I SA/Kr 734/25

|Sygn. akt I SA/Kr 734/25 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2026 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz, Sędzia: WSA Borys Marasek (spr.), Protokolant: Specjalista Renata Trojnar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2026 roku, sprawy ze skargi M. X., na zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Limanowej, z dnia 27 sierpnia 2025 roku nr 1214-SEE.7112.15.2025.2, w przedmiocie wynagrodzenia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu dłużnika, I. uchyla zaskarżone zawiadomienie, II. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Limanowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 200 zł (dwieście złotych).

Zawiadomieniem z 27 sierpnia 2025 r., nr 1214-SEE.7112.15.2025.2 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Limanowej (dalej: Organ), działając na podstawie § 1 ust. 1, ust. 2 § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 536) i § 2 pkt 6 i § 8 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) poinformował M. X. (dalej: Skarżący) o przyznanym mu wynagrodzeniu za pełnienie funkcji kuratora dla zobowiązanego B. M. w toku postępowania egzekucyjnego w administracji w wysokości 1 328,40 zł brutto oraz zwrocie poniesionych w toku postępowania kosztów w kwocie 290,17 zł. W zawiadomieniu Organ wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku ww. zobowiązanego ustalił, że nie mieszka on pod adresem wskazanym przez wierzyciela. Mimo podjętych działań nie udało się ustalić miejsca jego zamieszkania. W związku z zaistniałą sytuacją, na wniosek Organu (art. 34 § 1 k.p.a.) Sąd Rejonowy dla Krakowa [...] w Krakowie [...] Wydział [...], postanowieniem z 11 lutego 2019 r., sygn. akt [...] ustanowił dla ww. nieobecnego w miejscu stałego zameldowania kuratora w osobie adwokata M. X., celem zapewnienia zobowiązanemu właściwej reprezentacji w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym z nieruchomości, na terenie działania Organu, położonej w miejscowości [...], gm. [...]. Po ustanowieniu dla zobowiązanego kuratora i podjęciu przez niego działań, Organ przeprowadził postępowanie egzekucyjne, które zostało zakończone, po przeprowadzeniu trzech licytacji. Zawiadomienie o uchyleniu zajęcia i wniosek o wykreślenie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji zostały sporządzone 31 marca 2022 r. Pismem z 9 lutego 2025 r. Skarżący zwrócił się do Organu o przyznanie mu wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora oraz zwrot poniesionych wydatków tj. kwoty 17,70 zł poniesionej na korespondencję i kwoty: 272,47 zł za przejazdy z [...] do Urzędu Skarbowego w Limanowej i do miejscowości [...]. Organ podał, że w myśl § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia z 2018 r. wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej nie może przekraczać 40 % stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, a w przypadku, gdy kuratorem jest radca prawny - przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych. Wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbliżej zbliżonym rodzaju (§ 1 ust. 2 rozporządzenia). Stosownie do § 2 rozporządzenia, kuratorowi przysługuje również zwrot wydatków poniesionych przez niego w związku z wykonywaniem czynności w danej sprawie. Wysokość zwrotu wydatków nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce organizacyjnej sfery budżetowej z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju. Na podstawie ww. rozporządzenia z 2015 r. Organ ustalił sprawę o najbliżej zbliżonym rodzaju do sprawy, w której kurator zastępował stronę w postępowaniu administracyjnym i na jej podstawie przyznał Skarżącemu wynagrodzenie oraz ustalił wysokość poniesionych przez niego wydatków, zgodnie z § 1 ust. 1 i ust. 2 oraz § 2 rozporządzenia. Wskazał, że wysokość wynagrodzenia dla kuratora należy ustalić, w drodze analogii, na podstawie powyższych przepisów. Ponieważ w postępowaniu egzekucyjnym Skarżący działał jako kurator w sprawie, w której przedmiotem było dochodzenie w drodze egzekucji z nieruchomości należności pieniężnej w wysokości 81 555,74 zł, Organ uznał za zasadne przyjąć jako sprawę, która ma zbliżony charakter opłaty w sprawach cywilnych przy wartości sprawy powyżej 50 000 zł do 200 000 zł, w których stawka minimalna wynosi 5 400 zł - zgodnie z § 2 pkt 6 rozporządzenia z 2015 r. Natomiast zgodnie z § 8 ust. 1 pkt. 7 tego rozporządzenia stawka minimalna w sprawach egzekucyjnych, przy egzekucji z nieruchomości wynosi 50 % stawki obliczonej na podstawie § 2. Biorąc za podstawę ustalenia wynagrodzenia kuratora kwotę 50 % z 5 400 zł, tj. 2 700 zł i przyjmując do ustalenia wynagrodzenia 40 % tej stawki (§ 1 ust. 1 rozporządzenia z 2018 r.) organ wyliczył wysokość należnego kuratorowi wynagrodzenia, w kwocie 1 080 zł, powiększonej następnie o podatek VAT (23 %). Łączna wysokość wynagrodzenia została ustalona przez Organ w wysokości 1 328,40 zł. W ocenie Organu kurator wykonywał swoje czynności rzetelnie, prawidłowo oraz terminowo. Kurator wysyłał w sprawie pisma, dokonywał przejazdu w celu ustalenia, jaki jest stan nieruchomości, zapoznawał się z aktami i poszukiwał dłużnika. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący wniósł o uchylenie ww. zawiadomienia, podając, że zaskarża ww. akt, w części, w jakiej niezasadnie obniża podstawę dla oznaczenia wynagrodzenia kuratora do 40 % kwoty. Skarżący zarzucił Organowi zastosowanie § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (które stosowano przez analogię) mimo, że wskazane przepisy są niezgodne z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Skarżący w uzasadnieniu skargi podał, że zawiadomieniem Organ co do zasady prawidłowo orzekł o wynagrodzeniu kuratora - ustalił je w oparciu o prawidłowo określoną wartość sprawy i prawidłowo podwyższył je o podatek VAT. Błędnie natomiast zastosował przelicznik obniżający wynagrodzenie do 40 % stawki minimalnej kosztów zastępstwa. Tym samym przyznana mu kwota wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora w winna wynieść 2 700 zł powiększona o podatek VAT, tj. 3 321,00 zł brutto. Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt SK 89/22. Podał, że w wyroku tym wskazano między innymi, że rozporządzenie nie może kształtować podmiotowych praw majątkowych w aspekcie materialnym, jeżeli w tym zakresie nie wykonuje ustawy. Nie można więc przyjąć, że ww. rozporządzenie z 2018 r. wykonuje ustawę, rozstrzygając o stawkach wynagrodzenia kuratora, to jest o podmiotowych prawach majątkowych w aspekcie materialnym, w sytuacji, gdy ustawa tej materii nie reguluje, w szczególności: nie wyznacza nawet granic bazowych stawek ustalonych rozporządzeniem. Brak jest obecnie możliwości zastosowanie ograniczenia wynagrodzenia do 40 % stawki minimalnej zastępstwa adwokackiego. Pomocniczo Skarżący powołał się na orzecznictwo sądów powszechnych: wyrok SR dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z 19 maja 2025 r., sygn. akt [...] (niepubl.) oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 3 lipca 2025r., sygn. akt [...] (niepubl.). W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podał, że powołany przez Skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2025 r., sygn. SK 89/22 nie został opublikowany w dzienniku urzędowym. Wobec braku publikacji tego orzeczenia nie nastąpiła utrata mocy obowiązującej przepisu art. § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Skarga okazała się zasadna. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przyznanie wynagrodzenia kuratorowi, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a., stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie. Istnieje bowiem związek pomiędzy przepisem prawa, który określa uprawnienia lub obowiązki, powszechnie obowiązujący, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku, nie wymagającego konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej ani postanowienia oraz jest on skierowany do konkretnego, indywidualnego podmiotu, którego akt ten dotyczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2023 r., sygn. III OSK 7054/21, wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Wobec tego Skarżący był uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akt z zakresu administracji publicznej, stanowiący zawiadomienie o przyznaniu wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora dla zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym oraz o zwrocie poniesionych przez kuratora kosztów w toku postępowania, albowiem tego rodzaju akty poddane są kognicji sądów administracyjnych. W kontrolowanej przez Sąd sprawie poza sporem jest to, że kuratorowi ustanowionemu dla strony postępowania administracyjnego, a tym samym i Skarżącemu przysługuje z tego tytułu wynagrodzenie. Wynika to zarówno z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. I OSK 2748/12), jak również z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. III CZP 117/88 (OSNC z 1990 r. Nr 1, poz. 11). Zgodnie z powołaną uchwałą wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. następuje na podstawie art. 184 Kodeku rodzinnego i opiekuńczego - dalej: "k.r.o.", zaś wynagrodzenie takiego przedstawiciela należy do kosztów postępowania administracyjnego. W uchwale tej stwierdzono również, że kurator wyznaczony przez sąd na podstawie art. 184 § 1 k.r.o. do zastępowania strony w postępowaniu administracyjnym nie jest kuratorem prawa materialnego, a jest kuratorem w danym postępowaniu. O charakterze kuratora decyduje cel ustanowienia, nie zaś jego podstawa prawna. Zatem wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony postępowania administracyjnego, ze względu na jej charakter jest ściśle związane z konkretnym postępowaniem administracyjnym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia: 8 listopada 2016 r., sygn. IV SA/Gl 577/16, 10 stycznia 2018 r., sygn. IV SA/Gl 529/17, 4 grudnia 2018 r., sygn. IV SA/Gl 643/18) podkreśla się, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą Rzeczypospolitej Polskiej jako państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Sąd podziela stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 28 maja 2024 r, sygn. III OSK 4381/21, że choć w zakresie ustalenia podstaw wynagrodzenia kuratora w postępowaniu administracyjnym brakuje właściwej regulacji, to jednak w tego rodzaju sprawie możliwym jest odpowiednie stosowanie przepisów, których treść, cel ustanowienia oraz funkcje uzasadniają wniosek o ich odpowiedniości dla potrzeb ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego kuratorowi ustanowionemu dla osoby nieobecnej na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. Ustalenie wysokości wynagrodzenia przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej powinno więc nastąpić w drodze analogii przez zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 poz. 536). Taki pogląd prezentowany jest zarówno w orzecznictwie, jak również w doktrynie (por. wyroki; WSA w Gdańsku: z 19 sierpnia 2025 r., sygn. I SA/Gd 88/25, z 21 października 2025 r. sygn. I SA/Gd 680/25, WSA w Warszawie z 20 listopada 2024 r., sygn. VIII SA/Wa 571/21, WSA we Wrocławiu z 5 grudnia 2024 r., sygn. III SA/Wr 270/24, P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 34). Z treści § 1 ust. 1 rozporządzenia z 9 marca 2018 r. wynika, że wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 22(5) ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Przedmiotem sporu pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego nie to, że punktem wyjścia dla ustalenia wysokości wynagrodzenia na rzecz Skarżącego, w związku z pełnieniem funkcji kuratora, winien być § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964), lecz to, czy dopuszczalnym jest zastosowanie ograniczenia poprzez ustalenie wysokości wynagrodzenia w kwocie nieprzekraczającej 40 % stawki minimalnej. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wyrażony w wyroku z dnia 21 października 2025 r. z którego wynika, iż pomimo tego, że powołane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. określa wysokość wynagrodzenia kuratora wskazując, że winno się ono zawierać w przedziale od 60 zł do nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radcy prawnego, określonych w przepisach wykonawczych, a organ uprawniony jest do jego określenia w obszarze wytyczonym tymi kwotami, to nie można uznać powyżej wskazanego owego wyższego ograniczenia (do nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radcy prawnego) za prawidłowo określone w przepisach wykonawczych. Ustawa takiego ograniczenia nie zawiera, zatem zdaniem sądu takie ograniczenie zawarte w ww. rozporządzeniu jest bezpodstawne i nie może być stosowane. Mieć należy również na uwadze, że ustalane przez organ wynagrodzenie nie może to być całkowicie dowolne i pozostające poza kontrolą. Aby jednak kontrola w tym zakresie była możliwa, a także dla realizacji zasady przekonywania, organ winien wskazać, jakimi kryteriami kierował się przyznając wynagrodzenie w danej wysokości, mając na uwadze regulacje z § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia. (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 października 2025 r., sygn. I SA/Gd 680/25). Z orzeczenia tego wynika także, że organ winien dokonać oceny nakładu pracy kuratora, uwzględniając ilość i rodzaj czynności podjętych przez kuratora, które były konieczne dla wykonania zadań wynikających z tej funkcji. W ocenie Sądu wypełnienie przez kuratora będącego adwokatem powierzonej funkcji w sposób rzetelny, uzasadnia zastosowanie stawek wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, bez zastosowania ograniczenia wskazanego w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Rozpoznając ponownie sprawę, Organ wyda akt z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym wyroku. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt. Sąd orzekł o kosztach, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Organu na rzecz Skarżącego koszty postępowania w kwocie 200 zł, na które składają się: wpis sądowy w wysokości 200 zł.