I SA/Kr 1363/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Maja Chodacka WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r. spraw ze skarg J. B. i P. B. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 czerwca 2020 r. nr: [...] i [...] oraz [...] z dnia 10 czerwca 2020 r. nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżone decyzje

Zaskarżonymi obecnie do WSA w Krakowie decyzjami z 24 czerwca 2020 r., znak: [...],[...],[...] oraz z 10 czerwca 2020 r., znak: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia odpowiednio wniosku J. B. (skarżąca) z 18 czerwca 2020 r. oraz P. B. (skarżący) z 9 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. Podstawę prawną wydanych decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 31 zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm., "ustawa o Covid"). Powodem takiego rozstrzygnięcia organu było ustalenie, że skarżący opłacili należności z tytułu składek za wnioskowany okres, a to: należność za kwiecień 2020 r. została pokryta wpłatami skarżącej z 28 maja 2020 r., za maj wpłatami z 15 kwietnia 2020 r. Natomiast w stosunku do skarżącego należność za kwiecień 2020 r. została pokryta wpłatami z 1 czerwca 2020 r., a za maj wpłatami z 9 marca 2020 r. oraz 1 czerwca 2020 r. Zakład poinformował także, że w rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 430) w art. 10 przewidywane jest zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020 r. także wówczas, gdy składki te zostały opłacone lub rozliczone nadpłatą. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. B. i P. B. wskazali, że wydane decyzje są dla nich niekorzystne. Składając wniosek o zwolnienie, działali w przekonaniu, że ZUS zwróci opłacone składki za konto płatnika lub przeksięguje je na następne miesiące automatycznie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skargi okazały się uzasadnione. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa i dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem i art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 P.p.s.a.). W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie przede wszystkim brak było podstaw do umorzenia postępowania, w oparciu o art. 105 § 1 p.p.s.a., z powodu jego bezprzedmiotowości. Powołany przepis dotyczy sytuacji, gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wówczas wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy wszczęte już postępowanie okazało się bezprzedmiotowe, tj. gdy, ogólnie ujmując, przestał istnieć przedmiot postępowania, tj. gdy w toku postępowania wystąpiła przeszkoda do rozpatrzenia sprawy mająca charakter trwały i nieusuwalny (na przykład wycofano wniosek). W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, gdyż przedmiot postępowania nadal istniał, a skarżący byli zainteresowani zwolnieniem z obowiązku opłacania składek za wskazany we wnioskach okres. Dlatego niedopuszczalne było orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie z uwagi na bezprzedmiotowość, uzasadnione argumentami wskazującymi na niemożność rozpoznania wniosków o zwolnienie w sytuacji opłacenia składek za wnioskowane okresy, czyli nieadekwatnie do zastosowanej podstawy prawnej. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcia, organ nie rozstrzygnął spraw zainicjowanych wnioskami skarżących z 18 czerwca 2020 r. i 9 kwietnia 2020 r. Rozpatrując sprawę ponownie, organ rozważy merytorycznie kwestię przysługiwania skarżącym prawa do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień – maj 2020 r., którą należycie uzasadni. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone decyzje. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący korzystają z ustawowego zwolnienia z obowiązku ich uiszczenia.