I SA/Łd 1158/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Tomasz Naraziński po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2009 roku p o s t a n a w i a: 1) przyznać skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, 2) odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Łodzi z 13 kwietnia 2018 r. skarżąca została zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 2.139 zł. Odpis przedmiotowego zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącej – doradcy podatkowemu A. K. w dniu 30 kwietnia 2018 r. W dniu 4 maja 2018 r. skarżąca złożyła, na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (nie wskazując w jakim zakresie) oraz o ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że doradcy podatkowi: B. K. i A. K. oraz radca prawny M. Z. prowadzą jej sprawy pro bono. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej jest ona uprawniona do uzyskania prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, "gdyż Izba Skarbowa zabiera mi także kwoty opłacenia pomocy prawnej przyznane przez Sąd." Skarżąca oświadczyła, że na skutek działania organów podatkowych straciła swój cały majątek i ciężko zachorowała na chorobę psychiczną. Oświadczyła, że jest niezdolna do pracy, wymaga stałej opieki. Organy skarbowe potrącają z renty chorobowej wszystkie możliwe środki pieniężne. Zajęły również cały majątek skarżącej oraz rachunki bankowe. Skarżąca utrzymuje się z renty chorobowej w wysokości 750 zł. Podniosła, że gdyby nie opieka i pomoc przyjaciół nie miałaby środków do życia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca posiada kilka nieruchomości, które są zajęte przez organy podatkowe. Wnioskodawczyni podała ponadto, że w dniu 23 kwietnia 2018 r. zmarł jej wuj, z którym mieszkała. W związku z tym jest zmuszona wyprowadzić się z domu, który był wynajmowany przez zmarłego. Oświadczyła, że ponosi koszty leczenia i rehabilitacji w wysokości około 300 zł miesięcznie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wystąpiła o prawo pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Podkreślenia wymaga przy tym, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie referendarza wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie określiła wprawdzie precyzyjnie zakresu tego żądania, jednak pod uwagę, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi kasacyjnej, referendarz przyjął, że skarżąca wnosi o zwolnienie z tej opłaty. Za uwzględnieniem wniosku przemawia to, iż źródłem utrzymania skarżącej jest renta chorobowa w wysokości 750 zł. Referendarz wziął również pod uwagę, że wobec skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne i cały majątek skarżącej jest zajęty przez organy skarbowej. Skarżąca nie ma zatem realnej możliwości uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi kasacyjnej w wysokości 2.139 zł. Na uwzględnienie nie zasługuje natomiast wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. Zgodnie z art. 246 § 3 P.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z treści wniosku oraz akt sprawy wynika, że strona ustanowiła dwóch pełnomocników – doradców podatkowych, którzy w jej imieniu sporządzili i wnieśli skargę kasacyjną. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 246 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. Ake.