjąć fikcji już na 14 dzień, a takie działanie organu musi być uznane za błąd. Fikcja doręczenia następuje pierwszego dnia po upływie czternastodniowego okresu liczonego od daty pierwszego awizowania. Nadto wskazał, że zgodnie z art. 44 § 4 kpa, aby mówić o skutecznym zastosowaniu fikcji doręczenia pismo nieodebrane i zwrócone do organu powinno być pozostawione w aktach sprawy. Brak zwrócenia pisma nie pozwala na zastosowanie fikcji doręczenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sformułowane w skardze zarzuty naruszenia art. 8 i art. 15 oraz art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 kpa oparte są na przyjętym przez pełnomocnika skarżącej założeniu, że przesyłka zawierająca odpisy 4 zarządzeń zabezpieczeń o numerach: [...],[...],[...] i [...] -wszystkie z dnia 11 kwietnia 2013r., nadana w tym dniu i skierowana na adres siedziby spółki, nie została zwrócona nadawcy przez Urząd Pocztowy w K. Ponieważ założenie to sprzeczne jest z aktami sprawy, w których udokumentowano zwrot w dniu 30 kwietnia 2013r. tej przesyłki i złożenie jej do akt sprawy w dniu 6 maja 2013r., powyższe zarzuty są niezasadne. Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił, że niecelowe, a więc sprzeczne z art. 7 kpa, byłoby dokonywanie ustaleń na okoliczność udokumentowaną w aktach sprawy w sposób nie mogący budzić wątpliwości. Sąd podziela tę ocenę. Oczywistym jest, że udokumentowanie faktu zwrotu przesyłki nadawcy jest skutkiem nie odebrania jej przez adresata i pozostawienia w aktach sprawy. Nietrafna jest również dokonana w skardze wykładnia art. 44 § 4 kpa w powiązaniu z art. 57 § 1 kpa. Przepis art. 44 § 1 kpa wskazuje dzień z upływem którego doręczenie zastępcze uważa się za dokonane, natomiast art. 57 § 1 kpa wskazuje sposób obliczenia terminu określonego w dniach, czyli normuje zupełnie inną kwestię niż art. 44 § 4 kpa. Zgodnie z art. 32 u.p.e.a. w związku z art. 166b u.p.e.a., organ egzekucyjny przystępując do zabezpieczenia doręcza zobowiązanemu odpis zarządzenia zabezpieczenia. Wymogi formalne zarządzenia zabezpieczenia określa art. 156 § 1 u.p.e.a., stanowiąc w pkt 8, iż w zarządzeniu tym zawarte jest m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów. Pouczenie to jest skuteczne w dniu doręczenia zobowiązanemu zarządzenia i zgodnie z art. 57 § 1 kpa od dnia następnego po tym dniu liczy się upływ terminu do zgłoszenia organowi egzekucyjnemu zarzutów. W świetle powyższego, wniesienie zarzutów po upływie 7 dni od dokonania doręczenia odpisu zarządzenia jest bezskuteczne. Termin do wniesienia zarzutu jest bowiem terminem procesowym zawitym, którego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego chyba że zobowiązany zwróci się o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że wydane w sprawie przez organ egzekucyjny zarządzenie zabezpieczenia zawierało pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego - w terminie 7 dni - ze wskazaniem, co może być podstawą zarzutów. Rację mają przy tym organy rozstrzygające w sprawie, że odpis przedmiotowego zarządzenia został doręczony stronie w dniu 29 kwietnia 2013 r., a nie jak wskazuje skarżąca w dniu 30 kwietnia 2013 r. Z akt sprawy wynika, iż doręczenie to nastąpiło w trybie art. 44 kpa, jako tzw. doręczenie zastępcze. Zgodnie z art. 45 kpa, jednostkom organizacyjnym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 kpa stosuje się odpowiednio. Przepis art. 45 kpa dotyczy wszystkich adresatów pism, którzy nie są osobami fizycznymi. W art. 44 § 1 - 4 kpa ustawodawca w kompleksowy sposób uregulował instytucję doręczenia zastępczego, formułując przesłanki skuteczności oraz daty doręczenia. Po myśli art. 44 § 1 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 45: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach siedziby adresata, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję siedziby adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Zgodnie zaś z § 4 art. 44 kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z przepisu art. 44 kpa wynika więc, że domniemanie skuteczności doręczenia zastępczego zdeterminowane jest łącznym spełnieniem określonym nim przesłanek: 1) niemożnością doręczenia pisma adresatowi w sposób wskazany w art. 45 kpa; 2) pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnego umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 kpa; 3) upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej. W niniejszej sprawie wszystkie przesłanki wynikające z art. 44 § 1–4 kpa zostały spełnione. Błędny jest przy tym pogląd skarżącej, że doręczenie zastępcze jest dokonane pierwszego dnia po upływie czternastodniowego okresu liczonego od daty pierwszego awizowania. Przepis art. 44 § 4 kpa jednoznacznie bowiem wskazuje, że doręczenie w sytuacji, gdy adresat nie odbierze przesyłki, uważa się za dokonane (skutecznie) z upływem ostatniego dnia, o którym mowa w art. 44 § 1 pkt 1 kpa, tj. 14 dnia od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia. Z powyższych względów zarzuty naruszenia art. 44 § 4 w zw. z art. 44 § 1 pkt 1 i art. 57 § 1 kpa są niezasadne. Reasumując, prawidłowo organy przyjęły, że doręczenie odpisu zarządzenia zabezpieczenia nastąpiło w dniu 29 kwietnia 2013 r. Zgodnie z art. 57 § 1 kpa, od dnia następnego czyli od 30 kwietnia 2013r. rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonego zabezpieczenia. W konsekwencji należało przyjąć, że termin do wniesienia zarzutów upłynął w dniu 6 maja 2013 r. Zatem składając za pośrednictwem poczty w dniu 7 maja 2013 r. pismo zawierające zarzuty, skarżąca (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) uczyniła to z uchybieniem ustawowego terminu, a organ egzekucyjny stwierdzając, że zarzut został złożony po terminie, prawidłowo odmówił w oparciu o art. 61a § 1 kpa, wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych przez spółkę zarzutów. Zgodnie z art. 61 § 1 kpa, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jednakże gdy żądanie, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a kpa). Słusznie przy tym uznały organy, iż w pojęciu "innych uzasadnionych przyczyn" mieści się sytuacja złożenia przez stronę żądania z uchybieniem terminu. Wraz z uchybieniem terminu strona traci prawo do skutecznego zainicjowania postępowania, a organ nie ma kompetencji do jego prowadzenia i merytorycznego rozpatrzenia żądania. Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.