I SA/Kr 150/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 04.01.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia części zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.K., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 04.01.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia części zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" J.K.samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jedynym jego dochodem jest renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 830 zł., miesięcznie, netto. Koszty jego leczenia wynoszą ok. 250 - 300 zł. a wysokość rat pożyczki 164 zł, miesięcznie. Wnioskodawca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Nie może liczyć na żadną pomoc innych członków rodziny. Zmuszony jest korzystać z pomocy GOPS. Jest właścicielem domu rodzinnego, odziedziczonego po rodzicach, o pow. 100 m2, o wartości ok. 150 000 zł. i gospodarstwa rolnego o pow. 1 44 ha, oddanego w dzierżawę . Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja strony nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Na samo leczenie i raty pożyczki, zaciągniętej wcześniej, wnioskodawca wydaje od ok. 114 zł. do ok. 464 zł. miesięcznie. Strona nie posiada natomiast żadnych oszczędności i nie noże liczyć na pomoc finansową bliskich. Okoliczności te, przy konieczności pokrycia bieżących opłat oraz kosztów wyżywienia, nie dają możliwości pokrycia prze J.K. kosztów postępowania administracyjnego, które na obecnym etapie wynoszą 500 zł. Biorąc więc pod uwagę powyższe przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz . 718 z p. zm. ).