I SA/Łd 550/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2016 r. uchyla zaskarżoną decyzję.

I SA/Łd 550/18 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Z. z dnia [...] r. odmawiającą J. B. umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2016 rok. SKO wyjaśniło, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek uchylenia przez Kolegium wcześniejszej decyzji z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. Burmistrz Z. powołał art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. - dalej O.p) i wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Zdaniem organu pierwszej instancji w przypadku J. B. w ostatnim czasie nie wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić jako "ważny interes podatnika" oraz nie wystąpiły przesłanki charakterze "interesu publicznego". Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odnosząc się do zarzutów odwołania, w pierwszej kolejności wskazało, że przed wydaniem decyzji organ podatkowy pierwszej instancji prowadził postępowanie z udziałem strony, które miało na celu stwierdzenie, czy istotnie wystąpiły przesłanki wymienione w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. W tym celu organ wezwał J. B. do przedłożenia wszelkich dowodów obrazujących aktualną sytuację finansową, majątkową, rodzinną oraz wystąpił do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. o informacje, z jakiej pomocy korzysta podatnik. Ponadto został sporządzony protokół o stanie majątkowym obrazujący aktualną sytuację finansową podatnika. Na podstawie dokumentów przedstawionych przez J. B., w tym pisma z dnia 9 lutego 2018 r., w którym skarżący wskazał ponoszone wydatki, sporządzonego protokołu o stanie majątkowym z dnia 9 lutego 2018 r., a także danych uzyskanych z MGOPS w Z., organ dokonał oceny sytuacji zdrowotnej, materialno-bytowej i finansowej podatnika. W piśmie z dnia 9 lutego 2018 r. skarżący wykazał, że jest osobą samotnie gospodarująca, niezdolną do pracy na stałe, choruje na kilkanaście chorób. Podatnik nadmienił, że jest po trzech zawałach. Ponadto zaznaczył, że jego sytuacja finansowa jest tragiczna, przez co nie wystarcza mu na leki, życie i opał. Do pisma dołączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 16 marca 2016 r. oraz kopie faktur i paragonów dokumentujących zakup leków oraz energii eklektycznej. Dodatkowo wskazał, że na leki wydaje od 250 zł do 450 zł miesięcznie a niekiedy więcej; wydatki na życie wynoszą około 600 zł miesięcznie: 5 zł śniadanie, 5 zł kolacja i 10 zł obiad, opał zimowy około 3 tony, co daje koszt w wysokości 3000 zł (rocznie), światło 70 zł miesięcznie, woda i ścieki około 25 zł miesięcznie, śmieci 8 zł/m-c, telefon 30 zł/m-c, lekarz kardiolog 150 zł/kwartał, środki czystości 30 zł/m-c, 200 zł/m-c wynagrodzenie dla osoby najętej do wykonywania prac wysiłkowych oraz inne wydatki takie jak odzież osobista, remonty budynku, sprzątanie. Skarżący wskazał, że otrzymuje niewielką pomoc z Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.. Jak wynika z treści protokołu o stanie majątkowym, J. B. utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.300 zł, w tym 200 zł dodatku opiekuńczego. Posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 16 marca 2016 r. wydane przez A.. Zdaniem organu, pomimo tego, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wskazano iż "zainteresowany jest osobą z naruszoną sprawnością organizmu, wymagającą w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem" – to podatnik oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi osobiście, sam robi zakupy, przygotowuje posiłki itp. Jedynie do prac bardziej wysiłkowych (przygotowanie opału, naprawy) potrzebuje osób trzecich. Z pisma Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia 6 lutego 2018 r. wynika, że J. B. miał przyznane w 2016 r. specjalne zasiłki celowe w miesiącach lutym - 120 zł, maju -120 zł, wrześniu - 120 zł, grudniu -150 zł (co daje razem kwotę 510 zł); w 2017 r. specjalne zasiłki celowe w miesiącach lutym - 200 zł, kwietniu - 200 zł, lipcu - 230 zł, październiku - 250 zł, grudniu - 250 zł (co daje razem kwotę 1.130 zł). W dniu 16 stycznia 2018 r. podatnik ponownie złożył kolejny wniosek o udzielenie pomocy finansowej. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy przyjął, że nie ma podstaw do udzielenia ulgi na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., a przytoczone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji argumenty potwierdzają trafność tego stanowiska. Zdaniem Kolegium sytuacja skarżącego nie jest konsekwencją zdarzeń losowych, które miały miejsce w 2016 r. czy też w 2017 r., ponieważ stan taki trwa co najmniej od kilku lat. W ocenie organu nic nie wskazuje na to, aby problemy finansowe czy zdrowotne skarżącego miały charakter "incydentalny". Skarżący ma zapewnione środki utrzymania (emerytura wraz ze świadczeniem opiekuńczym, a ponadto uzyskał w 2017 r. w miesiącach luty, kwiecień, lipiec, październik oraz grudzień specjalny zasiłek celowy). Organ zauważył, iż zasadniczo prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm., w związku z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058), a dochód J. B. znacznie przewyższa tę kwotę. Organ drugiej instancji podkreślił, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów dotyczących ponoszenia kosztów przejazdu na rehabilitacje oraz kosztów prywatnych wizyt u kardiologa, z których korzysta, mimo wskazywanych problemów finansowych i braku środków. Udokumentował jedynie ponoszone wydatki na leki za miesiące lipiec, sierpień, październik, listopad oraz grudzień 2017 r. Poza tym – w ocenie organu – mało prawdopodobne wydaje się, aby prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe, skarżący co miesiąc ponosił koszty gazu w wysokości 80,00 zł. Z zestawienia miesięcznych wydatków, przedstawionego przez J. B. wynika, że przekraczają one dochody, co by wskazywało, iż co miesiąc zadłuża się (a nie wskazał, by poza zaległościami w podatku od nieruchomości posiadał jakiekolwiek inne zaległości czy zadłużania), albo wydatki nie są podane w takiej wielkości, w jakiej rzeczywiście są ponoszone. W ocenie Kolegium odmawiając udzielenia wnioskowanej ulgi, organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Ulgi podatkowe, w tym umorzenie zaległości, z uwagi na ich nadzwyczajny charakter stanowić mogą incydentalną pomoc w stabilizowaniu sytuacji finansowej. Tymczasem skarżący od kilku lat boryka się z problemami finansowymi i zdrowotnymi. Ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem i leczeniem nie jest sytuacją wyjątkową, przemawiającą za umorzeniem zaległości podatkowych. Sytuacja zdrowotna skarżącego, na którą się powołuje, może powodować uszczuplenie w jego budżecie domowym (koszty związane z leczeniem, zakupem leków), jednak nie można pomijać okoliczności, że posiada on stałe źródło dochodu w postaci emerytury. Na częściowe pokrycie kosztów leczenia, zakupu leków i opału ma przyznawane środki przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. - specjalne zasiłki celowe. Zważywszy na przedstawione okoliczności, Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że podatek od nieruchomości za 2016 rok, którego wysokość za kwartał wynosi 59,00 zł (co stanowi ok. 20 zł na miesiąc), nie stanowi obciążenia niemożliwego do zrealizowania. Zauważono przy tym, iż w latach 2008-2010 podatnikowi umorzono zaległości w ogólnej kwocie 246 zł. Kolegium podkreśliło ponadto, iż rozgraniczenie sprzecznych interesów osoby ubiegającej się o ulgę i budżetu gminy oraz danie priorytetu jednemu z nich, na tle okoliczności konkretnej sprawy, jest istotą uznania administracyjnego, przewidzianego w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Ważąc słuszny interes podatnika, organ musi rozważyć także interes publiczny - interes fiskalny państwa (samorządu lokalnego), jak i interes innych podatników, którzy mimo niekiedy trudnej sytuacji materialnej i finansowej wywiązują się ze swoich obowiązków podatkowych. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. J. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze po raz kolejny omówiło mu udzielenia pomocy w formie umorzenia podatku od ruchomości za rok 2016, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 25 października 2017 r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [..] r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2016 roku. Zdaniem skarżącego (opisującego w uzasadnieniu skargi swoją sytuację finansową i zdrowotną) zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej "P.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W myśl art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten statuuje moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe, w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Podmioty te są więc związane faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis powołanego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. W omawianej sprawie wiąże prawomocny wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 października 2017 r., I SA/Łd 654/17, o którym żaden z organów nawet nie wspomniał w uzasadnieniu swojej decyzji. Wyrokiem tym Sąd uchylił wcześniejszą decyzję SKO w P. z [...] kwietnia 2017 r. wydaną w tej sprawie. W wyniku ponownego rozpoznania odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] r. Kolegium uchyliło decyzję Burmistrza Z. z dnia [...] r., w następstwie czego organ ten wydał decyzję z dnia [...] r. W tym miejscu należy stwierdzić, że żaden z organów nie przeanalizował jakie były zalecenia Sądu wynikające z wiążącego w sprawie prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 25 października 2017 r., I SA/Łd 654/17, co doprowadziło do naruszenia art. 153 i 170 P.p.s.a. Organy powołały się natomiast na wyroki innych sądów - niewiążących w sprawie. W zaskarżonej decyzji Kolegium nadal akcentuje, że sytuacja zdrowotna i finansowa skarżącego nie jest konsekwencją zdarzeń losowych, które miały miejsce w 2016 r. czy też w 2017 r., ponieważ stan taki trwa co najmniej od kilku lat. Tymczasem z uzasadnienia wyroku WSA w Łodzi z dnia 25 października 2017 r. wynika jednoznacznie, że pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu uwzględniającym również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia. Sąd podkreślił przy tym, że nie można odnosić przesłanki interesu publicznego wyłącznie do zasady, którą jest terminowe płacenie podatków, ale należy ocenić czy wobec zastosowanej odmowy budżet lokalny nie poniósłby w efekcie koszów większych niż w przypadku zaniechania skorzystania z umorzenia. Z wyroku z dnia 25 października 2017 r. wynika ponadto, że organ nie wykazał czy podatnik dysponuje środkami, które pozwolą mu na wywiązanie się z obowiązku podatkowego i nie pogorszą póki co, już przyjętej bardzo trudnej jego sytuacji materialnej. W tym kontekście należy stwierdzić, że organy nadal tego nie uczyniły, wymieniając jedynie wydatki podane przez skarżącego. Organy nie wykazały natomiast (poprzez zsumowanie tych wydatków i ich szczegółową analizę), że skarżący ma rzeczywistą możliwość wygospodarowania jakichś środków na zapłacenie zaległości. Należy zauważyć bowiem, że zarówno zdrowotna, jak i finansowa sytuacja skarżącego jest trudna, o czym świadczą również specjalne zasiłki celowe przyznawane przez Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z.. Wbrew zaleceniom WSA w Łodzi, organy nie zastanawiały się nad tym, czy zapłata zaległości nie spowoduje pogorszenia sytuacji finansowej skarżącego w takim zakresie, że będzie on ubiegał się o kolejne zasiłki, co w efekcie może oznaczać, że budżet lokalny poniesie większe koszty niż w przypadku zaniechania skorzystania z umorzenia. Taka sytuacja bowiem w istocie powoduje tylko przesunięcie środków finansowych obciążających budżet gminy. Zauważyć należy przy tym, że skarżący jest osobą samotną, przewlekle chorą, w podeszłym wieku, posiadającą orzeczenie stwierdzające znaczny stopień niepełnosprawności, z którego wynika, że wymaga w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób. Natomiast okoliczność, że skarżący próbuje radzić sobie sam z podstawowymi czynnościami życiowymi (którą eksponuje organ ), nie może być interpretowana na jego niekorzyść. W ocenie Sądu brak analizy okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w zaskarżonej decyzji, spowodował naruszenie zasad: prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.) i zupełności postępowania podatkowego (art. 187 O.p.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeanalizuje sytuację skarżącego pod kątem zaleceń wynikających z prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 25 października 2017 r., I SA/Łd 654/17, mając na względzie również ocenę wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Z powyższych względów na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. a) i c) P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. AKE.