I SA/Łd 20/24

Dnia 27 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Asesor WSA Tomasz Furmanek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2024 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 27 października 2023 r. nr 1001-IEE-1.7192.9.2023.3.AG w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi z 17 lipca 2023 r. nr 210000.71.2023.RED.E.4496.EH; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 580,- (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z 4 grudnia 2023 r. G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (Spółka) wniosła do sądu administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 27 października 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych 11 lipca 2023 r. wystawił na Spółkę tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...] które obejmują należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2023 r. Na podstawie ww. tytułów wykonawczych Dyrektor ZUS I O w Łodzi 12 lipca 2023 r. wystawił zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego Spółki w Bank A S.A. W dniu 11 lipca 2023 r. należności objęte ww. tytułami egzekucyjnymi zostały uregulowane. W związku z powyższym Dyrektor I Oddziału ZUS w Łodzi postanowieniem z 17 lipca 2023 r., na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a.") umorzył postępowanie egzekucyjne, jako bezprzedmiotowe. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez pełnomocnika Spółki w części – co do uzasadnienia, w którym organ stwierdził, że egzekwowane należności zostały uregulowane 11 lipca 2023 r. W ocenie Spółki należności składkowe zostały zapłacone 15 czerwca 2023 r. W rezultacie zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenia art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 124 § 2, art. 126, art. 107 § 3, art. 77 § 4, art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "KPA"). W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez Spółkę zażalenia postanowieniem z 27 października 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zasady i tryb postępowania w sprawach rozliczania składek oraz kolejność zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze, określa rozporządzenie Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. 2022r., poz. 1771) dalej "rozporządzenie Rady Ministrów". Zgodne z tym aktem płatnik składek dokonuje jednej wpłaty, która obejmuje łączną kwotę składek na: 1) ubezpieczenia społeczne, 2) Fundusz Emerytur Pomostowych, 3) ubezpieczenie zdrowotne, 4) Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy - na przydzielony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych płatnikowi składek numer rachunku składkowego. Wpłata składek dokonana przez płatnika składek po terminie określonym w ustawie powinna obejmować również odsetki za zwłokę. Jeżeli wpłata nie uwzględnia odsetek za zwłokę, mimo że została dokonana po terminie określonym w ustawie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozlicza ją proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek za zwłokę. Organ wyjaśnił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że 15 czerwca 2023 r. Spółka wpłaciła na rachunek składkowy kwotę 1.071.482,68 zł. Kwota ta została rozdysponowana na pokrycie należności z tytułu nieopłaconych składek na poszczególne fundusze, z uwzględnieniem odsetek za zwłokę. W związku z powyższym wpłatę rozdzielono na : 1) składki na ubezpieczenia społeczne za okres: od maja 2018 r. do grudnia 2019 r. oraz częściowo za maj 2023 r., 2) składki na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy za okres: od grudnia 2018 r. do grudnia 2019 r. Organ wskazał, że następnie 11 lipca 2023 r. Spółka dokonała wpłaty 654.500,90 zł na konto ZUS, którą rozliczono na pozostałe do uregulowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP i FS i FGŚP za maj 2023 r. Zdaniem organu z powyższego wynika, że wpłatą z 15 czerwca 2023 r. wierzyciel pokrył starsze należności składkowe oraz, że wpłata ta jedynie częściowo pokryła należności z tytułu składki na ubezpieczenia społeczne za maj 2023 r. Z kolei wpłata z 11.07.2023 r. została rozdysponowana na pozostałe do uregulowania należności składkowe za maj 2023 r. (należności te zostały objęte tytułami wykonawczymi z 11.07.2023 r. o numerach od [...] do [...]. Zatem wbrew twierdzeniu Spółki, należności z tytułu składek za maj 2023 r. zostały w całości uregulowane 11 lipca 2023 r. Ponadto organ II instancji zauważył, że w kontekście zarzutów zażalenia oraz treści art. 6 KPA, lakoniczna treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia mogła wzbudzić wątpliwości, co do kwestii związanej z uregulowaniem przez Spółkę należności składkowych za maj 2023 r., co nie zmienia faktu, że organ egzekucyjny słusznie wskazał datę 11.07.2023 r. jako datę uregulowania ww. należności (objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi). W konsekwencji organ egzekucyjny uznał również, że w zaistniałych okolicznościach egzekucja administracyjna była niedopuszczalna, co obligowało organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast stwierdzone uchybienie zostało konwalidowane poprzez przedstawienie stosownych wyjaśnień w postanowieniu z 27 października 2023 r. i nie miało wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. W skardze do sądu administracyjnego Spółka zakwestionowała w całości postanowienie organu instancji podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 77 § 1, art. 77 § 4, art. 107 § 3 oraz art. 8 KPA w związku z art. 18 u.p.e.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i na jego dowolnej ocenie. Zdaniem pełnomocnika strony, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zaniechał ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że skarżący ma interes prawny w ustaleniu, że należności egzekwowane tytułami wykonawczymi o numerach od: [...] do [...] nigdy nie były opłacone nieterminowo, a w konsekwencji, że zostały one uregulowane przez skarżącego w ustawowym terminie ich płatności tj. 15 czerwca 2023 r., 2. art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia wraz ze wskazaniem w jego uzasadnieniu, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi zostały uregulowane przez zobowiązaną Spółkę 11 lipca 2023 r., podczas gdy rzekomo zaległe składki na ubezpieczenia, na poczet których została zaliczona wpłata składek za maj 2023 r. zostały pobrane przez ZUS I Oddział w Łodzi bez podstawy prawnej, tj. bez wydania decyzji ustalających wymiar składek na ubezpieczenia społeczne. Wobec tak postawionych zarzutów Spółka wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego ze wskazaniem w uzasadnieniu, że konieczność umorzenia postępowania wynika z faktu uiszczenia przez stronę należności z tytułu składek na ubezpieczenia za maj 2023 r. w ustawowym terminie ich płatności, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna w zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w szczególności przepisów art. 77 § 1, art. 107 § 3 KPA w związku z art. 18 u.p.e.a. Lektura zaskarżonego postanowienia i akt sprawy nie pozwalają na ocenę, czy umorzenie postępowania egzekucyjnego winno nastąpić z uwagi na bezprzedmiotowość, która zmaterializowała się już w dniu 15 czerwca 2023 roku poprzez wpłatę jaką dokonała skarżąca Spółka w kwocie 1.071.482,68 złotych ( jak chce tego strona), czy też dopiero w dniu 11 lipca 2023 roku, kiedy to G. wpłaciła na konto składkowe 645.500,90 złotych (jak chce tego organ). Według twierdzeń Skarżącej wpłata z dnia 11 lipca 2023 roku była spowodowana chęcią uniknięcia egzekucji administracyjnej i wynikających z niej konsekwencji w postaci zajęcia rachunku bankowego. Należy przy tym wskazać, że według twierdzeń strony, których sąd nie jest w stanie zweryfikować "zaległości", które częściowo miała pokryć składka wpłacona za maj 2023 roku (w dniu 15 czerwca 2023 roku) były wynikiem nieprawidłowości stwierdzonych w protokole kontroli rzetelności obliczania, potrącania i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie kontroli jaka przeprowadzona była w okresie od 30 stycznia – 24 lutego 2020 roku. Spółka twierdzi, że jej zastrzeżenia nie zostały rozpatrzone z przyczyn formalno-prawnych (taką odpowiedź na zastrzeżenia miała otrzymać). Po upływie trzech lat od zakończenia kontroli, organ rentowy miał zwrócić się do Spółki z żądaniem sporządzenia dokumentów korygujących, stosowanie do ustaleń protokołu kontroli, Spółka zaś miała podtrzymać swoje stanowisko, nie zgadzając się z ustaleniami kontroli (w dniu 29 maja 2023 roku). W dniu 22 maja 2023 roku organ rentowy miał zawiadomić Skarżącą, że na podstawie art. 48 ustawy systemowej został dokonany wymiar składek należnych na ubezpieczenie społeczne (423.056,07 złotych oraz 22.799,83 złotych na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych). Następnie w dniu 23 maja 2023 roku organ rentowy zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na US, FP, FS oraz FGŚP za okres od maja 2018 roku do grudnia 2019 roku, które następnie umorzył jako bezprzedmiotowe decyzją z 5 lipca 2023 roku, podnosząc że należności, które miały być objęte postępowaniem administracyjnym (za okres od maja 2018 roku do grudnia 2019 roku) zostały uregulowane w dniu 15 czerwca 2023 roku. Z kolei Spółka twierdzi, że dokonana wówczas wpłata obejmowała należna składkę za maj 2023 roku. Należy wskazać, że w tej sprawie Sąd nie kontroluje prawidłowości postępowania organu rentowego, wysokości należnych składek skarżącej z ewentualnych zaległości, tylko podstawę do określenia czy należności G wobec organu rentowego zostały uiszczone w dniu 15 czerwca 2023 roku, czy tak jak wynika ze skarżonego postanowienia 11 lipca 2023 roku. Jak wyżej wspomniano, ani skarżone postanowienie, ani też poprzedzające je postanowienie z dnia 17 lipca 2023 roku Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zawiera odpowiedzi na tak zadane pytanie. Co więcej również akta sprawy nie pozwalają na rozstrzygnięcie tego sporu. Znajduje się w nich tylko: wydruk stanu należności, trzy upomnienia obejmujące należności za maj 2023 roku (składki na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i na ubezpieczenia społeczne), odpowiadające tym upomnieniom trzy tytułu wykonawcze, trzy zawiadomienia Bank A S.A o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, zawiadomienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skierowane do Bank A S.A o wycofaniu zawiadomień o zajęciu, rozliczenie wpłat przekazanych na rachunek składkowy według stanu na dzień 1 sierpnia 2023 roku, postanowienie organu pierwszej instancji, zażalenie i postanowienie organu odwoławczego. Brak jest natomiast tych dokumentów, o których mowa jest w uzasadnieniu skargi, które – w ocenie jej autora – wpłynęły na rozliczenie należności, o których mowa wyżej (protokół kontroli, zastrzeżenia spółki, zawiadomienie o rozpatrzeniu zastrzeżeń, wezwanie do sporządzenia dokumentów korygujących, zawiadomienia o dokonanym wymiarze na podstawie art. 48 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, postanowienia o wszczęciu i umorzeniu postępowania wymiarowego). Zaskarżone postanowienie zawiera informację o zaliczeniu na poczet zaległości w składce na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy za okres od maja 2018 do grudnia 2019 roku wpłaty dokonanej przez Skarżącą w dniu 15 czerwca 2023 roku, a następnie o zarachowaniu wpłaty z dnia 11 lipca 2023 roku. Jak wynika ze skargi, Spółka w terminie i pełnej wysokości realizowała obowiązek wpłat do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zaś sporne zaległości wiąże z kontrolą, która była przeprowadzona przez ZUS w okresie od 30 stycznia do 24 lutego 2020 roku, z wynikami której się nie zgadzała. Na podstawie akt sprawy, ani tym bardziej treści zaskarżonego postanowienia Sąd nie jest w stanie ocenić prawdziwości i trafności tych twierdzeń. Oznacza to, że niniejsza sprawa nie została rozpatrzona wszechstronnie (naruszenie art. 77 § 1 KPA ), zaś uzasadnienie zaskarżonego postępowania narusza przepis art. 107 § 3 KPA w związku z przepisem art. 126 KPA. Wady te mogą mieć wpływ na wynik postępowania, a Sąd w tym zakresie pozbawiony jest możliwości przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 27 października 2023 roku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uzupełni akta sprawy o dowody wskazane w treści skargi (protokół z kontroli, zastrzeżenia Spółki, zawiadomienie o rozpatrzeniu zastrzeżeń, zawiadomienie o dokonaniu wymiaru w trybie art. 48 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych postanowienie o wszczęciu postępowania administracyjnego i o jego umorzeniu) i wskaże, czy źródłem zaległości skarżącej były zadeklarowane przez nią składki niezapłacone w terminie, czy też zaległość miała swoje źródło w kontroli przeprowadzonej w 2020 roku. To pozwoli na ocenę, czy należności Spółki zostały uregulowane już 15 czerwca 2023 roku, czy też 11 lipca 2023 roku. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a należało uchylić zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 tej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz.U 2023 poz.1964). P.C.