I SA/Łd 974/16

Dnia 3 marca 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] UNP:[...] w przedmiocie: określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2011 roku p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącej B. P. prawo pomocy poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie.

W dniu 19 października 2016 roku B. P. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą jej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2011 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.971 zł skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżąca wspólnie z mężem, synem, córką, zięciem i wnukiem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody z tytułu zatrudnienia jej męża w firmie transportowej należącej do zięcia w wysokości 1.355 zł, świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego przez wnioskodawczynię w wysokości 1.300 zł, renty socjalnej syna 644 zł i zasiłku pielęgnacyjnego 153 zł oraz z działalności gospodarczej prowadzonej przez zięcia w wysokości ok. 1.500 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni zlikwidowała swoją działalność gospodarczą zaś jej mąż swoją zawiesił. Z nadesłanej kopi zeznania podatkowego zięcia wnioskodawczyni za 2015 rok wynika, że przychody z jego działalności gospodarczej zamknęły się kwotą 438.164 zł, koszty wyniosły 425.966 zł dając dochód na poziomie 12.197 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w okresie od września do grudnia 2016 roku miesięczne przychody zięcia wahały się w graniach od 25.900 zł do 45.572 zł. Rodzina zamieszkuje w domu należącym do córki skarżącej, którego miesięczne koszty utrzymania udokumentowane przez stronę wynoszą ok. 757 zł (woda, energia elektryczna i telefon), dodatkowo rodzina wydaje 200 zł na leczenie syna wnioskodawczyni, opłaca składkę na ubezpieczenie rolnicze skarżącej 130 zł miesięcznie. Z nadesłanych dokumentów wynika, że córka wnioskodawczyni jest właścicielem gospodarstwa rolnego, którego powierzchni mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania nie wskazała, podobnie jak wysokości dopłat do rolnictwa ze środków UE. Z danych Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że w kwietniu 2016 roku zięć strony założył spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością A. z siedzibą w Ł., w której mąż skarżący pełni funkcje Prezesa zarządu informacji tych również nie wskazano w oświadczeniu na formularzu PPF ani w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek jest częściowo zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy wynika, że B. P. wspólnie mężem, synem, córką, zięciem i wnukiem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody w łącznej kwocie 3.452 zł netto miesięcznie oraz dochody z działalności gospodarczej zięcia wnioskodawcy w deklarowanej kwocie 1.500 zł miesięcznie. Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Rodzina zamieszkuje w domu należącym do córki wnioskodawczyni, która pozostaje także właścicielem gospodarstwa rolnego, którego powierzchni nie wskazała. Miesięczne koszty utrzymania rodziny udokumentowane przez stronę wynoszą ok. 757 zł (woda, energia elektryczna i telefon), dodatkowo rodzina wydaje 200 zł na leczenie syna wnioskodawczyni, opłaca składkę na ubezpieczenie rolnicze skarżącej 130 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (2.971 zł) stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi. Należy podkreślić, że partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Rodzina wnioskodawczyni dysponuje stałymi miesięcznymi dochodami, których wysokość w zestawieniu z wykazanymi niezbędnymi kosztami utrzymania, pozwala w ocenie referendarza sądowego na wygospodarowania kwoty stanowiącej ułamek należnego wpisu od wniesionej skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że rzetelność zobrazowania rzeczywistej kondycji finansowej rodziny wnioskodawczyni budzi uzasadnione wątpliwości. Mimo wystosowanego wezwania strona na udzieliła informacji o wielkości posiadanego przez córkę gospodarstwa rolnego, uzyskiwanych z tego tytułu dochodach oraz wysokości dopłat do rolnictwa, które mogą stanowić dodatkowe źródło utrzymania. Skarżąca zataiła także fakt utworzenia przez zięcia nowego podmiotu gospodarczego i nie udzieliła żadnych informacji o dochodach z tego tytułu. Powyższe nie pozwala na przyjęcie tezy o braku możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez wnioskodawczynię. Jednak uwzględniając fakt, że przed sądem równocześnie zawisła sprawa męża skarżącej z wpisem sądowym w wysokości blisko 1.500 zł za zasadne uznano zwolnienie jej z połowy wpisu od skargi Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. AKE.