I SA/Ke 67/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Końskich na uchwałę Rady Gminy w Fałkowie z dnia 25 sierpnia 2023 r. nr XLIX/357/2023 w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości na terenie gminy Fałków, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych oraz przez właścicieli nieruchomości na terenie Gminy Fałków, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Rada Gminy w Fałkowie 25 sierpnia 2023 r. podjęła uchwałę nr XLIX/357/2023 w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości na terenie gminy Fałków, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych oraz przez właścicieli nieruchomości na terenie Gminy Fałków, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy. Uchwała została podjęta na podstawie art. 6 ust. 2 i 4 i 4a ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1469.) w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust.1, art. 41 ust.1 oraz art. 42 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.) dalej "u.s.g.". W § 1 uchwały postanowiono, że określa się górne stawki opłat za zagospodarowanie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz Gminy Fałków, za usługi odbioru, transportu i zagospodarowania odpadów komunalnych w następujących wysokościach: 1. Za jednorazowy odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów komunalnych jeżeli odpady te są zbierane i odbierane w sposób selektywny: a) za odpady komunalne gromadzone w pojemniku o objętości 120 l – 42,00 zł brutto; b) za odpady komunalne gromadzone w pojemniku o objętości 240 l – 84,00 zł brutto; c) za odpady komunalne gromadzone w pojemniku o objętości 1100 I – 385,00 zł brutto; d) za odpady komunalne gromadzone w pojemnikach o pojemności innej niż wskazane w pkt 1 lit. a - c - 0,35 zł brutto za 1 l; 2. Za jednorazowy odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów komunalnych jeżeli odpady te nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny: a) za odpady komunalne gromadzone w pojemniku o objętości 120 l – 84,00 zł brutto; b) za odpady komunalne gromadzone w pojemniku o objętości 240 l – 168,00 zł brutto; c) za odpady komunalne gromadzone w pojemniku o objętości 1100 l – 770,00 zł brutto; d) za odpady komunalne gromadzone w pojemnikach o innej pojemności niż wskazane w pkt 2 lit. a-c - 0,70 zł za 1 l. W uzasadnieniu uchwały organ wskazał m.in., że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie wskazuje jakimi kryteriami rada gminy, określając wysokość opłaty za odbiór odpadów komunalnych, odbiór nieczystości ciekłych i transport, powinna się kierować. Jedyna wskazówka w tym zakresie znajduje się w art. 6 ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, odnosząca się do faktu, że Rada Gminy określając stawki opłat, stosuje wyższe stawki, jeżeli odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Górna stawka opłaty, określana uchwałą Rady gminy jest w istocie maksymalną kwotą, jaką może ustalić w charakterze ceny podmiot wykonujący usługę. Jest to tym samym maksymalna cena, jaką uiścić musi nabywca usługi. Z uwagi na swoją istotę, górne stawki opłat muszą z jednej strony zabezpieczać mieszkańców przed nadmiernymi i nieuzasadnionymi kosztami, a z drugiej zapewniać przedsiębiorcom usuwającym odpady odpowiednią rentowność. Nie mogą w sposób istotny zachwiać równowagi rynkowej. Na powyższą uchwałę Prokurator Rejonowy w Końskich złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Zarzucił istotne naruszenie art. 6 ust. 4a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez zróżnicowanie w § 1 ust. 1 i 2 zaskarżonej uchwały, wysokość górnej stawki opłaty za zagospodarowanie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz Gminy Fałków, ze względu na objętość pojemnika na odpady mierzoną w I (litrach), podczas gdy, górne stawki opłat, jeżeli nie zastosowano w uchwale kryteriów wskazanych w art. 6 ust. 4a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, powinny być jednakowe dla wszystkich odpadów segregowanych i jednakowe dla wszystkich odpadów niezbieranych w sposób selektywny. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że dokonując analizy uchwały pod kątem możliwości wprowadzenia różnych stawek opłat stwierdził, że przyjęte rozwiązanie wprowadzono przy zastosowaniu nieprzewidzianych przepisem art. 6 ust. 4 i 4a kryteriów różnicowania tych stawek. Z treści przywołanego przepisu wynikają przesłanki, według których Rada Gminy może dokonać zróżnicowania górnych stawek opłat, nie przewidując w tym względzie szerszej delegacji. Przesłanki te nie obejmują wielkości pojemnika na odpady komunalne. Skoro w niniejszej sprawie dokonano zróżnicowania górnych stawek opłat przy zastosowaniu kryteriów pozaustawowych, oznacza to, że w tym względzie badana uchwała podjęta została z przekroczeniem delegacji ustawowej, co stanowi o naruszeniu prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podniósł m.in., że ustalając górne stawki opłat za usługi w zakresie odbioru segregowanych odpadów komunalnych od właścicieli, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, rada gminy może ustalić opłatę w zależności od wielkości pojemnika przeznaczonego na odpady odbieranego jednorazowo, i tak to ustaliła w zaskarżonej uchwale. W ocenie organu analiza tych stawek wskazuje, że nie jest to zróżnicowanie stawek opłat, jak to wskazuje i podnosi w skardze skarżący. Za odpady nie zbierane i odbierane w sposób nieselektywny ustalone zostały o 100% wyższe aniżeli za odpady zbierane i odbierane w sposób selektywny co wynika z § 1 ust. 2 zaskarżonej uchwały, a do czego zobowiązuje treść art. 6 ust. 4 przedmiotowej ustawy, aby pobierać wyższe opłaty za odpady zbierane w sposób nieselektywny i jest to jedyna przesłanka uprawniająca radę gminy do zastosowania wyższej stawki co w zaskarżonej uchwale zostało ustalone. Rada Gminy Fałków mogła lecz nie musiała korzystać z dyspozycji art. 6 ust. 4a, kierując lokalizacją instalacji przetwarzających odpady komunalne, w tym instalacji komunalnych i ustalić dla danej powierzchni gminy, gdzie odległości od instalacji przetwarzających odpady są największe a zaludnienie najmniejsze, stawki wyższe niż na pozostałym terenie gminy. Takiego różnicowania Rada Gminy Fałków nie dokonała, bowiem obsługę zbierania odpadów prowadzi wyłoniony w drodze publicznego przetargu operator prowadząc także instalację przetwarzającą odpady na terenie Gminy Końskie, stąd jednolita stawka nie różni i nie dzieli mieszkańców o czym w ramach kompetencji zdecydowała rada. W odniesieniu do przesłanek z art. 6 ust. 4a omawianej ustawy ustawodawca wskazał tylko na dwie i tylko dwie przesłanki, które uprawniają do zróżnicowania stawek opłat, nie dając szerszej delegacji dla kompetentnych organów gminy. Zatem, przesłanki te nie obejmują wielkości pojemnika, worka czy kontenera na odpady, co jednocześnie nie przeszkadza radzie gminy ustalić górnej stawki opłaty za odpady umieszczone w pojemnikach o różnej pojemności i nie jest to różnicowanie stawek opłat, a co wyżej wykazano. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Nie budzi wątpliwości, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, którego materialnoprawną podstawę stanowi art. 6 ust. 2 i ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Stosownie do powołanych regulacji rada gminy określa, w drodze uchwały, górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi, o których mowa w ust. 1. Rada gminy określając stawki opłat, o których mowa w ust. 2, stosuje wyższe stawki, jeżeli odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Istotny jest ponadto przepis art. 6 ust. 4a tej ustawy, którym ustawodawca upoważnił radę gminy do stosowania zróżnicowanych stawek opłat, w zależności od gęstości zaludnienia na danym obszarze gminy, odległości od miejsca przetwarzania odpadów oraz właściwości nieczystości ciekłych. Zgodnie z powołanymi regulacjami rada zobowiązana była podjąć uchwałę o ustaleniu górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości m.in. za usługi w zakresie odbioru odpadów komunalnych uwzględniając kryteria przewidziane art. 6 ust. 4a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, tj. gęstość zaludnienia na danym obszarze gminy, odległości od miejsca przetwarzania odpadów oraz właściwości nieczystości ciekłych. Górna stawka opłaty powinna być przy tym jednakowa dla wszystkich odpadów segregowanych i jednakowa dla wszystkich odpadów nie zbieranych w sposób selektywny. Z przywołanych wyżej zapisów § 1 zaskarżonej uchwały wynika natomiast, że w uchwale zróżnicowano wysokości górnej stawki opłat ze względu na pojemność pojemnika. Im większa pojemność pojemnika tym mniejsza wysokość górnej stawki opłat za litr. Oznacza to, że uchwalone w § 1 tej uchwały górne stawki opłat wprowadzono przy zastosowaniu nieprzewidzianego przez art. 6 ust. 4a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach kryterium pojemności pojemnika. Wymaga podkreślenia, że ustawodawca w art. 6 ust. 4a tej ustawy wskazał na trzy przesłanki (gęstość zaludnienia na danym obszarze gminy, odległości od miejsca przetwarzania odpadów oraz właściwości nieczystości ciekłych), według których rada gminy może dokonać zróżnicowania górnych stawek opłat, nie przewidując w tym względzie szerszej delegacji. Przesłanki te nie obejmują wielkości pojemnika na odpady komunalne. Skoro w niniejszej sprawie dokonano zróżnicowania górnych stawek opłat przy zastosowaniu kryteriów pozaustawowych oznacza to, że w tym względzie omawiana uchwała podjęta została z przekroczeniem delegacji ustawowej, co stanowi o kwalifikowanym naruszeniu prawa. Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zaskarżona uchwała w całości w istotny sposób narusza prawo i na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.