I SA/Łd 332/17

Dnia 31 maja 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] roku Nr [...], UNP: [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 roku oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu S. K. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W dniu 6 lutego 2017 roku S. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą mu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 roku oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 780 zł podatnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie z żoną dwojgiem dzieci oraz rodzicami prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest emerytura ojca wnioskodawcy w wysokości 3.310 zł, z której w związku z potrąceniami komorniczymi do wypłaty przypada kwota 1.887 zł, renta matki skarżącego w wysokości 993 zł w związku z potraceniami komorniczymi do wypłaty 600 zł, oraz świadczenie "500+" w wysokości 1.000 zł, do końca kwietnia 2017 roku dodatkowym, źródłem utrzymania rodziny były dochody z najmu siłowni wraz z wyposażeniem w wysokości 1.000 zł miesięcznie zlokalizowanej na działce położonej w B. przy ul. A. 87 stanowiącej majątek wspólny wnioskodawcy i jego żony. Wnioskodawca aktualnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący oświadczył, że zamieszkuje w domu należącym do jego rodziców. Miesięczne udokumentowane koszty utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy zamykają się kwotą ok. 445 zł (podatek od nieruchomości, energia elektryczna, woda). Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego istotnego majątku, poza wierzytelnością w wysokości 125.822 zł., nie składał zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata ponieważ nie uzyskiwał dochodów. Oprócz nieruchomości w B. jest właścicielem nieruchomości przemysłowej położonej w C., która jest przedmiotem licytacji komorniczej za długi przekraczające kwotę 8 mln. zł. Z nadesłanych odpisów zeznań podatkowych żony skarżącego wynika, że w 2015 roku z tytułu działalność wykonywanej osobiście oraz najmu uzyskała przychody w wysokości 115.435 zł, poniosła koszty na poziomie 66.551 zł uzyskując dochód w wysokości 48.883 zł W 2016 roku żona skarżącego uzyskiwała przychody wyłącznie z tytułu najmu w wysokości 61.000 zł, które przyniosły jej dochód w wysokości 60.500 zł. Wnioskodawca oświadczył także, że nie posiada rachunku bankowego i nadesłał wyciąg z rachunku bankowego jego żony, na którym saldo początkowe na dzień 2 marca br. wynosiło 1.401 zł, na rachunek ten wpływa kwota 1.000 zł tytułem świadczenia wychowawczego i środki te są następnie wypłacane w gotówce. Z postępowania przeprowadzonego przez referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie z matką są wyłącznymi udziałowcami w A. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., w której wnioskodawca pełni także funkcję Prezesa Zarządu. Wobec spółki toczyło się postępowanie upadłościowe, które zostało umorzone w dniu 3 czerwca 2016 roku z uwagi na brak środków na jego dalsze prowadzenie. Skarżący pozostaje także wspólnie z żoną udziałowcem spółki B. sp z o.o. z siedzibą w B., w której także pełni funkcję Prezesa Zarządu, działalność spółki została zawieszona z dniem 9 stycznia 2017 roku. Dodatkowo żona wnioskodawcy jest współudziałowcem w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością C. z siedzibą w B., w której posiada 100 udziałów o łącznej wartości 100.000 zł. Spółka ta prowadzi działalność gospodarczą. Wnioskodawca oświadczył, że jego żona nie otrzymuje wynagrodzenia z tytułu uczestnictwa w spółce, spółka w latach 2013 i 2014 notowała straty przy przychodach na poziomie 214.000-250.000 zł rocznie, w 2015 roku odnotowała zysk w wysokości 9.864 zł przy przychodach ok. 214.000 zł. Skarżący oświadczył, że nie został on przeznaczony do podziału. Strona nie nadesłała także dokumentów potwierdzających kondycję finansową firmy za 2016 rok wskazując, że zarząd spółki nie przedstawił żonie skarżącego sprawozdania za 2016 rok. Z danych KRS wynika, że Prezesem Zarządu tej spółki jest brat wnioskodawcy. Skarżący oświadczył także, że pierwsza licytacja należącej do niego nieruchomości przemysłowej położonej w C. nie doszła do skutku, jednak okoliczności tej nie udokumentował. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 4.1 formularza PPF. k.- 43 akt ), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W tym miejscu należy jeszcze podkreślić, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego istotnego majątku, poza wierzytelnością w wysokości 125.822 zł oraz nieruchomością przemysłową położoną w C., która jest przedmiotem licytacji komorniczej za długi przekraczające kwotę 8 mln. Skarżący wspólnie z żoną dwojgiem dzieci oraz rodzicami prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest emerytura ojca oraz renta matki wnioskodawcy w wysokości 2.487 zł netto w związku z potrąceniami komorniczymi, oraz świadczenie "500+" w wysokości 1.000 zł. W swoim oświadczeniu złożonym na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy wnioskodawca przemilczał, że jest także właścicielem drugiej nieruchomości położonej w B., będącej do końca kwietnia 2017 roku przedmiotem najmu, a także wspólnie z matką są wyłącznymi udziałowcami w A. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., wobec której toczyło się postępowanie upadłościowe, które zostało umorzone w dniu 3 czerwca 2016 roku z uwagi na brak środków na jego dalsze prowadzenie. Skarżący pozostaje także wspólnie z żoną udziałowcem spółki B. sp z o.o. z siedzibą w B., w której także pełni funkcję Prezesa Zarządu, działalność spółki została zawieszona z dniem 9 stycznia 2017 roku. Skarżący nie przedstawił żadnych informacji dotyczących kondycji finansowej spółki, nie wskazał też powodów zawieszenia jej działalności. Z danych Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że żona wnioskodawcy jest współudziałowcem w spółce z ograniczona odpowiedzialnością C. z siedzibą w B., w której posiada 100 udziałów o łącznej wartości 100.000 zł Mimo wezwania wnioskodawca nie udzielił informacji o aktualnej kondycji finansowej spółki, w której jego żona posiada 50 % udziałów, a której roczne przychody z działalności wahają się w granicach 214.000-250.000 zł. Wątpliwości budzi w szczególności oświadczenie wnioskodawcy, że zarząd spółki nie przedstawił żonie skarżącego sprawozdania za 2016 rok. Z danych KRS wynika bowiem, że Prezesem Zarządu tej spółki jest brat wnioskodawcy. Wskazać także należy, że do końca kwietnia br. źródłem dodatkowych dochodów rodziny był czynsz najmu (1000 zł miesięcznie) z należącej do małżonków siłowni zlokalizowanej w należącej do nich nieruchomości położonej w B. przy ul A. 87 , najem ten został przez stronę wypowiedziany. W tym miejscu należy podkreślić, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich pokryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Postawa skarżącego, wyrywkowość oraz niewiarygodność oświadczeń skarżącego złożonych na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy czyni jego twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania całkowicie gołosłownymi. Badając oświadczenia wnioskodawcy referendarz jest uprawniony do ich oceny pod kątem wiarygodności. Nie jest zatem zobowiązany przyjmować bezkrytycznie wszystkich wyjaśnień strony, lecz może je oceniać przez pryzmat logiki i doświadczenia życiowego. Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadził działalność gospodarczą stosunkowo znacznych rozmiarów, działalność taką w dalszym ciągu prowadzi także jego żona doświadczenie życiowe podpowiada, że przedsiębiorcy prowadzący działalność o takiej skali powinni dysponować środkami wyższymi niż pobierane świadczenie wychowawcze umożliwiającymi godne warunki utrzymania. Wyrywkowość oraz niewiarygodności oświadczeń wnioskodawcy dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej powoduje, że stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Tezę tę dodatkowo wzmacnia fakt, że w toczącym się postępowaniu wnioskodawca mimo swojej tragicznej sytuacji finansowej jest reprezentowany przez dwóch fachowych pełnomocników z wyboru. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. AKE.