Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Ke 332/26

Wyrok WSA w Kielcach z 15 października 2026 r., I SA/Ke 332/26 – uprawnienia do kierowania pojazdami

Wynik

Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia
15 października 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2026 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Kielcach del. do Prokuratury Okręgowej w Kielcach Moniki Śliwak-Górki sprawy ze skargi A. P. na czynność Starosty z dnia [...] lipca 2026 r. w przedmiocie wpisania w dokumencie prawa jazdy ważności uprawnienia do kierowania pojazdami 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w zakresie wpisania w dokument prawa jazdy terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w kategorii B; 2. zasądza od Starosty na rzecz A. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

W dniu 4 maja 2026 r. A. P. (skarżący) złożył do Starosty (organ) wniosek o wydanie prawa jazdy kategorii A. Do wniosku załączył: fotografię, kserokopię prawa jazdy nr druku L0297954, orzeczenie lekarskie nr [...] z 28 kwietnia 2026 r. Dnia 8 lipca 2026 r. organ wydał skarżącemu prawo jazdy kat. AM, A1, A2, A. B1, B, nr [...]/[...], ważne do 28 kwietnia 2041 r. Skarżący odebrał dokument prawa jazdy 15 lipca 2026 r. Pismem z 16 lipca 2026 r. skarżący wniósł "odwołanie od decyzji Starosty w sprawie wydania prawa jazdy", zaskarżając ją w części dotyczącej określenia terminu ważności jego uprawień do kierowania pojazdami kategorii B. Wniósł o "uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej określenia terminu ważności uprawień kategorii B", orzeczenie co do istoty sprawy poprzez pozostawienie bezterminowego charakteru uprawień kategorii B, dokonanie odpowiedniej korekty wpisów w Centralnej Ewidencji Kierowców (CEPIK) oraz wydanie nieodpłatnie nowego blankietu prawa jazdy zawierającego prawidłowe dane. Pismem z 27 lipca 2026 r. organ poinformował skarżącego, że przedmiotowy wpis jest czynnością materialno-techniczną, od której nie przysługuje odwołanie, tylko prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, za pośrednictwem Starosty, w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu tej czynności. Pismem z 3 sierpnia 2026 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na czynność materialno-techniczną organu z 8 lipca 2026 r., zaskarżając ją w części dotyczącej wpisania w dokumencie prawa jazdy oraz w Centralnej Ewidencji Kierowców terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B do dnia 28 kwietnia 2041 r. Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie: 1/ art. 18 ust. 1 i 2 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez dokonanie zmiany wcześniej nabytych bezterminowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B przy wydawaniu nowego blankietu prawa jazdy, pomimo braku ustawowej kompetencji do takiego działania; 2/ § 36 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami poprzez wpisanie daty ważności uprawnienia kategorii B zamiast symbolu "-", przewidzianego dla osób posiadających bezterminowe uprawnienia; 3/ art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez błędne przyjęcie, że orzeczenie lekarskie przedłożone na potrzeby uzyskania kategorii A może stanowić podstawę ograniczenia wcześniej nabytych bezterminowych uprawnień kategorii B; 4/ art. 2 oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ingerencję w prawa słusznie nabyte bez wyraźnej podstawy ustawowej. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności materialno-technicznej. W uzasadnieniu skargi wskazał, że uprawienia do kierowania pojazdami kategorii B uzyskał 25 marca 2010 r. i zostały one wydane bezterminowo, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa. W 2026 r. złożył wyłącznie wniosek o rozszerzenie posiadanych uprawnień o kategorię A. Do wniosku dołączył aktualne orzeczenie lekarskie wymagane przy ubieganiu się o uzyskanie tej kategorii. Skarżący podkreślił, że nie występował o zmianę zakresu ani okresu ważności wcześniej nabytych uprawnień kategorii B. Argumentował, że przepis art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami nie przyznaje staroście kompetencji do ponownej oceny ani ograniczenia wcześniej nabytych uprawnień przy wydawaniu nowego dokumentu prawa jazdy. Wydanie nowego blankietu ma charakter wyłącznie aktualizacyjny i powinno polegać na odzwierciedleniu dotychczasowych uprawnień oraz wpisaniu nowo uzyskanej kategorii prawa jazdy. Poza zmianą wynikającą z uzyskania kategorii A nowy dokument powinien jedynie powtarzać dane zawarte w poprzednim prawie jazdy. Skarżący powołał się na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 15 kwietnia 2026 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1/26. Dodał, że nie może odnieść skutku argument, że przedłożone przez niego orzeczenie lekarskie obejmowało również kategorię B. Zakres tego orzeczenia wynika bowiem wyłącznie z urzędowego wzoru formularza obejmującego wszystkie kategorie tzw. grupy 1. Podniósł, że brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej, aby skutki tego badania rozciągać na wcześniej nabyte bezterminowe uprawnienia. Stwierdził, że przyjęcie stanowiska prezentowanego przez organ prowadziłoby do sytuacji, w której każdy kierowca posiadający bezterminowe uprawnienia, ubiegający się po wielu latach o kolejną kategorię prawa jazdy, traciłby bezterminowy charakter wcześniej nabytych uprawnień, mimo że ustawa nie przewiduje takiego skutku. Oznaczałoby to ingerencję w prawa nabyte bez wyraźnej podstawy ustawowej, naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady legalizmu. Na poparcie swojej argumentacji skargi, powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że skarżący wystąpił o wydanie prawa jazdy kat. A, przedkładając orzeczenie lekarskie, z którego wynika zmiana także w zakresie danych dotyczących posiadanych już wcześniej uprawień kategorii B. Wskazując na art. 76 ust. 1, art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2025 r., poz. 1226; ze zm.), a także § 15 ust. 3 pkt 4 i 10 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów potwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, organ wyjaśnił, że skoro w przedłożonym orzeczeniu lekarskim, które było najpóźniejszym w rozumieniu § 15 ust. 3 pkt 10 lit. a ww. rozporządzenia w zakresie przysługujących skarżącemu uprawnień, tj. uprawień kategorii AM, A1, A2, A, B1, B data następnego badania została określona na 28 kwietnia 2024 r., również w zakresie kategorii B, musiało to zgodnie z 15 ust. 3 pkt 4 tego rozporządzenia doprowadzić do ustalenia daty ważności prawa jazdy tej kategorii na dzień 28 kwietnia 2041 r. W ocenie organu wprowadzenie zapisu o bezterminowości danej kategorii prawa jazdy wpisuje się wyłącznie osobom, które 19 stycznia 2013 r. miały bezterminowe prawo jazdy, ale tylko w przypadkach kiedy po tym czasie nie przedkładały kolejnych orzeczeń lekarskich, które wskazywały na zmianę stanu zdrowia tych osób lub zmieniały termin ważności w związku z wykonywaniem zawodu kierowcy. Pismem z 18 września 2026 r. skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę organu, podtrzymując żądania zawarte w skardze. Stwierdził ponadto, że odpowiedź organu nie usuwa zarzutów podniesionych w skardze. Podkreślił przy tym, że: nie występował o przedłużenie ani zmianę ważności kategorii B; wniosek dotyczył uzyskania kategorii A; kategoria B została przez skarżącego uzyskana 25 marca 2010 r. jako uprawnienie bezterminowe; nowe orzeczenie lekarskie zostało przedłożone w związku z uzyskaniem kategorii A; § 36 ust. 3 rozporządzenia nie może być traktowany jako samodzielne źródło kompetencji organu do ograniczenia wcześniej nabytego uprawnienia; § 15 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia nie może być interpretowany w oderwaniu od ustawy i zasad konstytucyjnych jako przepis automatycznie zmieniający wcześniej nabyte bezterminowe uprawnienie; art. 75 ustawy o kierujących pojazdami rozróżnia osobę ubiegającą się o uzyskanie uprawnienia, osobę przedłużającą ważność prawa jazdy oraz osobę już posiadającą prawo jazdy, wobec której istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia; wobec skarżącego nie przeprowadzono procedury mającej na celu ograniczenie istniejącego uprawnienia kategorii B w trybie właściwym dla osoby już posiadającej prawo jazdy; organ nie wskazał przepisu ustawy, który w opisanym stanie faktycznym upoważniałby go do ograniczenia bezterminowego uprawnienia kategorii B do 28 kwietnia 2041; stanowisko Starosty pozostaje w sprzeczności z analogicznym rozstrzygnięciem WSA w Krakowie z 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt III SA/Kr 1/26. Pismem z 1 października 2026 r. udział do sprawy zgłosiła Prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach. Na rozprawie Prokurator Prokuratury Rejonowej w Kielcach del. do Prokuratury Okręgowej w Kielcach wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz.143, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ustawodawca określił przesłanki uwzględnienia skargi sądowoadministracyjnej wniesionej na decyzję administracyjną lub postanowienie. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie była czynność materialno-techniczna organu z 8 lipca 2026 r. dotycząca wpisania w dokumencie prawa jazdy daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie zakwestionowanym przez skarżącego w skardze, tj. wpisania do prawa jazdy terminu ważności przysługującego mu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. W tym więc zakresie sąd dokonał kontroli czynności organu. Istota sporu sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy organ, przy wydawaniu nowego dokumentu prawa jazdy w związku z nabyciem przez skarżącego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, którego datę ważności określono na 28 kwietnia 2041 r., był także uprawniony (do tego z urzędu - bez wniosku strony) do określenia w ww. dokumencie daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B na 28 kwietnia 2041 r., mimo że skarżący nabył to uprawnienie wcześniej i nabył je jako bezterminowe. Materialnoprawną podstawę dla przedmiotowej czynności stanowiły przepisy ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1226; z późn. zm.; dalej: "u.k.p") oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 5 sierpnia 2025 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2025 r. poz. 1073; dalej: "rozporządzenie"). W ocenie sądu żaden z przepisów u.k.p. nie daje podstawy do dokonania zaskarżonej czynności. Problem prawny objęty zarzutami był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. w wyrokach z: 24 lutego 2021 r., I OSK 2312/20; 21 października 2021 r., II GSK 1421/21; 10 listopada 2021 r., II GSK 2030/21; 17 marca 2022 r.,II GSK 98/22; 11 stycznia 2024 r., II GSK 1055/23; 10 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2330/23 i 11 września 2024 r., II GSK 806/24; te i pozostałe przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielił i uznał za własne zasadnicze motywy rozstrzygnięć wskazane w uzasadnieniach powyższych orzeczeń. Zgodnie z art. 18 ust. 1 u.k.p. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Ust. 2 art. 18 u.k.p. stanowi natomiast, że na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1: 1) wtórnik dokumentu pod warunkiem: a) złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383), zwanej dalej "Kodeksem karnym", albo b) zwrotu zniszczonego dokumentu; 2) nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Z przepisu art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. wynika, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, gdyż starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę, w tym zmianę wynikającą z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami, które to nowe uprawnienia wynikały ze stosownej decyzji o ich nadaniu. Przepis art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. nie daje zatem podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2021 r., I OSK 2312/20). W wyroku z 8 lipca 2026 r. (II GSK 58/26) NSA podkreślił istnienie ścisłej dystynkcji między pojęciem "uprawnienia do kierowania pojazdem" oraz pojęciem "prawa jazdy", które nie są - co oczywiste i co znajduje swoje potwierdzenie w jednoznacznym podejściu judykatury do tej kwestii (zob. wyrok TK z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13 oraz wyrok NSA z dnia 21 marca 2017 r., II OSK 1686/15) - pojęciami tożsamymi. Wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 18 ust. 1 i ust. 2 u.k.p., za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że kompetencja (uprawnienie), której (którego) treścią jest wydawanie dokumentu prawa jazdy z określonym terminem jego ważności, nie jest kompetencją do przyznawania, nadawania uprawnień do kierowania pojazdami, czy też - co trzeba podkreślić - kompetencją (uprawnieniem) do modyfikowania i weryfikowania nabytych już wcześniej bezterminowo uprawnień do kierowania pojazdami poprzez ograniczanie i zmianę terminu ich ważności. Siłą rzeczy - co jest nie mniej oczywiste, i co trzeba podkreślić w opozycji do stanowiska organu - podstawy modyfikowania, weryfikowania, ograniczania, znoszenia nabytych wcześniej bezterminowo uprawnień do kierowania pojazdami nie tworzą więc również - odnoszące się do orzeczeń i badań lekarskich, jako dodatkowych wymagań lub ograniczeń określonych ustawą o kierujących pojazdami - przepisy art. 13, art. 75 czy też art. 79 u.k.p., albowiem nie wynika to z ich treści i z całą pewnością nie taki był również cel ich ustanowienia. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, tracą ważność. W ocenie sądu przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych czy potwierdzenia kwalifikacji zawodowych w oparciu o art. 15 u.k.p., stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Po wtóre, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto, nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por. wyrok NSA z 10 listopada 2021 r., II GSK 2030/21). Stanowiska organu nie może zatem uzasadniać § 15 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia stanowiący, że wniosek oraz prawo jazdy wypełnia się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 5, w następujący sposób: (-) data ważności uprawnienia - najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, przy czym, przy czym w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Aczkolwiek literalne brzmienie § 15 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia mogłoby skłaniać do interpretacji jaką przyjął organ, bowiem użyte w tym przepisie określenie: w pozycji "data ważności uprawnienia" może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności nie tylko uprawnień, o których mowa w art. 15 u.k.p., ale również uprawnień nabytych bezterminowo, to jednak taki rezultat wykładni należy uznać za wadliwy, bo nieuwzględniający kontekstu systemowego, w tym argumentacji a rubrica (por. wyrok WSA w Olsztynie z 8 lipca 2026 r., II SA/Ol 310/26). Ponadto, powyższego przepisu nie można odczytywać w oderwaniu od całej treści § 15 rozporządzenia, która - jak wynika z części początkowej § 15 ust. 1 - dotyczy wydania prawa jazdy, tzn. nabycia uprawnień do kierowania pojazdami jako publicznych praw podmiotowych. Wskazania wynikające z § 15 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia obejmują sytuację, w której stronie, po spełnieniu wymogów ustawowych, organ nadaje uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ zobligowany jest zatem stosować się do tych wskazówek w zakresie, w jakim wpisuje po raz pierwszy uprawnienia nowo nabyte w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast brak jest podstaw do tego, aby wskazówki wynikające z tego przepisu stosować do uprawnień nabytych wcześniej, w odniesieniu do których wpis do dokumentu prawa jazdy jest jedynie powtórzeniem informacji o dotychczas posiadanych uprawnieniach stwierdzonych w poprzednio wydanym prawie jazdy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2024 r., II GSK 1321/24, z 15 kwietnia 2025 r., II GSK 1776/24) trafnie wskazuje się, że regulacja rozporządzenia nie znajduje dostatecznego upoważnienia w treści art. 20 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 u.k.p., nie tylko wykracza poza zakres spraw przekazanych do uregulowania i przesłanek podlagających uwzględnieniu, lecz także narusza zasady konstytucyjne i ustawowe oraz cel wykonawczy względem ustawy upoważniającej. Stąd wskazana delegacja ustawowa nie może być rozumiana jako upoważnienie do wprowadzania przepisów wykonawczych, które stanowią podstawę do ograniczania zakresu bezterminowo nabytych uprawnień. Stosowanie § 36 ust. 3 rozporządzenia skutkowałoby tym, że nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego taki sposób interpretacji przepisów rozporządzenia został uznany za wykładnię wadliwą. Skoro bowiem art. 18 u.k.p. nie przewiduje uprawnienia organu do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami, to nie można ich wyprowadzać z aktu wykonawczego. Z tych samych względów nie może podlegać zastosowaniu w przedmiotowej sprawie przepis § 36 ust. 3 rozporządzenia, albowiem w stwierdzonym wyżej zakresie stanowi on podstawę do niedopuszczalnej konstytucyjnie i ustawowo ingerencji w prawa słusznie nabyte na podstawie dawnego prawa. W ocenie sądu stanowisko zaprezentowane przez organ pozostaje w sprzeczności z § 36 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten przewiduje, że w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. W przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4, nie może być dłuższa niż 15 lat (ust. 2). Przepisy powyższe rozróżniają zatem pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia", odnosząc je do przepisów u.k.p. rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe - uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy - blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie - data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty praw jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz. U.UE.L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 z późn. zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy. Dodatkowo zaznaczyć należy, że załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2025 r. poz. 1072) określa wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z załącznika nr 1 wynika, że na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się cyfry i dane, które oznaczają m. in. w pozycji 4b "datę ważności prawa jazdy", a na drugiej stronie dokumentu, w tabeli w pozycji pod cyfrą 11 "ważne do" umieszcza się "datę ważności uprawnienia". W sprawie nie było sporne to, że skarżący w dacie złożenia wniosku z 4 maja 2026 r. posiadał bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B od 25 marca 2010 r. Zaś w aktach administracyjnych brak jest dokumentów wskazujących na ograniczenie powyższych uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami bezterminowo. W sprawie nie było również kwestionowane, że złożony przez skarżącego do organu wniosek o wymianę prawa jazdy był wynikiem uzyskania nowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A. W dniu wejścia w życie przepisów u.k.p. skarżący posiadał zatem uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B wydane bezterminowo. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych czy uzyskania nowych uprawnień stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy, co oznaczałoby naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto, nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por. wyrok NSA z 10 listopada 2021 r., II GSK 2030/21). Sąd nie podzielił zatem stanowiska organu, że przedłożenie orzeczenia lekarskiego, w którym określono zdolność skarżącego do kierowania pojazdami wymienionych kategorii, uprawniało go do wskazania daty ważności uprawnienia, które nabył on bezterminowo. Z przedłożonego orzeczenia lekarskiego nr 250/2026 z 28 kwietnia 2026 r. wynikało, że jako podstawę jego wydania lekarz podał art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p., czyli uzyskanie uprawnień (tutaj do kierowania pojazdami kategorii A). Nie było więc to badanie prowadzone w odniesieniu do uprawnień kategorii B. Tym samym nie mogło prowadzić do zmiany ważności uprawnienia kategorii B. Dlatego w związku z przedłożeniem przez skarżącego omawianego orzeczenia lekarskiego nie mogło dojść do zmiany terminu uprawnienia kategorii B, co byłoby podstawą do zastosowania § 36 ust. 3 rozporządzenia. Podstawę do weryfikacji uprawnień kierowcy w kontekście jego stanu zdrowia stanowi art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., który przewiduje, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Skoro organ nie wykazał, aby w badanej sprawie takie przesłanki co do skarżącego istniały, to nie było podstaw po pierwsze, aby skarżącego skierować na takie badania, a po wtóre, aby lekarz wypowiadał się co do stanu zdrowia skarżącego w zakresie posiadanych już przez niego uprawnień. Z kolei przedmiot i zakres orzeczenia przedłożonego przez skarżącego był związany wyłącznie z nabyciem nowego uprawnienia - kategorii A. Organ nieprawidłowo uznał zatem, że z przedstawionego orzeczenia lekarskiego, które skarżący zobowiązany był złożyć z uwagi na rozszerzenie uprawnień o tę kategorię, wynikało, że termin następnych badań określony na 28 kwietnia 2041 r. dotyczy również innych kategorii. To, że formularz takiego orzeczenia operuje "szablonem" w postaci rubryk, zbiorczo kategoryzujących uprawnienia (pkt 1.1.a, b i c), nie może być podstawą do wywodzenia z niego skutków prawnych nie uregulowanych materią ustawową. Z kolei art. 76 ust. 1 u.k.p. określa dla których uprawnień do kierowania pojazdami są wykonywane badania lekarskie, nie dając podstawy do określania długości ważności uprawnień do kierowania. Podobnie art. 79 ust. 3 u.k.p. nie mógł stanowić podstawy do określenia terminu ważności uprawnienia dla pojazdów kategorii B w przypadku skarżącego. Poprzednio wydane orzeczenie lekarskie nr [...] z 23 października 2009 r. było wydane bezterminowo z kodem 01.06, jako specjalnym wymaganiem wobec osoby kierującej pojazdem. Przepis ten stanowi bowiem, że orzeczenie lekarskie może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia w zakresie: terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami (pkt 1); pojazdów, którymi może kierować osoba badana, ich wyposażenia, oznakowania lub przystosowania (pkt 2); specjalnych wymagań wobec osoby kierującej pojazdem (pkt 3). Zauważyć należy, że nie była przy tym podważana moc dowodowa orzeczenia lekarskiego z 28 kwietnia 2026 r., jak i fakt, że zostało wydane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez skarżącego ubiegającego się o wydanie prawa jazdy dla nowo nabytych uprawnień kategorii A, co (jak wcześniej podkreślono) potwierdziła podstawa wskazana przez lekarza w tymże zaświadczeniu. Dlatego organ, mając na uwadze, że wniosek dotyczył wyłącznie dopisania nowego uprawnienia - kategorii A i z tego powodu wydania nowego dokumentu prawa jazdy, nie miał podstaw do zmian w zakresie uprawnienia kategorii B. W świetle przedstawionej argumentacji podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 18 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 u.k.p., § 36 rozporządzenia poprzez wydanie dokumentu zawierającego ograniczony czas uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii B należy uznać za uzasadniony. W wyniku niniejszego wyroku organ wyda skarżącemu dokument prawa jazdy z prawidłowo wypełnioną rubryką 11 odnośnie kategorii B (bez wpisania daty ważności uprawnienia), z uwzględnieniem kategorii wpisywanych na podstawie posiadanej bezterminowo kategorii B. Z przedstawionych wyżej względów Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w żądanym zakresie wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B w dokumencie prawa jazdy (punkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku), na które złożyła się kwota wpisu od skargi w wysokości 200 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
8 września 2026
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Starosta
Sędziowie
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/ Mirosław Surma /przewodniczący/ Sylwester Miziołek

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny