I SA/Kr 116/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.R. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25.11.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn postanawia: wniosek oddalić

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25.11.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn. W uzasadnieniu wniosku oraz zawartym w nim "oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", J.R. podał, iż; pracuje dorywczo i uzyskuje z tego tytułu 600 zł., miesięcznie, jest właścicielem budynku mieszkalnego przeznaczonego do rozbiórki i budynku w budowie, jak również posiada 45 000 zł., "z dotacji do budowy". W piśmie z dnia 26.02.2014r., będącym odpowiedzią na wezwanie z dnia 19.02.2014r. poinformował natomiast, że wspólnie z nim zamieszkują ojciec, który zatrudniony jest w E., gdzie zarabia 2000 zł., miesięcznie oraz dwie młodsze siostry, które się uczą i nie posiadają majątku. Wnioskodawca oświadczył również , że; nie posiada rachunków bankowych , na wyżywienie wydaje ok. 300 - 400 zł., miesięcznie, posiada wspólnie z matką samochód osobowy marki Citroen C8 z 2003r. a z pomocy społecznej korzystał uzyskując 6000 zł. po usunięciu domu w 2010r. oraz 300 000 zł., na budowę nowej siedziby. Z akt sprawy wynika z kolei, że; skarżący jest właścicielem działek położonych w P. o nr [...], [...], [...], dom przeznaczony do rozbiórki ma pow. 370 m2, a dom w trakcie budowy ma pow. 100 m2. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Tymczasem przedstawione przez wnioskodawcę dane, dotyczące podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy mając charakter wybiórczy i niepełny. Przede wszystkim należy podkreślić , że z formularza wniosku PPF wynika, iż wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Dopiero po wezwaniu w trybie art. 255 w/w ustawy oświadczył on, że wspólnie z nim zamieszkują ojciec i dwie siostry a wszystkie te osoby partycypują w kosztach opału i energii elektrycznej. Dowodem w/w opłat miały być, jak zaznaczył wnioskodawca "faktury w załączeniu" , których jednak nie załączył do pisma z dnia 26.02.2014r. stanowiącego odpowiedź na wezwanie z dnia 19.02.2014r. Stąd też trudno ustalić jakie faktyczne wydatki z tego tytułu , poza kosztami wyżywienia, ponosi J.R. W przedmiotowym piśmie z dnia 26.02.2014r., wnioskodawca ujawnił również , że posiada, wspólnie z matką, samochód osobowy marki Citroen C 8, z 2003r. Nie ujawnił natomiast czy pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, oraz jakie uzyskuje ona dochody. Z punktu widzenia doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy trudno też uznać za wiarygodne oświadczenie strony skarżącej, iż nie posiada żadnych rachunków bakowych. Wnioskodawcy przyznano bowiem dotację na budowę domu w wysokości 300 000 zł., potem kupił on działki w Przytkowicach za sumę 80 000 zł., wreszcie posiada obecnie środki będące pozostałością wspomnianej dotacji w wysokości 45 000 zł. Stąd też wydaję się mało prawdopodobne aby wszystkie wspomniane sytuacje miały miejsce bez udziału banku. W konsekwencji w/w okoliczności trzeba stwierdzić , że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację majątkowa. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału aby przeprowadzić rzetelną analizę jej sytuacji finansowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie można się natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz .270 z p. zm.).