I SA/Kr 79/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. B. i W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2016 r. nr: [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić

K. B. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego. Strona wezwana o złożenie wniosku na urzędowym formularzu w zakreślonym terminie uzupełniła brak. Z oświadczenia zawartego na druku "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synami: S. B. ur. 1975 r. i W. B. ur.1990 r. Ich miesięczny dochód wynosi ok. 6.412,33 zł i stanowi go: renta rodzinna K. B. w wysokości 3.176,69 zł i czynsz za najem lokalu w wysokości 530 zł, renta inwalidzka syna S. w wysokości 1.392,64 zł oraz uzyskiwany przez niego dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, który w 2016 r. wyniósł 15.755,68 zł. S. W. nie uzyskuje żadnych dochodów. Wnioskodawczyni oraz jej synowie są właścicielami: domu jednorodzinnego o powierzchni 150 m2 i wartości ok. 250 tys. zł, działki rolnej wielkości 14,5 a i wartości 25 tys. zł, nieużytków wielkości 54 a i wartości 25 tys. zł, działki rolnej wielkości 9,5 a także nieruchomości położonej w C. przy pl. [...] o wartości 300 tys. zł. Skarżąca posiada też oszczędności w wysokości 7.916,18 zł oraz wierzytelności o wartości 35 tys. zł. Zobowiązania i stałe wydatki rodziny przedstawiają się następująco: opłaty za dom 900 zł, pożyczka 982,65 zł, leczenie 150 zł, ubezpieczenie 500 zł rocznie. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że jest osobą starszą, liczącą ok. 70 lat, a stan jej zdrowia nie pozwala na walkę z urzędniczą machiną. Ponadto aktualnie toczy się szereg spraw związanych z wyprowadzeniem wszystkich oszczędności, które skarżąca wypracowała wspólnie z nieżyjącym już mężem, E. B.. Kierownik placówki banku zaciągnął pożyczkę na poczet skarżącej, którą teraz trzeba zwracać. Wnioskodawczyni dodała, że w dalszym ciągu toczą się postępowania sądowe związane z uchyleniem podziału przez SKO w K.. Wobec powyższego nie jest ona w stanie, bez uszczerbku finansowego, opłacić kolejnego pełnomocnika, który zabezpieczy jej interes prawny w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004 r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). W ocenie orzekającego przedstawiona przez K. B. sytuacja materialna nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy obejmującego ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Jak wynika z oświadczenia zawartego w urzędowym formularzu sytuacja materialna K. B. nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Strona ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, jest bowiem współwłaścicielką domu jednorodzinnego o powierzchni 150 m2. Wraz z synami posiada także inne składniki majątku nieruchomego: dwie działki rolne o areale 14,5 a i 9,5 a, nieużytki wielkości 54 a oraz nieruchomość położoną w miejscowości C.. Łączna wartość wszystkich nieruchomości wynosi ponad 600 tys. zł. Trudno zatem uznać skarżącą za osobę ubogą, a właśnie dla takich osób przewidziana jest pomoc państwa w postaci przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że posiadanie majątku, a zwłaszcza nieruchomości o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 10/04; postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 9/04; postanowienie z 17 października 2005r. sygn. akt II FZ 681/05). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie. Istotnym jest, że skarżącej nie grozi pozbawienie środków do życia, posiada ona bowiem stałe źródła utrzymania w postaci renty rodzinnej oraz czynszu za wynajem lokalu. Miesięczne dochody skarżącej wynoszą łącznie 3.706,69 zł (3.176,69 zł + 530 zł), a stałe wydatki zamykają się kwotą 2.074,32 zł, co oznacza, że w miesiącu pozostają jej wolne środki finansowe pozwalające na poczynienie oszczędności. Dodatkowo należy zaakcentować, że skarżąca dysponuje oszczędnościami w wysokości 7.916,18 zł. Posiadane środki pozwolą jej na pokrycie we własnym zakresie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, jeżeli jego udział na obecnym etapie postępowania uznaje ona za konieczny. Podsumowując należy stwierdzić, że przeprowadzona w niniejszym postępowaniu analiza nie pozwala na stwierdzenie, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Strona posiada bowiem środki finansowe, z których może ponieść ten wydatek we własnym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.