I SA/Kr 1870/12

Kraków, dnia 26 września 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 26 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej, nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odrzucić skargę.

Postanowieniem z dnia 20 lipca 2012 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego wyznaczył W.G. – w związku z prowadzonym wobec niego postępowaniem w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku akcyzowego – siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Stronę pouczono, że na postanowienie to nie służy zażalenie i można je zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Na postanowienie to W.G. wniósł zażalenie domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania. Postanowieniem, nr [...], Dyrektor Izby Celnej stwierdził niedopuszczalność zażalenia, wskazując, że zostało ono wniesione na postanowienie, na które zażalenie nie przysługuje. Na powyższe postanowienie W.G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna bez badania jej zarzutów merytorycznych. Sprawa, której dotyczy skarga nie mieści się bowiem we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Celnej [...] nie należy bowiem do żadnej z kategorii aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, poprzez orzekanie w sprawach skarg na określone akty i czynności. Art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zalicza do nich niektóre postanowienia, wydawane w toku postępowania administracyjnego: na które służy zażalenie; kończące postępowanie; rozstrzygające sprawę co do jej istoty. W przypadku pierwszej grupy postanowień, należy wskazać, że mieszczą się tu rozstrzygnięcia wydane w ramach postępowania instancyjnego. Ponieważ kontrola sądowoadministracyjna z zasady nie może wyprzedzać ani zastępować kontroli administracyjnej, przedmiotem skargi w ramach tej grupy postanowień są postanowienia wydane przez organ II instancji, w następstwie złożenia przez stronę postępowania administracyjnego zażalenia w sytuacji, gdy takie zażalenie przysługiwało stronie zgodnie z przepisami prawa. W tym miejscu wypada zaznaczyć, że zarówno Kodeks postępowania administracyjnego, jak i Ordynacja podatkowa nie przewidują złożenia zażalenia na każde postanowienie, ale jedynie na postanowienia wskazane w ustawie (art. 141 k.p.a. oraz art. 236 § 1 O.p.). W doktrynie prawa administracyjnego i podatkowego oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że dopuszczalności zażalenia w postępowaniu regulowanym przepisami wskazanych ustaw, nie można domniemywać. Postanowienia, w stosunku do których ustawa nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia nie podlegają, zgodnie z przytoczoną regulacją art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Nie oznacza to, że są one poza kontrolą zarówno administracyjną, jak i sądowoadministracyjną. Przyjmuje się bowiem zgodnie, że strona ma prawo podnieść zarzuty w stosunku do takiego postanowienia w odwołaniu od decyzji kończącej sprawę w I instancji, a także później w skardze do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie, w ramach którego takie postanowienie zostało wydane. Należy w związku z powyższym stwierdzić, że postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 20 lipca 2012 r. nr [...], wyznaczajace W. G. – w związku z prowadzonym wobec niego postępowaniem w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki– siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego jest postanowieniem, na które zażalenie nie przysługuje. Żadna bowiem z jednostek redakcyjnych przepisów, będących podstawą wydania tych postanowień, tj. art. 188 oraz art. 200 O.p. i art. 216 tej ustawy nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na takie rozstrzygnięcia. Przyjęcie w związku z tym stanowiska, że na postanowienia te służy zażalenie oznaczałoby w istocie niedopuszczalne rozszerzenie katalogu zaskarżalnych zażaleniem postanowień, co stałoby w sprzeczności nie tylko z treścią art. 236 §1 O.p., ale także z zasadą szybkości postępowania podatkowego, wyrażoną w art. 125 §1 O.p. Wydane zatem w następstwie błędnego wniesienia zażalenia postanowienie stwierdzające jego niedopuszczalność, nie jest zatem postanowieniem kończącym postępowanie drugoinstancyjne w odniesieniu do postanowienia, na które służyło zażalenie (o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Drugą kategorię rozstrzygnięć wyłączonych z zakresu kognicji sądów administracyjnych stanowią postanowienia, które kończą postępowanie. Większość postanowień kończących postępowanie to zarazem postanowienia, na które przysługuje zażalenie i które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego właśnie z uwagi na możliwość wniesienia zażalenia, a przedmiotem skargi jest wówczas postanowienie wydane w II instancji. Są jednak postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, a które jednocześnie kończą postępowanie, bowiem zamykają stronie drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Do takich należą postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania czy o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wydanie jednego z powyższych postanowień nie stanowi bowiem rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, ale zamyka drogę do rozpoznania sprawy i kończy postępowanie ad meritum. Nie będą natomiast zaliczane do powyższej kategorii postanowienia, które dotyczą kwestii tzw. "wpadkowych". Należy w związku z tym zauważyć, że wydane przez Dyrektora Izby Celnej postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego, nie należą do grupy postanowień kończących postępowanie. Postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego nie wszczyna bowiem żadnego odrębnego postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania zażaleniowego w przedmiocie wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w żaden sposób nie zamyka stronie drogi do rozpoznania merytorycznego jego sprawy. Nie zamyka ono także żadnego postępowania zażaleniowego, bowiem stwierdza właśnie, że próba uruchomienia tego toku była bezskuteczna z uwagi na to, że zażalenie nie przysługuje. Jest to zatem rozstrzygnięcie wydane co prawda przez organ odwoławczy, które jednak nie ma na celu rozpoznania sprawy skarżącego w drugiej instancji. Tym samym, jakkolwiek zaskarżone postanowienie zapadło na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 239 O.p., a więc tego samego przepisu, który stanowi podstawę wydania objętych kognicją sądu administracyjnego postanowień o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (pkt 2) czy pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia (pkt 3), to w przeciwieństwie do ww. postanowień, nie kończy ono postępowania i z tego względu nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jeśli natomiast chodzi o trzecią kategorię postanowień wyłączonych z zakresu kognicji sądów administracyjnych to obejmuje ona postanowienia, które rozstrzygają o prawach i obowiązkach strony. W przypadku zaskarżonego postanowienia oczywiste jest, że nie rozstrzygają one sprawy skarżącego co do jej istoty – przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Wobec tego skierowana przez skarżącego do WSA w Krakowie skarga dotyczy aktu, który nie został objęte zakresem właściwości sądu administracyjnego. Sąd nie jest zatem uprawniony do dokonania oceny podniesionych w skardze zarzutów. Należy wyraźnie podkreślić, że Dyrektor Izby Celnej błędnie pouczył stronę, że na wydane postanowienie przysługuje skarga do WSA w Krakowie. Zawarcie takiego pouczenia co do środka zaskarżenia w żaden sposób nie kreuje uprawnienia strony w tym zakresie, czy obowiązku Sądu skontrolowania prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na zasadzie art. 58 §1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. skargę - jako niedopuszczalną -odrzucił.