I SA/Ke 490/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Asesor WSA Andrzej Mącznik po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 października 2018 r. o sygn. akt II SA/Ke 314/17 wydanym w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy p o s t a n a w i a : 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego, 2. przyznać adwokatowi D.O. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy.

Prawomocnym wyrokiem z 24 października 2018 r. o sygn. akt II SA/Ke 314/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 24 marca 2017 r. znak: SKO.RD-52/722/77/2017 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W dniu 3 listopada 2023 r. J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę, domagając się wznowienia postępowania sądowego m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 314/17. Uzasadniając powyższe żądanie skarżący powołał następujące przepisy prawa: art.49a, art. 50 § 1, art. 173 § 1, art. 175, art. 271 i art. 285 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; ze zm.), dalej "p.p.s.a.", art. 58 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1610, ze zm.), art. 540 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 37) oraz art. 105 § 1, art. 156 § 1, art. 175, art. 223 § 1, art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775). Pismem z 28 grudnia 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącego adwokata D. O. do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania sądowego poprzez wskazanie podstawy wznowienia i jej uzasadnienia oraz wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W wyznaczonym przez sąd terminie, pełnomocnik skierował do sądu pismo procesowe z 5 stycznia 2024 r., w którym wskazał, że podstawę prawną skargi o wznowienie postępowania stanowi art. 273 § 2 p.p.s.a. Podał, że w ocenie skarżącego pojawiły się istotne dla sprawy nowe okoliczności, o których skarżący nie wiedział i z których w toku postępowania nie mógł skorzystać. Okoliczności te, w ocenie skarżącego, mają dotyczyć powzięcia przez niego informacji o licznych naruszeniach przez sąd wymienionych w skardze przepisów prawa. Podniósł jednocześnie, że o podstawie wznowienia dowiedział się w dniu nadania na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargi w tej sprawie. Według skarżącego termin do wniesienia skargi o wznowienie postepowania został przez niego zachowany. Pełnomocnik skarżącego wniósł ponadto o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając że koszty te nie zostały pokryte w żadnej części. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem tut. sądu z dnia 24 października 2018 r. o sygn. akt II SA/Ke 314/17, wydanym w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, podlega odrzuceniu. Wyjaśnienia wymaga, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, skierowanym przeciwko prawomocnemu wyrokowi, który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Natomiast przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania określone są w art. 271, art. 272 oraz art. 273 p.p.s.a. Wznowienia z powodu nieważności postępowania można żądać, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo, jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (art. 271 pkt 1 p.p.s.a.) oraz - jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Przyczyną wznowienia postępowania może być także przypadek, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 p.p.s.a.). Wznowienia postępowania można żądać także na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) bądź też orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a ponadto, w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.) oraz w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3 p.p.s.a.). Co warte odnotowania skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, co znajduje oparcie w treści art. 46 w zw. z art. 276 p.p.s.a., a ponadto zawierać, stosownie do treści art. 279 p.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Omawiane elementy pozwalają bowiem na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (zob. H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 677). Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie trzymiesięcznym. Termin ten należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Natomiast, w sytuacjach określonych w art. 272 § 1 i § 3 p.p.s.a. skargę winno się wnieść w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. W myśl art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd na posiedzeniu niejawnym, bada czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Z przywołanych wyżej regulacji wynika, że sąd na wstępnym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., jest zobowiązany zbadać, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów prowadzi do odrzucenia skargi. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. Badanie, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a., nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze (por. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 280 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że w złożonej skardze o wznowienie postępowania sądowego skarżący wymienił szereg przepisów ustaw – w tym art. 271 p.p.s.a., nie podając jednak jednoznacznie podstawy wznowienia, ani nie uzasadniając jej. Art. 271 p.p.s.a. zawiera natomiast w swej treści (punkty 1 i 2) kilka samodzielnych przesłanek żądania wznowienia postępowania, zatem samo wymienienie tego przepisu w treści pisma nie czyni zadość obowiązkowi wskazania podstawy wznowienia. W piśmie tym skarżący podniósł jedynie, że postępowanie należy uznać za niebyłe i dlatego żąda podjęcia działań celem unieważnienia postępowania i jego uchylenia. W treści skargi nie zawarto również koniecznych informacji w zakresie dochowania terminu, do skutecznego wywiedzenia skargi. Wobec dostrzeżonych braków formalnych skargi o wznowienie, zarządzeniem sądu z 27 grudnia 2023 r. doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 3 stycznia 2024 r., wezwano stronę do ich uzupełnienia, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania oraz wskazanie podstawy wznowienia i jej uzasadnienie. Pełnomocnik, w reakcji na powyższe, w piśmie z 5 stycznia 2024 r. podał, że podstawę prawną skargi o wznowienie postępowania stanowi art. 273 § 2 p.p.s.a. Wskazał, że w ocenie skarżącego pojawiły się istotne dla sprawy nowe okoliczności, o których skarżący nie wiedział i z których w toku postępowania nie mógł skorzystać. Okoliczności te, w ocenie skarżącego, mają dotyczyć powzięcia przez niego informacji o licznych naruszeniach przez sąd wymienionych w skardze przepisów prawa. Podniósł jednocześnie, że o podstawie wznowienia dowiedział się w dniu nadania na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargi w tej sprawie. Według skarżącego termin do wniesienia skargi o wznowienie postepowania został przez niego zachowany. Pełnomocnik wyjaśnił ponadto, że stanowisko to przedstawił na wyraźne żądanie klienta. Zatem sąd stwierdza, że pomimo prawidłowego wezwania, braki formalne skargi o wznowienie nie zostały uzupełnione. Samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Strona nie wskazała konkretnej podstawy wznowienia, nie uzasadniła jej, co już samo w sobie implikuje konieczność odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Nie chodzi przy tym o weryfikację merytoryczną podstawy wznowienia, tj. badanie, czy w realiach tej sprawy miała miejsce wskazana podstawa, a o zweryfikowanie, czy powoływane przez skarżącego twierdzenia tę podstawę rzeczywiście wypełniają. Dodać należy, że brak ustawowej podstawy wznowienia skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu. W konsekwencji powyższego sąd, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., art. 279 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 276 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Kierując się normą art. 258 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd orzekł w pkt 2 sentencji postanowienia o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy. Mając przy tym na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2023 r., SK 53/22 (publ. OTK-A 2023, nr 49), w którym TK orzekł, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68, z późn. zm.) w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, podstawą ustalenia wynagrodzenia w sprawie był § 2 pkt 1 i § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2631) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964; ze zm.). Na wynagrodzenie złożyła się kwota 480 zł powiększona o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.