Sygnatura
I SA/Kr 1183/22
I SA/Kr 1183/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-01-19
Wynik
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
- Data orzeczenia
- 19 stycznia 2023
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
|Sygn. akt I SA/Kr 1183/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 stycznia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący - Sędzia: WSA Michał Niedźwiedź (spr.), Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek, WSA Urszula Zięba, Protokolant: starszy referent Kinga Bryk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2023 r., sprawy ze skargi M. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 lipca 2022 r., nr SKO.SW/4101/60/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
1.1. Wnioskiem z 25 września 2020 r., M. z siedzibą w B. – nazywana dalej "Oddziałem", zwrócił się do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie wniosek o przyznanie z FGŚP, świadczeń na dofinansowanie dla 210 pracowników przez okres trzech miesięcy, począwszy od dnia 1 września 2020 r. tj. za miesiące, wrzesień, październik i listopad 2020 r. obejmujący dofinansowanie wynagrodzeń pracowników oraz pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników od kwoty dofinansowania do wynagrodzenia. Jak podstawę prawną wniosku wskazano art. 15gg ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.; dalej jako "ustawa o Covid-19"). 1.2. Decyzją z 26 listopada 2020 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie odmówił przyznania wnioskowanego dofinansowania. W motywach decyzji, odwołując się do brzmienia art. 15gg ust. 1 ustawy o Covid-19, organ zwrócił uwagę, że pomoc przewidziana w tym przepisie jest zaadresowana do przedsiębiorców w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r., poz. 1292 ze zm.). W art. 4 ust. 3 tej ustawy przewidziano, że zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne określają przepisy odrębne. Tym samym podmioty działającej na podstawie ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie należą do kręgu wyznaczonego przez art. 15gg ust. 1 ustawy o Covid-19. 1.3. W odwołaniu od powyższej decyzji Oddział podniósł zarzuty naruszenia: - art. 268a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm..; dalej jako "k.p.a.").poprzez niepowołanie się w przedmiotowej decyzji przez Wicedyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie na upoważnienie do załatwiania spraw administracyjnych w imieniu Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie, który to z mocy prawa jest podmiotem, który wydaje decyzje w zakresie udzielenia albo odmowy udzielenia dofinansowania do wynagrodzeń pracowników z FGŚP, co w efekcie może stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej; - art. 15gg ust. 1 - 3 w zw. z art. 15g ust. 1 ustawy o Covid-19 w zw. z art. 4 ustawy prawo przedsiębiorców, poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że oddział przedsiębiorcy zagranicznego nie nabywa statusu polskiego przedsiębiorcy w myśl przepisów ustawy prawo przedsiębiorców, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy udzielania wnioskowanego dofinansowania; - art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że oddział nie może być traktowany jak polski przedsiębiorca, co w efekcie doprowadziło do nieuzasadnionego zróżnicowania ochrony miejsc pracy z uwagi na formę prawną pracodawcy będącego przedsiębiorcą. 1.4. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 6 lipca 2022 r. (SKO.SW/4101/60/2022), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoją decyzję, organ drugiej instancji wskazał, że jakkolwiek art. 4 ust. 1 ustawy prawo przedsiębiorców, do którego odwołuje się art. 15g ustawy o Covid-19, nie zawiera zastrzeżenia, że dotyczy on jedynie przedsiębiorców z siedzibą w Polsce – niemniej jednak ustawodawca zawarł w nim odniesienie przy jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną do odrębnej ustawy, którą należy odczytywać jako tylko akt prawa polskiego. To z kolei, w ocenie SKO, skutkowało pośrednim powiązaniem z podmiotami, które są powołane, zawiązane w świetle prawa polskiego i na polskim obszarze tego prawa. Dalej organ podkreślił, że sposób rozumienia podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na podstawie ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2021 r., poz. 994 ze zm.), gdzie zostało rozróżnione pojęcie "przedsiębiorca" od "przedsiębiorcy zagranicznego". To z kolei może dawać wyraz temu, że przedsiębiorcy zagraniczni są odrębną od przedsiębiorców z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy prawo przedsiębiorców kategorią podmiotów. Na tej podstawie organ wskazał, że oddział nie jest podmiotem odrębnym w stosunku do przedsiębiorcy zagranicznego, gdyż działalność taką prowadzi w ramach tego oddziału. Na płaszczyźnie prawnej zaś reprezentantem zawsze jest przedsiębiorca główny. W regulacji art. 3 pkt 4 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, "oddział" - rozumiany jest jako wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywana przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Powyższe oznacza, że oddział przedsiębiorcy zagranicznego nie może być uznany za przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców z tego względu, że po pierwsze, nie mając osobowości prawnej, ani nie będąc osobą prawną, nie ma też zdolności prawnej nadanej ustawą. Zdolnością taką dysponuje jedynie przedsiębiorca zagraniczny jako całość. Zatem oddział nie spełnia przytoczonego wyżej kryterium podmiotowego definiującego status przedsiębiorcy wynikający z treści art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców. Po drugie, nie wykonuje działalności gospodarczej we własnym imieniu, ale w imieniu przedsiębiorcy zagranicznego. Tymczasem definicja przedsiębiorcy z wcześniejszego przepisu prawa odnosi się do podmiotu prowadzącego działalność we własnym imieniu. Mając na uwadze powyższe zdaniem SKO, odesłanie z art. 15 g ust. 1 ustawy o Covid-19 do art. 4 ust. 1 i 2 ustawy prawo przedsiębiorców uważać należy, jako odesłanie do przedsiębiorców polskich, przeciwstawianych osobom zagranicznym, a w szczególności przedsiębiorcom zagranicznym, których aktywność reguluje ustawa z 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 2.1. W skardze wywiedzionej przez Oddział od powyższej decyzji podniesiono zarzuty naruszenia następujących przepisów: a) art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a, poprzez brak odniesienia się przez SKO do zarzutów Oddziału w zakresie wydania decyzji Dyrektora WUP z naruszeniem art. 268a k.p.a poprzez niepowołanie się w przedmiotowej decyzji Dyrektora WUP przez Wicedyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie na upoważnienie do załatwiania spraw administracyjnych w imieniu Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie, który to z mocy prawa jest podmiotem, który wydaje decyzje w zakresie udzielenia albo odmowy udzielenia dofinansowania do wynagrodzeń pracowników z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, co w efekcie może stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej; b) art. 15gg ust. 1 - 3 w związku z art. 15g ust. 1 ustawy o Covid-19 w zw. z art. 4 ustawy prawo przedsiębiorców poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że oddział przedsiębiorcy zagranicznego nie nabywa statusu polskiego przedsiębiorcy w myśl przepisów ustawy prawo przedsiębiorców, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy udzielania wnioskowanego dofinansowania a także odstąpienie od zastosowania wykładni celowościowej oraz zignorowanie naczelnych zasad prawa unijnego wynikających w szczególności z art. 49 w zw. z art. 52 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej; c) art. 6, art. 7 oraz art, 8 k.p.a. poprzez: - stwierdzenie, że Oddział nie może być traktowany jak polski przedsiębiorca, co w efekcie doprowadziło do nieuzasadnionego zróżnicowania ochrony miejsc pracy z uwagi na formę prawną pracodawcy będącego przedsiębiorcą; - dokonanie arbitralnej i sprzecznej z celem regulacji wykładni przepisów ustawy o Covid-19 poprzez przyjęcie, że oddział zagranicznego przedsiębiorcy, mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zatrudniający na jej terytorium pracowników i opłacający odpowiednie składki nie wypełnia warunków do przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków FGŚP na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników w związku ze spadkiem obrotów wskutek następstwie wystąpienia Covid-19; - dokonanie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, bez uwzględnienia wykładni celowościowej oraz prowadzenie postępowania w celu wykazania z góry obranej tezy, tj. poprzez przyjęcie, że Oddział nie jest uprawniony do uzyskania wsparcia na podstawie art. 15gg ustawy o Covid-19, podczas gdy stan faktyczny sprawy, zebrany materiał dowodowy, jak również cel wprowadzonej regulacji, potwierdzają zasadność przyznania ww. dofinansowania również w przypadku prowadzenia działalności w formie oddziału przedsiębiorcy zagranicznego. 2.2. Oddział wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie, jak również zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, utrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 3.1. Skarga okazała się zasadna, dlatego została uwzględniona. 3.2. Biorąc pod uwagę, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 15gg ust. 1 oraz art. 15g ust. 1 ustawy o Covid-19 spór w sprawie sprowadza się przede wszystkim do rozstrzygnięcia, w jakim zakresie ma zastosowanie zawarte w tym przepisie odesłanie do art. 4 ust. 1-2 ustawy prawo przedsiębiorców do polskiego oddział spółki mającej swoją siedzibę w Holandii. 3.3. Rozstrzygając tak zarysowany spór Sąd wziął pod uwagę, iż ustawa o Covid-19, jest aktem prawnym o charakterze interwencyjnym i ma w realiach epidemii zapoczątkowanej w 2020 r. zapewniać instrumenty prawne, jak zresztą stanowi sam tytuł ustawy, zapobiegania, przeciwdziałania i zwalczania COVID-19. Ustawa ma także przeciwdziałać wywołanym chorobą sytuacjom kryzysowym. Specustawa-2020 i jej najdalej idące zmiany wprowadzane były od marca 2020 r. w warunkach poważnych społecznych obaw związanych z możliwym rozwojem nowej, nierozpoznanej epidemii i zagrożeniami z nią związanymi, a także w warunkach równolegle wprowadzanego ogólnopolskiego tzw. lockdown’u. Wiele spośród przepisów specustawy-2020 składa się na pakiety przepisów określane w przestrzeni publicznej jako kolejne "tarcze antykryzysowe". Są to rozwiązania wprowadzane przez ustawodawcę szybko, możliwie proste w formie oraz zastosowaniu i ukierunkowane na wsparcie określonych grup beneficjentów. Jedną z takich antykryzysowych form pomocy jest dofinansowanie, o którym stanowi art. 15g analizowanej ustawy. Służy ono – ujmując to w największym uproszczeniu – przedsiębiorcom i innym wymienionym podmiotom gospodarującym i ma na celu "ochronę miejsc pracy", która zapewniana jest przez wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19. Należy jednak zauważyć, że na gruncie prawa krajowego, przy uwzględnieniu literalnej wykładni przepisów, odesłania z art. 15g ustawy Covid-19 do art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców nie należy odczytywać jako odesłania do pojęcia "przedsiębiorcy", które miałoby swym zakresem znaczeniowym obejmować "przedsiębiorcę zagranicznego". Sąd w tym zakresie podziela rozważania prawne zawarte w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 4 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Po 708/20 i II SA/Po 711/20 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2021r. sygn. akt V SA/Wa 4613/21 (dostępnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać zatem należy, że odniesienie art. 15g ust. 1 ustawy Covid-19 do art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców miało na celu wskazanie, iż z "wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy" mogą występować polscy przedsiębiorcy. Art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców stanowi, że przedsiębiorcą "jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą". Co prawda nie ma w tym przepisie zastrzeżenia, że chodzi o przedsiębiorcę z siedzibą w Polsce, to jednak jest w nim pośrednie powiązanie z podmiotami ukonstytuowanymi w polskim obszarze prawnym. W art. 4 ust. 1 powołanego aktu mowa jest bowiem między innymi o jednostkach organizacyjnych, którym "odrębna ustawa" (czyli polski akt prawny) przyznaje zdolność prawną. Za przyjęciem stanowiska, że ustawodawca odwołując się w art. 15g ustawy Covid-19 wyłącznie do art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców rozróżnia "przedsiębiorców" od "przedsiębiorców zagranicznych" przemawia nomenklatura pojęciowa występująca w Prawie przedsiębiorców i o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako "u.z.u.p.zagr."), gdzie podmioty z siedzibą za granicą, określane są "osobami zagranicznymi", ale gdy wykonują też działalność gospodarczą za granicą, określane są przedsiębiorcami zagranicznymi. Wykonywanie działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne i przedsiębiorców zagranicznych uregulowano odrębnie w u.z.u.p.zagr. Wynika stąd, że przedsiębiorcy zagraniczni z u.z.u.p.zagr. są odrębną od przedsiębiorców z art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców kategorią podmiotów. W świetle powyższego należy przyjąć, że w warstwie językowej odesłanie z art. 15g ust. 1 ustawy Covid-19 do art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców poczytywać należy jako odesłanie do polskich przedsiębiorców, przeciwstawianych osobom zagranicznym jak i "przedsiębiorcom zagranicznym", których aktywność reguluje u.z.u.p.zagr. (art. 4 ust. 3 Prawa przedsiębiorców). 3.4. W ocenie Sądu, taka wykładnia art. 15g ustawy o Covid-19 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy Prawo przedsiębiorców jest nie do zaakceptowania w świetle prawa unijnego. Należy uwzględnić, że w przypadku M., czyli spółki prawa holenderskiego, która prowadziła działalność w Polsce w formie oddziału – czyli korzystającej w sposób modelowy z unijnej wtórnej swobody przedsiębiorczości – należy uszanować zasady traktatowe, które dotyczą tej swobody. Jedną z naczelnych reguł wynikających z TFUE, jak i konkretyzowanej w odniesieniu do konkretnych swobód, jest zakaz dyskryminacji i to zarówno jawnej jak i ukrytej, oraz bezpośredniej i pośredniej, ze względu na przynależność państwową przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 49 TFUE ograniczenia swobody przedsiębiorczości obywateli jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego są zakazane w ramach poniższych postanowień. Zakaz ten obejmuje również ograniczenia w tworzeniu agencji, oddziałów lub filii przez obywateli danego Państwa Członkowskiego, ustanowionych na terytorium innego Państwa Członkowskiego. Swoboda przedsiębiorczości obejmuje podejmowanie i wykonywanie działalności prowadzonej na własny rachunek, jak również zakładanie i zarządzanie przedsiębiorstwami, a zwłaszcza spółkami w rozumieniu artykułu 54 akapit drugi TFUE, "na warunkach określonych przez ustawodawstwo Państwa przyjmującego dla własnych obywateli". Dodać można, że w myśl wspomnianego art. 54 TFUE, na potrzeby stosowania postanowień rozdziału TFUE dotyczącego swobody przedsiębiorczości, spółki założone zgodnie z ustawodawstwem państwa członkowskiego i mające swą statutową siedzibę, zarząd lub główne przedsiębiorstwo wewnątrz Wspólnoty są traktowane jak osoby fizyczne mające obywatelstwo państw członkowskich. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące swobody przedsiębiorczości jest bardzo rozbudowane, niemniej już bez jego szczegółowej analizy jawi się jako oczywiste, że zasada równego traktowania zapisana w art. 49 TFUE zakazuje nie tylko dyskryminacji jawnej ze względu na przynależność państwową, lecz również wszelkich ukrytych form dyskryminacji, które przez zastosowanie innych kryteriów rozróżnienia prowadzą w rzeczywistości do takiego samego rezultatu (zob. np. wyrok z dnia 22 marca 2007 r. w sprawie C-383/05 Talotta (Zb.Orz. str. I-2555, pkt 17). Niedopuszczalne są wszelkie takie regulacje krajowe, które uniemożliwiają lub zniechęcają obywatela państwa członkowskiego do opuszczenia państwa pochodzenia w celu skorzystania z prawa do swobodnego przepływu i do swobody przedsiębiorczości (zob. np. wyrok z dnia 11 marca 2004 r. w sprawie C-9/02 De Lasteyrie du Saillant, Rec. s. I-2409, pkt 42). W niniejszej sprawie Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w zaskarżonym akcie odmawiającym skarżącej zawarcia umowy o wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, a później także w odpowiedzi na skargę, argumentuje, że świadczenia w celu ochrony miejsc pracy mogą być przyznane tylko przedsiębiorcy polskiemu wymienionemu w art. 4 ust. 1 i 2 P.p., a nie przedsiębiorcy zagranicznemu w rozumieniu u.z.u.p.zagr. Nie ulega więc wątpliwości, że organ optują za literalną wykładnia polskiego prawa i wprost dąży do różnego traktowania przedsiębiorców ze względu na przynależność państwową. Tymczasem przytoczony wyżej art. 49 TFUE oczywiście sprzeciwia się takiej regulacji krajowego prawa polskiego, wedle której publiczne dofinansowanie przedsiębiorcy w celu ochrony miejsc pracy jego pracowników nie może być przyznane tylko dlatego, że przedsiębiorca, który się o nie ubiega, ma siedzibę w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Polskie prawo (art. 15g specustawy-2020 w zw. z art. 9 ust. 2 specustawy-2013) stawia bowiem polskiego przedsiębiorcę w znacznie lepszej sytuacji, aniżeli przedsiębiorcę zagranicznego, a kryterium dyskryminacji opiera się na przynależności państwowej. Zdaniem Sądu należy więc w niniejszej sprawie bezpośrednio zastosować przepis Traktatu (art. 49 TFUE) w zakresie w jakim stanowi on o obowiązku traktowania przedsiębiorcy mającego siedzibę terytorium jednego państwa członkowskiego, a wykonującego działalność gospodarczą na terytorium innego państwa członkowskiego (także z uwzględnieniem swobody wtórnej – zakładania oddziałów) "na warunkach określonych przez ustawodawstwo państwa przyjmującego dla własnych obywateli". Oznacza to, że strona skarżąca, jako legalna spółka i osoba prawna prawa holenderskiego, będąca przedsiębiorcą zagranicznym, ma prawo korzystać na terenie Polski, w granicach wyznaczonym zakresem działalności jej polskiego oddziału, z takich samych praw jak przedsiębiorcy polscy. W konsekwencji, skarżącej nie można odmówić zawarcia umowy o wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych tylko z tego powodu, że jest przedsiębiorcą z siedzibą na terenie Holandii. Przyjmując powyższe stanowisko, miał na uwadze, że zgodnie z art. 52 TFUE postanowienia rozdziału Traktatu dotyczące swobody przedsiębiorczości oraz środki podjęte na ich podstawie nie przesądzają o zastosowaniu przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych przewidujących szczególne traktowanie cudzoziemców, uzasadnione względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego. W ocenie Sądu w odniesieniu do sytuacji skarżącej o zastosowaniu wyjątku z art. 52 TFUE nie może być mowy. W bardzo obszernym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej od kilkudziesięciu już lat konsekwentnie podkreśla się, że ograniczenie swobód unijnych z powołaniem na przepisy szczególne TFUE, takie jak art. 52, może następować w wyjątkowych tylko przypadkach. Formułuje się w tym zakresie pewne reguły. Przepisy krajowe mogące utrudniać lub zniechęcać do korzystania z podstawowych swobód chronionych na mocy traktatu muszą spełniać cztery warunki: muszą być stosowane w sposób niedyskryminacyjny, muszą być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego, muszą prowadzić do realizacji celu, jakiemu służą, i nie mogą wykraczać poza to, co konieczne do jego osiągnięcia (zob. wyroki Trybunału z dnia 30 listopada 1995 r. w sprawie C-55/94 Reinhard Gebhard vs. Consiglio dell’Ordine degli Avvocati e Procuratori de Milano, Zb. Orz. 1995, s. I-4165, punkt 6 sentencji oraz z dnia 17 stycznia 2008 r. w sprawie C-152/05 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec, ZOTSiS 2008/1/I-39, czy z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C-104/06 Komisja przeciwko Szwecji, Zb.Orz. s. I-671, pkt 25 i przywołane orzecznictwo). Odmowa więc skarżącej prawa do ubiegania się o możliwość otrzymania dofinansowania na rzecz ochrony miejsc pracy polskich pracowników, zatrudnionych w Polsce, przez oddział Spółki, od których wynagrodzeń odprowadzane są składki na polski Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – tylko dlatego, że mamy do czynienia z przedsiębiorcą z siedzibą na terenie Holandii (a konkretnie: bo z tego powodu nie jest "przedsiębiorcą" w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy Prawo przedsiębiorców, ale "przedsiębiorcą zagranicznym" w rozumieniu u.z.u.p.zagr.) jest oczywiście dyskryminujące. W ocenie Sądu nadrzędne względy interesu ogólnego nie tylko nie przemawiają za odmówieniem skarżącej prawa do zawarcia umowy o wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ale nawet wskazywałyby na konieczność przyznania skarżącej takiego prawa. Rozsądnie rozumiany interes ogólny sugeruje bowiem, że powinna być zapewniona ochrona miejsc pracy – chodzi przecież o polskich pracowników, zatrudnionych w Polsce, przez odziała Spółki, od których wynagrodzeń odprowadzane są składki na polski Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Gdyby natomiast zaakceptować stanowisko organu, że skarżąca o świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy a limine ubiegać się nie może, to właśnie przede wszystkim owi polscy pracownicy pozbawieni byliby pośredniej ochrony odnoszącej się do ich miejsc pracy i zagrożeni zwolnieniami. Powyższa konstatacja prowadzi także do wniosku, że skoro określeni pracownicy traciliby pośrednią ochronę ich miejsc pracy z powodu przynależności państwowej pracodawcy, to można również skutecznie wywodzić, iż mamy do czynienia z naruszeniem swobody przepływu pracowników, o której mowa w art. 45 TFUE. Doszłoby bowiem do dyskryminacji pośredniej ukrytej. Naruszenie swobody przepływu pracowników co prawda występowałoby w warunkach terytorialnie krajowych (polscy pracownicy zatrudniani w Polsce), jednak z wyraźnym elementem międzynarodowym wyrażającym się w zapewnieniu pewnym pracownikom gorszych warunków wsparcia/ochrony miejsc pracy z uwagi na przynależność narodową przedsiębiorcy zatrudniającego. W ocenie Sądu można byłoby w takim przypadku postawić zarzut pośredniego ograniczenia swobody przepływu pracowników, niedopuszczalnego w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej do art. 45 TFUE oraz kolidującego z zasadami wyrażonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 492/2011 z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii (Dz. Urz. UE L 141 z dnia 27 maja 2011, str. 1-12, zob. zwłaszcza motyw 4, zdanie 3). Kontynuując rozważania dotyczące prawa unijnego Sąd zaznacza, że wydając niniejszy wyrok brał pod uwagę, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji dotyczą nadzwyczajnej pomocy związanej z sytuacją kryzysową w następstwie wystąpienia epidemii COVID-19. Nie ma jednak żadnych powodów, aby cokolwiek przemawiało za ograniczeniem wsparcia niektórych przedsiębiorców z uwagi na przynależność państwową, zwłaszcza, że zatrudniają oni pracowników w Polsce, których skutki epidemii dotykają w taki sam sposób, jak wszystkich innych polskich przedsiębiorców i pracowników. W tej sytuacji zagraniczna przynależność przedsiębiorcy nie powinna mieć większego znaczenia z perspektywy ratio legis art. 15g ustawy COVID-19, chroniącego miejsca pracy w Polsce. W tej sytuacji zagraniczna przynależność przedsiębiorcy nie powinna mieć większego znaczenia z perspektywy ratio legis art. 15g ustawy COVID-19, chroniącego miejsca pracy w Polsce. Przedstawiając powyższe Sąd stanął zatem na stanowisku, że Polska zobowiązana jest na mocy umowy o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji do równego i sprawiedliwego traktowania skarżącej i zapewnienia jej dostępu do środków z FGŚP na dofinansowanie wynagrodzeń wypłacanych pracownikom przez pracodawców zgodnie z art. 15g ustawy COVID-19 na dokładnie takich samych zasadach, na jakich środki te są przyznawane polskim inwestorom (pracodawcom). Oznacza to, że skarżąca, jako legalna spółka i osoba prawna prawa holenderskiego, będąca przedsiębiorcą zagranicznym, ma prawo korzystać na terenie polski, w granicach wyznaczonym zakresem działalności jej polskiego oddziału z takich samych praw jak przedsiębiorcy polscy. W konsekwencji, skarżącej nie można odmówić przyznania spornego dofinansowania na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków FGŚP wyłącznie z tego powodu, że jest przedsiębiorcą z siedzibą na terenie Holandii. W konsekwencji, utrzymanie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji byłoby niezasadne z punktu widzenia ratio legis art. 15g ustawy COVID-19 a nadto – jak wcześniej wyjaśniono – z prawem unijnym. 3.5. Ponownie rozpatrując sprawę Oddziału organ zobligowany będzie do odejścia od literalnej wykładni art. 15g ustawy Covid–19 w zw. z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców i do uwzględnienia oceny prawnej zaprezentowanej powyżej. 3.6. Odnosząc się końcowo do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 oraz art. 268a tej ustawy należy stwierdzić, że jest on o bezzasadny. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem upoważnienie nr 28/2020 z 1 września 2020 r , w którym dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie udzielił właściwego upoważnienia wicedyrektorowi M. K., który podpisał kontrolowaną decyzję (k. 6 akt administracyjnych). Tym samym, nawet jeżeli Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie ustosunkowało się do podobnego zarzutu sformułowanego w odwołaniu – uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej jako "P.p.s.a."). 3.6. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 21 października 2022
- Symbol z opisem
- 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Grzegorz Klimek Michał Niedźwiedź /przewodniczący sprawozdawca/ Urszula Zięba
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 141 par. 1 pkt 1 lit a, art. 135 · Dz.U. 2022 poz. 329
- Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
art. 15 gg · Dz.U. 2020 poz. 1842
- Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
art. 4 ust. 1-3 · Dz.U. 2019 poz. 1292
- Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
art. 49, 52, 54 · Dz.U. 2004 nr 90 poz. 864
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny