I SA/Łd 58/22

Dnia 29 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Sędzia WSA Grzegorz Potiopa (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2022 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w W. na uchwałę Rady Miejskiej w Pajęcznie z dnia 30 grudnia 2019 r. nr 102/XIII/19 w przedmiocie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 5.

W dniu 30 grudnia 2019 r. Rada Miejska w Pajęcznie, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1 oraz art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713 ze zm.) oraz art. 6c ust. 2 i ust. 3, art. ust. 1 pkt 3, art. 6j ust. 3b oraz art. 6k ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1439) podjęła uchwałę nr 102/XIII/19 w sprawie ustalenia zryczałtowanej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Prokurator Rejonowy w W. zakwestionował ww. uchwałę w części, tj. w zakresie § 5 wskazując, że została wydana z istotnym naruszeniem prawa tj. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja RP) oraz art. 6j ust. 3b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, albowiem rada gminy - działając na podstawie ww. przepisu ustawowego nie była uprawniona do wprowadzenia w trakcie roku kalendarzowego jakiejkolwiek stawki ryczałtowej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe odnoszącej się do roku, w którym uchwała została opublikowana z uwagi na roczny charakter tej opłaty. W konsekwencji na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – dalej: "p.p.s.a.") prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Pajęcznie wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na fakt, że zaskarżona uchwała nr 102/X1II/19 z dnia 30 grudnia 2019 r. w sprawie ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe została uchylona przez Radę Miejską w Pajęcznie uchwałą nr 275/XXlX/21 z dnia 30 listopada 2021 r. w sprawie ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego na nieruchomości albo od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z dnia z dnia 7 grudnia 2021 r, poz. 6196) w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W związku z brakiem oświadczenia strony skarżącej o możliwości uczestniczenia w rozprawie zdalnej, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżona uchwała dotyczy ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomościach, na których znajdują się domki letniskowe lub innych nieruchomościach wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanych jedynie przez część roku, położonych na terenie gminy. Tak więc jako skierowana do wszystkich jej mieszkańców zobowiązanych do ponoszenia tego rodzaju opłat, jest aktem prawa miejscowego. Dlatego nie ma przeszkód, aby w razie stwierdzenia naruszenia prawa — stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2017 r., poz. 1875 ze zm.; dalej: u.s.g.) — Sąd mógł stwierdzić nieważność uchwały, mimo że od daty podjęcia aktu upłynął ponad rok. Należy wskazać, że zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g., gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy, przy czym w myśl art. 18 ust. 2 pkt 8 tej ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy, lecz tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach. W § 5 uchwały Nr 102/XIII/19 Rada Miejska w Pajęcznie postanowiła, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego. Zdaniem sądu rację ma skarżący stwierdzając, że w zakresie § 5 zaskarżona uchwała jest sprzeczna z art. 6j ust. 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z tym przepisem stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustala się za rok od nieruchomości wykorzystywanej na cale rekreacyjno-wypoczynkowe. Zatem opłata ta ma charakter roczny niezależnie od długości okresu korzystania z nieruchomości – vide także art. 6i ust. 1 punkt 3 cytowanej ustawy. Utrwalony jest przy tym pogląd, że nie jest dopuszczalne dokonywanie zmian obciążeń podatkowych w trakcie roku podatkowego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 marca 1994r. sygn. akt K 13/93). Zakaz dokonywania zmian prawnych w czasie trwania roku podatkowego dotyczy nie tylko zobowiązań podatkowych, lecz także innych danin publicznoprawnych, do których, bez wątpienia, należy zaliczyć opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podzielając w całości powyższe stanowisko orzecznicze sąd I instancji podnosi, że zgodnie z § 5 zaskarżonej uchwały przepis wskazujący wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zaczął obowiązywać po upływie 14 dni od opublikowania uchwały, które nastąpiło 15 stycznia 2020 r. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2020 r. poz. 181), a więc w trakcie roku podatkowego. W ocenie sądu taka regulacja jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa, gdy chodzi o przepisy prawa miejscowego. Nie ulega wątpliwości, że § 5 kwestionowanej uchwały pozostaje w sprzeczności z powołanymi przepisami. W myśl art. 88 ust. 1 Konstytucji RP warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych określa wspomniana ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych aktów prawnych. Z treści powołanego art. 88 ust. 1 Konstytucji wynika, że data ogłoszenia przepisu prawnego, w tym m.in. uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, jest datą początkową, od której może on wejść w życie. Powtórzeniem przepisu konstytucyjnego jest art. 42 u.s.g., zgodnie z którym zasady i tryb ogłaszania aktów prawa miejscowego określa przytaczana wyżej ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i innych aktów prawnych, a w szczególności treść cytowanego wyżej art. 4 ust. 1 wymienionej ustawy. Biorąc powyższe pod uwagę sąd podziela argumentację skargi, że treść § 5 kwestionowanej uchwały narusza cytowany wyżej art. 2 Konstytucji RP oraz art 6j ust. 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W konsekwencji zaskarżoną regulację — jako sprzeczną z prawem — należy usunąć z obrotu prawnego. Nie można zgodzić się przy tym z twierdzeniami zawartymi w odpowiedzi na skargę, jakoby niniejsze postępowanie z uwagi na fakt, że zaskarżona uchwała została uchylona przez Radę Miejską w Pajęcznie uchwałą nr 275/XXlX/21 z dnia 30 listopada 2021 r., stało się bezprzedmiotowe. Uchylenie uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania przed sądem administracyjnym wywołanego skargą na tę uchwałę, albowiem sąd – jak w niniejszej sprawie – posiada uprawnienie do stwierdzenia nieważności takiego aktu, a więc orzeczenia o jego wadliwości od momentu jego podjęcia (ex tunc). Wówczas uchwałę taką należy potraktować tak, jakby nigdy nie została podjęta, co może mieć znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie takiego aktu (por. postanowienie NSA z 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2964/13, wyrok WSA w Poznaniu z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Po 310/20). Z tych względów Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. aj