I SA/Łd 971/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z 20 grudnia 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr UNP:[...] [...] w przedmiocie: odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od lutego do grudnia 2012 r. oraz za kwiecień 2013 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego.

A sp. z o.o. w Z. wystąpiła ze skargą na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...]r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od lutego do grudnia 2012 r. oraz za kwiecień 2013 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podała, że nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku (w tym środków trwałych) rachunku bankowego oraz nie osiąga dochodów. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1 mln zł. Kapitał ten został pokryty aportem. Postanowieniem z 20 grudnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że oświadczenie spółki o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie znalazło potwierdzenia w dokumentach. W ocenie referendarza przeciwko uwzględnieniu wniosku przemawiał wysoki kapitał zakładowy spółki oraz brak zobowiązań. Referendarz, powołując się na dane powszechnie dostępne, podniósł dalej, że wspólnicy skarżącej prowadzą aktywną działalność gospodarczą, nie są pozbawieni dochodów, a zatem mogą udzielić stronie dopłat lub pożyczek. W sprzeciwie od postanowienia referendarza podatnik podtrzymał swój wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Następnie skarżący zadeklarował, że posiada liczne zobowiązania, zadłużenia i inne obciążenia finansowe względem kontrahentów, banków i urzędów skarbowych oraz ZUS. W związku z tym wystawiono szereg tytułów wykonawczych opiewających łącznie na "bardzo dużą kwotę". Skarżący wskazał również, że toczą się przeciwko niemu liczne postępowania egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd musi uwzględnić, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może zostać przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona ma zatem przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Powinna ponadto należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, które podaje we wniosku. W niniejszej sprawie z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika wprost, że spółka posiada majątek wniesiony aportem o wartości 1 mln zł. Już tylko z tego powodu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania w tej i innych sprawach spółki zamykają się sumą 400 zł, jest całkowicie bezzasadny. Po drugie – jak to już wyżej wskazano – z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że to wnioskodawca musi wykazać okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Wykazanie nie może się ograniczać do gołosłownych twierdzeń podatnika ale powinno znajdować potwierdzenie w załączonych do wniosku dokumentach. W szczególności kiedy skarżąca spółka podnosi, że toczą się przeciw niej liczne postępowania egzekucyjne, ogólnikowe informacje o wystawionych przeciwko niej tytułach wykonawczych na "bardzo duże kwoty", nie stanowią wykazania jej sytuacji finansowej i majątkowej. Skarżąca nie wskazała też jakiego rzędu zobowiązania na niej ciążą, ani jakie sumy z tego tytułu ponosi dobrowolnie lub w trybie egzekucji. Z treści sprzeciwu wynika ponadto, że strona zakłada pierwszeństwo prywatnoprawnych zobowiązań związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Rozumowanie to nie ma jednak żadnych racjonalnych podstaw (por. postanowienia NSA z 18 lutego 2010 r., I FZ 447/09 oraz z 6 listopada 2009 r., II OZ 971/09, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Skarżąca spółka nie wyjaśniła dlaczego jej zdaniem koszty sądowe mają być zaspokajane w ostatniej kolejności, po uregulowaniu innych wydatków. Po trzecie referendarz słusznie wskazał, że z powszechnie dostępnych informacji wynika, że wspólnicy spółki nadal prowadzą bardzo aktywną działalność poza spółką. Można od nich zatem wymagać by wsparli działalność własnej spółki przez dopłaty lub pożyczkę, tym bardziej że – jak już wyżej wskazano – koszty postępowania przed sądem są na obecnym etapie znikome w stosunku do majątku, którym dysponują. W konsekwencji podzielić należy stanowisko referendarza co do tego, że skarżąca spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. mko