I SA/Kr 659/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 lutego 2014 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania p o s t a n a w i a wniosek oddalić

W dniu 10 czerwca 2014 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek H.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartym w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem Z. S.. Ich miesięczny dochód wynosi 1.680 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę małżonka wnioskodawczyni. H.S. nie pracuje, nie osiąga żadnych dochodów. Nie posiada żadnego majątku, oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy skarżąca podniosła, iż jest osobą bezrobotną, pozostającą na utrzymaniu swojego męża, zatrudnionego na umowę o pracę w firmie PPHU S. K. "S." w R. Z wynagrodzenia męża opłacane są rachunku domowe w wysokości 523 zł oraz ponoszone koszty utrzymania. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony, działający w imieniu skarżącej pełnomocnik został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: oświadczenie, gdzie skarżąca aktualnie zamieszkuje, czyją własność stanowi przedmiotowa nieruchomość, kto ponosi koszty jej utrzymania i jaka jest wysokość tych kosztów, oświadczenie, czy skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe tylko z mężem, czy również ze swoimi dziećmi – w drugim przypadku należało wykazać wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym wskazując ich stan majątkowy oraz źródło i wysokość miesięcznych dochodów, wyjaśnienie, czy skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna – jeśli tak, należało na tę okoliczność przedłożyć zaświadczenie właściwego urzędu pracy, udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów męża skarżącej – zaświadczeniem pracodawcy lub wyciągiem z rachunku bankowego, na który wpływa wynagrodzenie, przedłożenie odpisu zeznania podatkowego skarżącej oraz jej męża za 2013 rok, wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącą i jej domowników rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny skarżącej (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, itp., oświadczenie, czy skarżąca jest właścicielką pojazdów mechanicznych - jeśli tak, należało podać ich markę oraz rok produkcji, a także oświadczenie z jakich środków strona pokrywa wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, skierowane na adres kancelarii adwokata Ł.S. zostało odebrane przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji w dniu 14 lipca 2014 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 21 lipca 2014 roku. Mimo upływu zakreślonego terminu strona nie odniosła się do wezwania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Zdaniem orzekającego H.S. nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącą oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jej sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego związane były z faktem, iż wykazana przez skarżącą kwota miesięcznych dochodów rodziny (1.680 zł brutto) była na tyle niska, iż trudno przyjąć, aby było możliwe pokrycie kosztów wyżywienia i utrzymania dwóch osób, a dodatkowo opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Przedłożenie przez skarżącą żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację wykazanych w formularzu "PPF" dochodów, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej znajduje się skarżąca i jej rodzina. Ustaleniu relacji miesięcznych wpływów do wysokości ich niezbędnych obciążeń służyło zobowiązanie skarżącej do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, a także oświadczeń i rachunków dotyczących wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie. Zapytanie, czy skarżąca faktycznie prowadzi gospodarstwo domowe jedynie z mężem, Z.S., wiązało się z faktem, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym przez stronę w tut. Sądzie w sprawie o sygn. I SA/Kr 545/14 H.S. wskazywała swoje dzieci: córkę A.S. ur. 1991 r. oraz syna R.S. ur. 1994 r. jako osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Oceniając natomiast możliwości finansowe strony orzekający musi uwzględnić stan majątkowy i dochody wszystkich osób, które pozostają z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. H.S. nie odniosła się jednak w żaden sposób do skierowanego do niej wezwania. Skoro skarżąca nie uzupełniła wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym wniosek strony należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.