I SA/Kr 100/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dąbek (spr.) Sędziowie WSA Maja Chodacka WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 15 grudnia 2022 r. nr 1201-IEE.711.2.204.2022.6.BF w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.

Postanowieniem z 15 grudnia 2022 r. nr 1201-IEE.711.2.204.2022.6.BF Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor IAS) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Nowym Sączu (dalej: Dyrektor ZUS) z 16 września 2022 r. nr 220000.71.2022-RED-EGZ-P-1482-PH odmawiające A.W. (dalej: Skarżący) umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcia te zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dyrektor ZUS prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z 25 lipca 2022 r. Skarżący pismem z 10 sierpnia 2022 r. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zwrócił się o umorzenie tego postępowania, podnosząc nieistnienie i brak wymagalności egzekwowanego obowiązku. Skarżący wskazał, że tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów formalnych, tj. brakowało w nim podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, powołał się przy tym – motywując umorzenie postępowania – na treść "art. 59 § 1 pkt 2 pkt 7 w związku z art. 59 § 4 ustawy egzekucyjnej". Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego zostały rozpatrzone odrębnie i Dyrektor ZUS odmówił umorzenia tego postępowania postanowieniem z 16 września 2022 r. W postanowieniu utrzymującym w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor IAS w pierwszej kolejności przyznał, że organ egzekucyjny słusznie rozpatrzył odrębnie zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego a odrębnie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc że nie spełnienie wymogów formalnych przez tytuł wykonawczy jest przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego określoną w art. 59 § 1 pkt 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowania egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. - dalej: u.p.e.a.), a nie przesłanką do złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Dyrektor IAS nie dopatrzył się wystąpienia przesłanki niedopuszczalności egzekucji. W kwestii zarzutu o niespełnieniu wymogów formalnych przez tytuł wykonawczy, Dyrektor IAS wyjaśnił, że stosownie do treści art. 27 § 1b u.p.e.a. - tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, w tym w postaci elektronicznej, może nie zawierać podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Nadanie klauzuli o skierowanie tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej uznaje się za podpisanie tego tytułu przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela. Skoro Dyrektor ZUS jest jednocześnie wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym, a wystawiony tytuł zawiera ww. klauzulę, to tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi formalne i nie wystąpiła przesłanka do umorzenia postepowania egzekucyjnego. Dyrektor IAS podniósł także, że zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 w zw. z art. 59 § 4 u.p.e.a. został podniesiony na etapie zażalenia i Skarżący nie sprecyzował na czym miało by polegać to naruszenie. Wyjaśnił również, że wskazane przepisy nie maja zastosowania w przedmiotowej sprawie. Podkreślono także, że Skarżący podniósł również okoliczności będące podstawą zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a. (zarzut nieistnienia i braku wymagalności egzekwowanego obowiązku), tymczasem wniosek o umorzenie postępowania nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia i nie można za jego pomocą skutecznie kwestionować istnienia egzekwowanego obowiązku czy też dokonywać oceny wymagalności obowiązku. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postepowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1/ nieuwzględnienie, że zachodzi sytuacja nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) – a to w zakresie należności za okres 02/2022 r. (pozycja nr 1 w tabeli – tytuł wykonawczy obejmuje: należność główną 0,00 zł i odsetki zwłoki 0,00 zł); 2/ nieuwzględnienia, że zachodzi sytuacja niespełnienia wymogów formalnych, tj. brak podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela (wymóg formalny z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), gdyż w tytule wykonawczym jest tylko podpis organu egzekucyjnego (rubryka J2) – Inspektor K.P. skierowała do egzekucji tytuł wykonawczy mimo tego, że nie zawierał on wymogów formalnych, tj. nie był podpisany; 3/ niezależnie – nieuwzględnienie, że zachodzi sytuacja nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), względnie w razie nieuwzględnienia tego zarzutu na brak wymagalności egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.) z uwagi na okoliczność, że ZUS pismem z 21 lipca 2022 r. znak 220000/71/404/2022 dopiero zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek za ubezpieczenie zdrowotne za okresy, których dotyczy przedmiotowy tytuł wykonawczy i w tej sprawie nie została wydana żadna decyzja; 4/ naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 4 u.p.e.a. poprzez niezasadną odmowę jego zastosowania i umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wymieniony wyżej tytuł wykonawczy; 5/ w konsekwencji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 144 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia pomimo istnienia podstaw prawnych i faktycznych dla przeciwnego postąpienia. W uzasadnieniu skargi Skarżący powołał się na wyrok WSA w Bydgoszczy z 20 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 185/08, wskazujący że w obecnym stanie prawnym nie ma podstaw do różnicowania poszczególnych składowych tytułu wykonawczego ze względu na ich ważność w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący wskazał również, że ZUS wystawił tytuł wykonawczy pomimo tego, że Skarżący w związku z treścią pisma ZUS z 28 czerwca 2022 r., powołując się na art. 123 oraz art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wniósł o wydanie w przedmiotowej sprawie stosownej decyzji administracyjnej zawierającej stosowną podstawę prawną oraz uzasadnienie faktyczne dla dokonanej przez ZUS czynności polegającej na wezwaniu do zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne za wskazane okresy. ZUS pismem z 21 lipca 2022 r., dopiero zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek za ubezpieczenie zdrowotne za okresy, których dotyczy przedmiotowy tytuł wykonawczy i w tej sprawie nie została wydana żadna decyzja. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 – dalej: p.p.s.a.). Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jak wskazano we wstępnej części uzasadnienia, Skarżący w jednym piśmie zawarł wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zarzuty na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Są to dwa odrębne środki prawne, uregulowane w dwóch odrębnych przepisach oraz zawierające odrębne podstawy pozwalające na ich uwzględnienie. Słusznie zatem wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, rozpoznany został niezależnie od zarzutów na egzekucję administracyjną. Zwrócić bowiem należy uwagę, że system środków zaskarżenia ustanowiony w u.p.e.a. wyklucza konkurencyjność tych środków, zatem określone wadliwości tego postępowania mogą być badana tylko w ramach stosownego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 568/21). Słusznie zatem Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę wskazał, że powołane w skardze zarzuty naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., nie mogą zostać uwzględnione. Jak wynika bowiem z tego przepisu, nieistnienie obowiązku może być przedmiotem zarzutu na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Tymczasem rozpatrywana sprawa dotyczy rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, którego przesłanki uregulowane zostały w art. 59 § 1 u.p.e.a. Wśród tych przesłanek nie ma jednak podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu nieistnienia obowiązku. Zasadnie uznał Dyrektor IAS, że tytuł wykonawczy na podstawie którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, spełnia wszystkie wymogi o których mowa w art. 27 u.p.e.a. Skarżący wskazywał na wadliwość tytułu, która jego zdaniem miała polegać na braku podpisu osoby uprawnionej do działania w imieniu wierzyciela. Pomija jednak zupełnie Skarżący treść art. 27 § 1b u.p.e.a., który stanowi, że tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, w tym w postaci elektronicznej, może nie zawierać podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Nadanie klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej uznaje się za podpisanie tego tytułu przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela. Jak zostało to już wyjaśnione w zaskarżonym postanowienie, zaś co Skarżący zupełnie pominął przy formułowaniu skargi, Dyrektor ZUS jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, a wystawiony tytuł zawiera klauzulę o której mowa w powyższym przepisie (k: 4 akt administracyjnych). Powołane w uzasadnieniu skargi orzecznictwo, jest zatem nieadekwatne w realiach rozpatrywanej sprawy. Mogłoby ono ewentualnie znaleźć zastosowanie w przypadku stwierdzenia uchybień w sporządzonym tytule wykonawczym, co w sprawie nie miało miejsca. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że Skarżący powołuje orzecznictwo powstało na tle nieobowiązującego już stanu prawnego. Nie sposób stwierdzić w czym Skarżący upatruje naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., gdyż zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i w skardze stanowiska swojego w tym przedmiocie nie uzasadnił. Sąd rozpatrując wniesioną skargę nie znalazł podstaw do uznania zasadności zarzutu naruszenia tych przepisów. Prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczy należności pieniężnych, zaś przesłanka umorzenia takiego postępowania wskazana w pkt 2 powyższego przepisu, odnosi się do egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym. Już sama treść tego przepisu powoduje, że nie może on mieć zastosowania w sprawie. Nie wiadomo natomiast, jakie "odrębne ustawy" o których mowa w pkt 7 wyżej wskazanego przepisu Skarżący miał na myśli. Orzekający w sprawie Sąd, działając w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a, nie znalazł żadnych regulacji ustawowych, które uzasadniałyby umorzenie prowadzonego w stosunku do Skarżącego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Na zakończenie Sąd wskazuje, że skoro Skarżący żąda umorzenia postępowania egzekucyjnego to jego obowiązkiem jest wskazanie na jakiej konkretnie przesłance opiera swoje żądanie, zaś rzeczą organu nie jest ocena każdej z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego ale ocena zasadności żądania opartego na skonkretyzowanej przez zobowiązanego przesłance (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 375/22). Wskazane zaś przez Skarżącego podstawy, nie uzasadniały umorzenia postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu, zaś podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 151 p.p.s.a.