I SA/Łd 314/24

Dnia 6 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Asesor WSA Grzegorz Potiopa, , po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 13 marca 2024 roku, nr 1001-IEE.7192.76.2024.3.ACU w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.

I SA/Łd 314/24 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z 13 marca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie z 15 stycznia 2024 r., na mocy którego - po rozpatrzeniu skargi B. H. na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu zawiadomieniem z 21 kwietnia 2022 r. nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w Z. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], którą jest udział wynoszący 1/2 części tej nieruchomości obciążony wpisem hipoteki przymusowej - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu, uwzględnił złożoną skargę w części dotyczącej zajęcia przedmiotowej nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...], zaś w pozostałej części skargę tę oddalił jako nieuzasadnioną. Jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec B. H., NUS w Zgierzu wystawił 3 stycznia 2022 r. tytuły wykonawcze z 17 lutego 2015 r. o numerach; [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], które obejmują zaległości w podatku od towarów i usług za okres; grudzień 2008 r. oraz od stycznia do sierpnia i październik 2009 r. w łącznej kwocie 63.501,20 zł wraz z odsetkami za zwłokę. W tej samej dacie wystawił także tytuł wykonawczy z 24 października 2012 r. o numerze [...], który obejmuje zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r., w kwocie 28.507,98 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi do 14 października 2018 r. w kwocie 25.964,00 zł. NUS w Zgierzu wnioskiem z 8 października 2018 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o wpis hipoteki przymusowej do księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], stanowiącej w 1/2 części własność B. H.. Wpisu dokonano na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych z 17 lutego 2015 r. i 24 października 2012 r. Aktem notarialnym z 5 lipca 2019 r. B. H. darowała swojej córce P. H. swój udział wynoszący 1/2 części opisanej wyżej nieruchomości (obciążony wpisem hipoteki przymusowej). Kolejno Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu działając jako organ egzekucyjny zawiadomieniem z 21 kwietnia 2022 r., dokonał zajęcia ww. udziału w 1/2 części wyżej opisanej nieruchomości, obciążonego wpisem hipoteki przymusowej zabezpieczającym wykonanie zobowiązań podatkowych ciążących na B. H., a który w dniu zajęcia stanowił własność P. H.. W dniu 27 kwietnia 2022 r. Sąd Rejonowy w Z. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych wpisał w dziale III księgi wieczystej nr [...], wzmiankę o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z nieruchomości przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., z udziału w 1/2 jej części, której właścicielem jest P. H.. Pismem z 17 maja 2022 r. B. H. wniosła sprzeciw, którym zaskarżyła w całości zajęcie ww. nieruchomości podnosząc, że nie było zarówno faktycznych, jak i prawnych podstaw do objęcia zajęciem nieruchomości. Wskazała po pierwsze na skierowanie zajęcia do jej udziału w 1/2 części nieruchomości objętej w/w KW, podczas gdy ona nie jest współwłaścicielem tej nieruchomości. Po drugie, wskazała na dokonanie zajęcia na kwotę 230.895,82 zł, podczas gdy egzekucja z udziału wynoszącego 1/2 części nieruchomości, na którym została ustanowiona hipoteka przymusowa, może być prowadzona wyłącznie do sumy tej hipoteki przymusowej, która wynosi 210.366,72 zł. Postanowieniem z 25 sierpnia 2022 r. NUS w Zgierzu oddalił powyższą skargę jako nieuzasadnioną. W dniu 31 sierpnia 2022 r. NUS w Zgierzu wydał postanowienie, którym umorzył na żądanie wierzyciela postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o kolejny tytuł wykonawczy nr [...]. Przyczyną jego żądania był brak zamieszczenia w tym tytule wykonawczym danych właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej niebędącego zobowiązanym. Zawiadomieniem z 19 września 2022 r. organ egzekucyjny poinformował skarżącą, P. H., wierzyciela oraz Sąd Rejonowy w Z. o zmianie wysokości zajęcia. W jego treści organ uaktualnił wysokość dochodzonych należności do łącznej kwoty 220.153,16 zł (w której nie zostały ujęte należności dotyczące kolejnego tytułu wykonawczego nr [...]) oraz doprecyzował treść zamieszczoną na zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości z 21 kwietnia 2022 r. Ponadto, pismem z 19 września 2022 r. organ egzekucyjny wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o aktualizację wpisu w księdze wieczystej. Wskutek rozpoznania zażalenia skarżącej na postanowienie NUS w Zgierzu z dnia 25 sierpnia 2022 r. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną, DIAS postanowieniem z 30 stycznia 2023 r. uchylił zakwestionowane postanowienie w części odnoszącej się do zajęcia nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w Z. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], na podstawie kolejnego tytułu wykonawczego o numerze [...] i w tej części uwzględnił skargę z 17 maja 2022 r., w pozostałej zaś części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W wyniku rozpatrzenia skargi Pani B. H. na ww. orzeczenie organu odwoławczego, wyrokiem z 29 sierpnia 2023 r. (sygn. akt I SA/Łd 298/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi m.in. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia NUS w Zgierzu z 25 sierpnia 2022 r. W dniu 15 stycznia 2024 r. NUS w Zgierzu wydał postanowienie którym po rozpatrzeniu skargi z 17 maja 2022 r. (uzupełnionej pismem z 30 listopada 2023 r.) na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu zawiadomieniem z 21 kwietnia 2022 r. nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w Z. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], którą jest udział wynoszący 1/2 części tej nieruchomości obciążony wpisem hipoteki przymusowej, uwzględnił złożoną skargę w części dotyczącej zajęcia przedmiotowej nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...], a w w pozostałej części skargę tę oddalił jako nieuzasadnioną. Postanowieniem z dnia 13 marca 2024 r. DIAS utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu wskazanego postanowienia organ odwoławczy podniósł, że kwestia przedawnienia dochodzonych od skarżącej należności podatkowych, objętych wymienionymi na wstępie tytułami wykonawczymi, jest przedmiotem badania DIAS w Łodzi w ramach postępowania odwoławczego dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego, które zostało zainicjowane przez zobowiązaną zażaleniem z 26 marca 2024 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu z 28 lutego 2024 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dalej organ odwoławczy uznał, że wobec skarżącej zostały spełnione wszystkie przesłanki zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości wskazane w art. 110c § 2, § 2b, § 3 i § 4 u.p.e.a. Ponadto, przyznał, że treść zawiadomienia o zajęciu nieruchomości z 21 kwietnia 2022 r. nie została precyzyjnie sformułowana, błędnie wskazano w nim bowiem stan prawny przedmiotowej nieruchomości, jako współwłasność, podczas gdy w dniu zajęcia udział w tej nieruchomości w 1/2 jej części obciążony wpisem hipoteki przymusowej, stanowił już własność P. H., której również błędnie określono status poprzez umieszczenie jej osoby w pozycji przeznaczonej dla zobowiązanego. Ostatecznie jednak w ocenie DIAS w Łodzi, uchybienia te nie świadczą o nieprawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej w stopniu, który miałby skutkować jej uchyleniem, tym bardziej, że wątpliwości co do przedmiotu zajęcia nie miał zarówno organ odwoławczy, jak i Sąd Rejonowy w Z., który wpisując w KW ostrzeżenie o wszczęciu egzekucji z udziału 1/2 części P. H., wskazała, że chodzi o udział nr 3. Ponadto, treść zakwestionowanego zawiadomienia o zajęciu organ egzekucyjny doprecyzował w zawiadomieniu z 19 września 2022 r., jak również uaktualnił wysokość dochodzonych należności do łącznej kwoty 220.153.16 zł. Wystąpił również o aktualizacje wpisu w KW do Sądu Rejonowego w Z.. DIAS nie podzielił także stanowiska skarżącej, że błędem było wskazanie w zawiadomieniu z dnia 21 kwietnia 2024 r. dochodzonych należności w kwocie wyższej niż suma hipoteki przymusowej ujawniona w księdze wieczystej. Po pierwsze, obowiązkiem organu egzekucyjnego było wskazanie w zawiadomieniu o zajęciu z 21 kwietnia 2022 r. wszystkich dochodzonych od skarżącej należności, objętych tytułami wykonawczymi, które stanowiły podstawę wpisu hipoteki przymusowej i które w momencie wystawienia tego zawiadomienia stanowiły łączną kwotę 230.895,82 zł, a po drugie z uwagi na treść art. 1101 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wskazanie w zawiadomieniu o zajęciu należności dochodzonych od Pani B. H. w żaden sposób nie wpływa na zwiększenie zakresu odpowiedzialności dłużnika rzeczowego, czyli P. H.. Skargę od powyższego postanowienia wywiodła skarżąca zaskarżając zapadłe rozstrzygnięcie w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania: a/ art. 7 § 3 w zw. z art. 29 § 1, art. 110c § 1 i § 2, art. 114 u.p.e.a. poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia 1/2 części nieruchomości podczas gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym objęty doręczonymi tytułami wykonawczymi był bezprzedmiotowy wobec jego przedawnienia, a co skutkowało niedopuszczalność egzekucji. b/ art. 110c w zw. z art. 114 u.p.e.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 25 ust. 1 pkt 2, z art. 65 ust. 1 i 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, poprzez skierowanie zajęcia do udziału części B. H. we współwłasności nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...], podczas gdy skarżąca B. H. nie była w chwili zajęcia współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości; c/ art. 65 ust. 1 i 3, art. 68 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o księgach wieczystych i hipotece, poprzez dokonanie zajęcia udziału części B. H. we współwłasności nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...] - na kwotę 230.895,82 zł przekraczającą wartość hipoteki przymusowej, podczas gdy suma hipoteki w przedmiotowej sprawie wynosi 210.366,72 zł i wyznacza zakres odpowiedzialności dłużnika hipotecznego. W konkluzji postawionych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie zakwestionowanego postanowienia i w konsekwencji o uchylenie zaskarżonej czynności zajęcia nieruchomości oraz wstrzymanie dalszej realizacji egzekucji z nieruchomości do czasu rozpoznania skargi. W odpowiedzi na powyższą skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. W pierwszym rzędzie rozważenia wymagała zasadność przedstawionego przez stronę skarżącą zarzutu przedawnienia egzekwowanego obowiązku. W ocenie sądu I instancji zarzut ten jest nietrafny. Podstawą prawną akcji procesowej skarżącej w przedmiotowej sprawie stał się art. 54 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2022 r. Zgodnie z § 1 cytowanego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Obok skargi zobowiązanemu przysługuje po myśli art. 33 § 1 u.p.e.a. prawo wniesienia zarzutu, którego podstawą zgodnie z § 2 punkt 1 jest nieistnienie egzekwowanego obowiązku. Doktryna i judykatura są zgodne co do tego, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (wyrok NSA z 12 stycznia 1999 r., III SA 4503/97, ONSA 2000/1, poz. 20; wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok WSA w Warszawie z 18 stycznia 2007 r., III SA/Wa 3474/06, LEX nr 304097). Nie ma znaczenia, czy zobowiązany nie wykorzystał innych środków prawnych, czy nie przyniosły one żądanego rezultatu (vide P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz do art. 54 u.p.e.a., wyd. Lex 2024). Równie jednolite jest stanowisko doktryny i nowszego nurtu judykatury co do tego, że nie jest dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutu wskazanych w art. 33 u.p.e.a. również po upływie terminu do wniesienia zarzutu (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11, LEX nr 1413364, P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz do art. 54 u.p.e.a., wyd. Lex 2024). W szczególności w postępowaniu prowadzonym w sprawie skargi na czynności egzekucyjne nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 stycznia 2007 r., III SA/Wa 3474/06, LEX nr 304097). Sąd I instancji w pełni akceptuje powyższe stanowisko, wobec czego nie znajduje podstaw do uwzględnienia omawianego zarzutu. Powyższa konstatacja jest tym bardziej uzasadniona, że w chwili wyrokowania kwestia przedawnienia egzekwowanego obowiązku była przedmiotem postanowienia NUS w Zgierzu z dnia 28 lutego 2024 r., odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu nieistnienia przedmiotowego obowiązku. W odniesieniu do zarzutu naruszenia zaskarżonym zajęciem z dnia 21 kwietnia 2022 r. art. 110c w związku z art. 114 u.p.e.a. w związku z art. 1 ust. 1, art. 25 ust.1 punkt 2 i art. 65 ust. 1 i 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez skierowanie zajęcia do udziału skarżącej we współwłasności przedmiotowej nieruchomości w sytuacji, gdy w chwili zajęcia skarżąca nie była współwłaścicielem tego udziału podnieść należy, co następuje. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w zawiadomieniu z dnia 21 kwietnia 2022 r. błędnie wskazano status prawny przedmiotowej nieruchomości jako współwłasność, podczas gdy w istocie chodziło o udział w tej nieruchomości wynoszący 1/2 części, obciążony wpisem hipoteki przymusowej. Organ przyznał także, iż w zawiadomieniu o zajęciu błędnie oznaczono jako zobowiązaną P. H., (która jako nabywca udziału była dłużnikiem rzeczowym), a nie skarżącą. Zauważyć jednak należy, że powyższe błędy w zaskarżonym zawiadomieniu pozostały bez wpływu na prawidłowość zajęcia. I tak na podstawie zaskarżonego zajęcia sąd księgowowieczysty wpisał w KW [...] ostrzeżenie o wszczęciu egzekucji z udziału wynoszącego 1/2 części należącego do P. H. wskazując przy tym, że chodzi o udział nr 3 nabyty przez P. H. w drodze darowizny od skarżącej w dniu 5 lipca 2019 r. Ponadto, w omawianym zakresie treść zawiadomienia o zajęciu została prawidłowo sprecyzowana w piśmie z dnia 19 września 2022 r. Doszło więc do wyjaśnienia i naprawienia błędnego zapisu. W ocenie sądu, wskazane uchybienia proceduralne pozostawały bez wpływu na wynik sprawy, wobec czego nie mogły spowodować wyeliminowania zaskarżonej czynności z obrotu prawnego Z kolei odnośnie do zarzutu naruszenia art. 6, 7, 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18, 110c i art. 114 u.p.e.a. w związku z art. 65 ust. 1 i 3 i art. 68 ust. 2 zdanie drugie ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez zajęcie udziału 1/2 części nieruchomości na kwotę 230.895,82 zł, która przekracza sumę hipoteki przymusowej wynoszącą 210.366,72 zł należy stwierdzić, że jest on bezprzedmiotowy. Zgodnie z art. 110c § 2 u.p.e.a. zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W świetle treści cytowanego przepisu obowiązkiem organu było wskazanie w zawiadomieniu całości należności egzekwowanych od skarżącej objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi na łączną kwotę 230.895,82 zł. Jednak co wynika wprost z art. 1101 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wierzyciel może żądać wpisu hipoteki przymusowej na sumę nie wyższą niż wynikająca z treści dokumentu stanowiącego podstawę jej wpisu do księgi wieczystej. Oznacza to, że odpowiedzialność dłużnika rzeczowego to jest P. H. jest ograniczona do wysokości hipoteki to jest do kwoty 210.366,72 zł. W związku z tym przyjąć należy, że wskazanie w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości kwoty należnej od skarżącej nie zwiększa zakresu odpowiedzialności P. H.. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi po myśli art. 151 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji. ds