I SA/Ke 489/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Ke 126/20 wydanym w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 15 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy 1. oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz A. K. kwotę [...](dwieście dziewięćdziesiąt pięć [...]) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć [...]) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W dniu 7 listopada 2023 r. wpłynęło do sądu pismo J. S., w którym wniósł o wznowienie postępowania m.in. w sprawie II SA/Ke 126/20 ze względu na liczne wady prawne. Autor wniosku wskazał na art. 58 § 1 KC i art. 540 § 1 KPK, art. 105 § 1, art. 175, art. 156 § 1, art. 223 § 1, art. 154 § 1 KPA oraz art. 49a, art. 50 § 1, art. 173 § 1, art. 175, art. 173 § 1, art. 271, art. 285 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podniósł, że zgodnie z prawem skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez prawnika, a nie musi w przypadkach, których nie poruszył. Zażądał podjęcia stosownego działania wynikającego z prawa w celu nie zmuszenia jego osoby do podjęcia tych działań. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania, na podstawie którego został wydany wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 126/20, oddalający skargę na decyzję Kolegium z dnia 15 listopada 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska Kolegium przedstawiło przebieg postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji z 15 listopada 2019 r., argumentację faktyczną i prawną, która legła u podstaw wydania tej decyzji. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu podniósł, że podstawą wznowienia postępowania w niniejszej sprawie jest przesłanka nieważności, o której mowa w art. 271 pkt 2 oraz w art. 273 p.p.s.a., ponieważ skarżący został pozbawiony możliwości działania. Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego powinna zostać wniesiona w terminie 3 miesięcy w razie oparcia jej na podstawie z art. 271 bądź 273 PPSA. Termin ten liczony jest różnie w zależności od podstawy wznowienia. Zasadniczo liczy się go od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, natomiast gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy dowiedzieli się o orzeczeniu. Skarżący nie otrzymał z Sądu postanowienia z dnia 29 grudnia 2020 r. o odrzuceniu jego skargi kasacyjnej. Zatem w jego opinii rozpoczęcie biegu terminu nie miało miejsca. Skarżący nie miał możliwości podjęcia działania, bowiem ww. postanowienie nie zostało mu doręczone, co uzasadnia podniesiony zarzut i stanowi podstawę wznowienia. Świadomość istnienia podstaw wznowienia należy rozumieć w ten sposób, że strona wiedziała lub powinna była wiedzieć, że wykryte przez nią okoliczności faktyczne lub środki dowodowe mogą mieć znaczenie prawne przy ponownym rozpoznaniu sprawy prawomocnie zakończonej. Skarżący z uwagi na swoją sytuację osobistą, zdrowotną oraz okres trwania pandemii świadomość istnienia podstaw wznowienia postępowania uzyskał dopiero w okresie bezpośrednio poprzedzającym wniesienie skargi tj. w listopadzie 2023 r. Na rozprawie w dniu 25 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę o wznowienie postępowania. Wniósł o przyznanie wynagrodzenia tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostało ono uiszczone w żadnej części. Skarżący dodatkowo złożył pismo z 23 stycznia 2024 r. jako załącznik do protokołu, w którym uzupełnił swoje stanowisko w sprawie. Dodał, że nie został powiadomiony o nałożeniu na niego punktów tymczasowych ani ostatecznych, przyłączył się do stanowiska swojego pełnomocnika. Oświadczył, że wniosek o wznowienie postępowania złożył jesienią 2023 r., kiedy dowiedział się o treści art. 540 § kpk oraz art. 58 kc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wskazuje, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego stanowi tryb nadzwyczajny, w którym obowiązują szczególne reguły. Zgodnie z art. 270 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem sądowym. Przesłanki wznowienia postępowania wymienione zostały enumeratywnie w art. 271 – 273 p.p.s.a. Wznowienia postępowania można żądać w szczególności, jeżeli strona nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Sąd rozpoznaje sprawę na nowo, ale wyłącznie w granicach, jakie zakreśla wskazana w skardze podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.). Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd oddala skargę o wznowienie albo ją uwzględnia, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie lub uchyla zaskarżone orzeczenie i skargę odrzuca lub postępowanie umarza (art. 282 § 2 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że skarga została wniesiona w terminie (w listopadzie 2023 r. skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia) i opiera się na ustawowej przesłance wznowienia - pozbawienie możności działania. Nie zaistniały tym samym przesłanki odrzucenia skargi, co spowodowało rozpoznanie sprawy w granicach wskazanych przez stronę. Wyjaśnienia wymaga, że wznowienie postępowania sądowego uzasadniają tylko te przesłanki, które odnoszą się do postępowania sądowoadministracyjnego, mogąc mieć wpływ na jego wynik, a nie te, które dotyczą postępowania administracyjnego, w którym ostatecznie rozstrzygnięto sprawę administracyjną. Stąd wszelkie argumenty skarżącego dotyczące prawidłowości przeprowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Kielcach postępowania w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy nie mogły odnieść skutku, podobnie jak zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania karnego czy Kodeksu cywilnego. Istnienie przyczyn określonych w art. 271 p.p.s.a. uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia tylko wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy stwierdzonymi przyczynami, a treścią orzeczenia sądu. Tym samym, ponowne rozpoznanie przez tut. Sąd sprawy w granicach, jakie zakreślała wskazana w skardze podstawa wznowienia, zgodnie z ww. art. 282 § 1 p.p.s.a., dotyczyło tylko tego, czy rzeczywiście skarżący wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możności działania w zakończonym prawomocnym wyrokiem postępowaniu (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu w tej sprawie nie wystąpiła ww. przesłanka nieważnościowa. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie sądowym, niemożność działania, czyli niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych, przy czym pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem naruszenia w sprawie przepisów prawa przez sąd (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2213/17, LEX nr 2730650; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2557/11, LEX nr 1167138). Skarżący naruszenie prawa, z którego wywodzi skutek w postaci pozbawienia go możności obrony swoich praw w sprawie sygn. akt II SA/Ke 126/20 opiera przede wszystkim na zarzucie niedoręczenia mu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Sąd ponownie analizując przebieg postępowania sądowego w sprawie II SA/Ke 126/20 – w kontekście podniesionej podstawy wznowienia - dokonał następujących ustaleń. Po pierwsze, skarżący został osobiście zawiadomiony o wyznaczonym na dzień 19 czerwca 2020 r. terminie rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, w rozprawie tej uczestniczył, poparł skargę, został pouczony o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej od ogłoszonego mu wyroku sądowego, w tym o obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej z powodu niezachowania tego wymogu. Następnie w dniu wydania wyroku strona złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku na piśmie. W dniu 17 lipca 2020 r. doręczony został odpis wyroku z uzasadnieniem do rąk J. S., który w dniu 13 sierpnia 2020 r. wysłał do sądu sporządzoną osobiście skargę kasacyjną od ww. wyroku wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez przyznanie mu adwokata z urzędu. Wniosek ten został uwzględniony przez referendarza sądowego, który postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2020 r. ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu. W dniu 3 listopada 2020 r. wpłynęła do sądu opinia prawna pełnomocnika ustanowionego w sprawie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Odpis tej opinii został skarżącemu doręczony osobiście w dniu 2 grudnia 2020 r. Następnie w dniu 29 grudnia 2020 r. Sąd wydał postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej sporządzonej osobiście przez J. S. i zarządził doręczenie odpisu tego postanowienia z uzasadnieniem pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu w sprawie. Wobec ustanowienia dla skarżącego w tej sprawie pełnomocnika z urzędu, Sąd wszelką korespondencję dla skarżącego - stosownie do art. 67 § 5 p.p.s.a. – zobowiązany był kierować do wyznaczonego pełnomocnika. Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej został doręczony pełnomocnikowi. W dniu 30 grudnia 2020 r. skarżący złożył pismo w sprawie, kwestionując stanowisko adwokata wyrażone w ww. opinii prawnej z rezygnacją z pomocy prawnej wyznaczonego adwokata, który jednak nie został zwolniony od udzielania pomocy prawnej skarżącemu w sprawie II SA/Ke 126/20. W dniu 8 stycznia 2021 r. pełnomocnik odebrał odpis postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W dniu 1 lutego 2021 r. została stwierdzona prawomocność ww. wyroku - od dnia 5 stycznia 2021 r. Następnie w dniu 25 marca 2021 r. skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie z 29 grudnia 2020 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Wynika z ww. pisma, że J. S. zapoznał się z treścią tego postanowienia. Dnia 12 maja 2021 r. Sąd odrzucił zażalenie J. S. z uwagi na jego sporządzenie przez samą stronę - niezgodnie z wymogami prawa (czyli nie przez adwokata lub radcę prawnego). Wobec tych okoliczności nie sposób uznać, że skarżący został w powyżej przedstawionym postępowaniu sądowym pozbawiony możności działania, w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a tym bardziej, że został pozbawiony takiej możności wskutek naruszenia prawa przez Sąd, który orzekał w jego sprawie. W wyroku z dnia 28 lutego 2013 r. sygn. II GSK 1695/12 (Lex nr 1587471) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Z treści art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że wskazana tam przyczyna nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy miała ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zawsze konieczne jest natomiast wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. O pozbawieniu możności działania można mówić, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania i z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W sprawie sygn. akt II SA/Ke 124/20 Sąd nie naruszył żadnych przepisów postępowania mogących uzasadniać wznowienie postępowania sądowego. Ocena prawidłowości działania pełnomocnika ustanowionego z urzędu, ze stanowiskiem którego skarżący się nie zgodził na pewnym etapie postępowania toczonego w sprawie sygn. akt II SA/Ke 126/20, nie należy do kompetencji sądu administracyjnego. Sąd nie stwierdził, aby opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. Skarżący nie był więc w żaden sposób pozbawiony adekwatnej do przedmiotu postępowania sądowego możności działania przed sądem. Wyjaśnić ponadto należy, że sąd administracyjny, prowadzący postępowanie w ramach wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, nie jest sądem II instancji. Nie kontroluje merytorycznej prawidłowości wyroku (prawomocnego) wydanego w sprawie, w której strona domaga się wznowienia postępowania. Skarżący kontynuuje polemikę ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w prawomocnym wyroku sądowym z 19 czerwca 2020 r. i w opinii prawnej pełnomocnika wyznaczonego z urzędu wyrażonej w tamtej sprawie. Tymczasem skarżący mógł ustanowić w sprawie pełnomocnika we własnym zakresie i wnieść skargę kasacyjną w terminie 30 dni od dnia doręczenia mu odpisu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, został pouczony o tym uprawnieniu. Jeszcze raz wymaga podkreślenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w postępowaniu sądowym o sygn. akt II SA/Ke 126/20 nie stosował przepisów Kodeksu cywilnego (K.c.) czy Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.), ale prowadził postępowanie w oparciu o przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne) – art. 1 p.p.s.a.. Dlatego wszelkie zarzuty skarżącego oparte o naruszenie K.c. i K.p.k. są niezasadne. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego (pkt 1 wyroku). Nadto przyznał na rzecz A. K. kwotę [...]zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 18) – pkt 2 wyroku.