Sygnatura
I SA/Ke 329/26
Wyrok WSA w Kielcach z 15 października 2026 r., I SA/Ke 329/26 – podatek dochodowy od osób prawnych
Wynik
Uchylono zaskarżone postanowienie
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
- Data orzeczenia
- 15 października 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2026 r. sprawy ze skargi Fundacja ,,[...]" w O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2026 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Fundacji "[...]" kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 8 lipca 2026 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił Fundacji "[...] w O. (fundacja) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Ś. Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 18 marca 2026 r., nr [...], w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2022 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pismami z 23 kwietnia 2026 r. nadanymi w urzędzie pocztowym 27 kwietnia 2026 r. pełnomocnik fundacji skierował prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z 18 marca 2026 r. Wyjaśnił, że 15 kwietnia 2026 r. nagle zachorował na grypę typu A, z bardzo wysoką gorączką, silnymi bólami mięśni, ogólnym rozbiciem i osłabieniem uniemożliwiającym mu wykonywanie jakichkolwiek czynności zawodowych, w tym pracy intelektualnej przy komputerze oraz organizowania obsługi kancelarii. Lekarz wystawił mu zwolnienie lekarskie na okres od 15 kwietnia do 24 kwietnia 2026 r. z jednoznacznym wskazaniem "musi leżeć", co potwierdza obłożny charakter choroby oraz konieczność ścisłego leżenia w łóżku. Podał, że 20 kwietnia 2026 r. odbyła się w jego miejscu zamieszkania wizyta domowa lekarza, co dodatkowo potwierdza ciężki przebieg choroby i brak możliwości opuszczania domu. Do chwili upływu terminu do wniesienia odwołania, tj. do 16 kwietnia 2026 r., stan jego zdrowia utrzymywał się na poziomie uniemożliwiającym jakąkolwiek racjonalną działalność zawodową i organizacyjną. W praktyce przejawiało się to utrzymującą się wysoką gorączką, koniecznością stałego przebywania w pozycji leżącej, znacznym osłabieniem, bólami mięśni i głowy, brakiem możliwości skupienia uwagi i pracy przy komputerze. Wyjaśnił, że przed zachorowaniem przygotował około 70% treści odwołania w niniejszej sprawie, bazując na wcześniejszych, podobnych sprawach dotyczących tego samego podatnika. Prace nad odwołaniem były zaawansowane, a pozostała do wykonania część obejmowała dopracowanie argumentacji prawnej i dostosowanie jej do treści konkretnej decyzji. Z uwagi na nagłość i ciężki przebieg choroby, w dniach 15-16 kwietnia 2026 r. nie był w stanie dokończyć odwołania, przygotować nawet skróconej wersji odwołania, skontaktować się z podatnikiem w sposób pozwalający na przekazanie mu treści odwołania i udzielenie instrukcji, nawiązać kontaktu z innym profesjonalnym pełnomocnikiem w celu udzielenia substytucji i zapewnienia zachowania terminu. Nadto wskazał, że prowadzi jednoosobową kancelarię radcy prawnego od 2022 r., po zdaniu egzaminu radcowskiego w 2021 r. i do dnia zachorowania nie miał jeszcze faktycznej możliwości wypracowania stałych relacji współpracy z innymi profesjonalnymi pełnomocnikami, którzy mogliby w krótkim czasie przejąć prowadzenie sprawy w trybie substytucji. Do wniosku załączył kopie zwolnień lekarskich z 20 kwietnia 2026 r. za okresy: 15-16 kwietnia 2026 r. oraz 17-24 kwietnia 2026 r., a także zaświadczenia o wizycie domowej lekarza z 20 kwietnia 2026 r. Organ przytoczył treść art. 162 Ordynacji podatkowej i omówił przesłanki przywrócenia terminu. Wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma przesłanka uprawdopodobnienia przez stronę braku winy. Organ wskazał, nie negując faktu choroby pełnomocnika, że na profesjonalnym pełnomocniku jakim jest radca prawny, ciąży specjalny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod uwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Tylko bowiem właściwa organizacja pracy kancelarii może być traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu. Na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekłada się na prawo strony do obrony jej interesów i ochrony jej praw. Zdaniem organu sytuację, w której pełnomocnik prowadzący jednoosobową kancelarię radcy prawnego, nie zabezpiecza interesów klientów na wypadek swojej nagłej niedyspozycji zdrowotnej, czy też innych wypadków losowych należy jednoznacznie uznać za przejaw braku należytej staranności z jego strony. W opinii organu okres 4 lat prowadzenia kancelarii stanowił dostateczny okres czasu do zadbania o tego rodzaju współpracę, która według twierdzeń pełnomocnika zapobiegłaby uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Zadaniem profesjonalnego pełnomocnika jest takie zorganizowanie działalności kancelarii, aby w razie jego nieobecności mógł udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego innemu adwokatowi lub radcy prawnemu, w ramach współpracy, czy to formalnej czy niesformalizowanej, czyli posłużyć się osobą trzecią. Organ nie uwzględnił argumentacji odnoszącej się do twierdzenia pełnomocnika, że w trakcie choroby nie był w stanie skontaktować się z przedstawicielem fundacji i udzielić mu stosownych instrukcji, gdyż jak wynika z zaświadczenia lekarskiego z wizyty domowej z 20 kwietnia 2026 r. był w stanie komunikować się z lekarzem ("pacjent osłabiony, zgłasza bóle mięśni kk. dolnych, ogólne złe samopoczucie"). Organ zwrócił uwagę na fakt, że stan zdrowia pozwalał mu na wezwanie lekarza na wizytę domową. Na powyższe postanowienie fundacja złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzuciła naruszenie: art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2026 r., poz 143), dalej: "p.p.s.a.", przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, mimo spełnienia przez stronę wszystkich przesłanek ustawowych, w szczególności mimo uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło wyłącznie wskutek nagłej, obłożnej, udokumentowanej choroby pełnomocnika, stanowiącej przeszkodę obiektywnie niemożliwą do przezwyciężenia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji odmowy przywrócenia terminu decyzja organu I instancji stała się ostateczna bez merytorycznego rozpoznania odwołania strony; art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez wewnętrznie sprzeczne i nielogiczne uzasadnienie postanowienia, prowadzące do wniosku, że wniosek o przywrócenie terminu złożony 27 kwietnia 2026 r. był spóźniony, podczas gdy organ sam ustalił, że pełnomocnik był zdolny do działania od 20 kwietnia 2026 r. co oznacza, że licząc siedmiodniowy termin z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej od tej właśnie daty, upływał on dokładnie w dniu 27 kwietnia 2026 r., w którym wniosek wraz z odwołaniem nadano w urzędzie pocztowym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ błędne przyjęcie przez organ, że termin upłynął wcześniej, doprowadziło do bezpodstawnego zamknięcia stronie drogi do merytorycznej kontroli decyzji; art. 121 § 1, art. 122 i art. 124 Ordynacji podatkowej, a także art. 124 tej ustaw przez brak logicznego i spójnego wyjaśnienia przyjętych ocen, w szczególności przez jednoczesne uznanie, że pełnomocnik był zdolny do działania od 20 kwietnia 2026 r. (bo zamówił wizytę lekarską), oraz zakwestionowanie terminowości wniosku złożonego 27 kwietnia 2026 r., co tworzy wewnętrzną sprzeczność w rozumowaniu organu, dyskwalifikującą przyjęte postanowienie i doprowadzającą do bezpodstawnego zamknięcia stronie drogi do merytorycznej kontroli decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli sądu było postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, co wypełniło hipotezę przywołanego przepisu. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem sąd stwierdził istotne naruszenie przepisów prawa procesowego, które skutkowało wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Wskazywane przez pełnomocnika fundacji okoliczności, poparte dokumentami, w tym zaświadczeniami lekarskimi, w pełni i w sposób obiektywny, uprawdopodobniły brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. W myśl art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminowi należy przywrócić ten termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższego przypisu wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia łącznie czterech przesłanek, tj.: po pierwsze uchybienia terminowi, po drugie złożenia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, po trzecie uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, po czwarte dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony był termin. W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach. Przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2026 r., II FSK 2226/23 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej, uprawdopodobniając brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania, powołał się na nagłą chorobę (grypa typu A) i brak możliwości wyręczenia się inną osobą. Do wniosku dołączył kopie zwolnień lekarskich z 20 kwietnia 2026 r. stwierdzających jego niezdolność do pracy w dniach od 15 do 16 kwietnia 2026 r. oraz od 17 do 24 kwietnia 2026 r., a także zaświadczenia o wizycie domowej lekarza z 20 kwietnia 2026 r. Uprawdopodobnienie wystąpienia nagłej choroby znacząco ograniczającej danej osobie, w tym będącej profesjonalnym pełnomocnikiem, możliwości świadczenia pracy oraz wykonywania podstawowych czynności życiowych, może stanowić okoliczność świadczącą o wystąpieniu przesłanki przewidzianej w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, skutkującej koniecznością przywrócenia uchybionego terminu procesowego. W ocenie sądu łączna ocena okoliczności sprawy, w tym opisany przebieg choroby, w szczególności objawy jej towarzyszące (wysoka gorączka, silne bóle mięśni, ogólne rozbicie, osłabienie uniemożliwiające wykonywanie jakichkolwiek czynności zawodowych, w tym pracy intelektualnej przy komputerze oraz organizowania obsługi kancelarii), potwierdzone zaświadczeniami lekarskim, w sposób wystarczający uprawdopodobniają, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez pełnomocnika. Wymaga przy tym wyjaśnienia, że zaświadczenie lekarskie jest dokumentem, który nie tylko uprawdopodabnia chorobę (niezdolność do pracy), ale też stwierdza istnienie tej okoliczności. Dokument ten uprawnia osobę chorą do czasowego powstrzymania się od pracy zarobkowej w celu powrotu do zdrowia. W zależności od rodzaju wskazania lekarza osoba chora powinna leżeć lub może chodzić. Zwolnienie ze wskazaniem, że chory powinien leżeć oznacza, że chory może opuścić dom w celu stawienia się na wizytę u lekarza, zlecone badania lekarskie czy zabiegi. W załączonych do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczeniach lekarskich wskazano, że chory ma leżeć. Skoro więc pełnomocnik dysponował zwolnieniami lekarskimi, z których wynikało, że jego stan wymagał leżenia, to organ odwoławczy nie miał podstaw do negowania istnienia stanu chorobowego, który uniemożliwiał pełnomocnikowi podejmowanie jakichkolwiek działań procesowych w sprawie w ostatnich 2 dniach terminu do wniesienia odwołania, tj. 15 i 16 kwietnia 2026 r. Przyjmując argumentację organu odwoławczego należałoby uznać, że nagła choroba pełnomocnika podatnika oraz związana z nią konieczność stosowania się przez pełnomocnika do zaleceń lekarskich (w ramach należytej dbałości o własne interesy) każdorazowo wywołuje negatywne skutki procesowe dla podatnika jako mocodawcy. Tego rodzaju rozumowanie nie znajduje uzasadnienia w treści art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej i przez to nie zasługuje na akceptację sądu. Skoro pełnomocnik podatnika był osobą niezdolną do pracy z uwagi na nagłą chorobę, a także uprawdopodobnił skutki owej nagłej choroby, których nie podważył skutecznie organ odwoławczy, to zdaniem sądu brak było podstaw do obciążania skarżącej fundacji negatywnymi skutkami procesowymi nagłej choroby ustanowionego przez nią pełnomocnika. Inaczej rzecz ujmując nie można oczekiwać i wymagać od pełnomocnika, że w sytuacji zaistnienia choroby potwierdzonej zwolnieniem lekarskim (z zaleceniami leżenia) ma on obowiązek podejmowania dodatkowych działań w celu wniesienia środka zaskarżenia, w tym kontaktu z mocodawcą celem udzielania w tym przedmiocie instrukcji czy też porad. Skarżąca ustanawiając profesjonalnego pełnomocnika miała prawo oczekiwać, że stosownych czynności procesowych będzie dokonywał ten pełnomocnik. Nie można też, w opisanych okolicznościach, zarzucać pełnomocnikowi braku ustanowienia zastępstwa na wypadek choroby; przy czym organ niezasadnie zbagatelizował powody (objawy choroby uniemożliwiające działanie), dla których w tak krótkim czasie pełnomocnik nie miał możliwości zlecić prowadzenia sprawy, czy też sporządzenia (dokończenia) odwołania innemu pełnomocnikowi. Zasady doświadczenia życiowego prowadzą do wniosku, że odróżnić należy nagłą chorobę powodującą niezdolność do pracy oraz konieczność zajmowania się wyłącznie stanem zdrowia (tak jak w niniejszej sprawie) od choroby, która nie ma charakteru zdarzenia nagłego i umożliwia konstruktywne myślenie o obowiązkach, także zawodowych, a przez to pozwala na poszukiwanie odpowiedniego zastępstwa (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2026 r. sygn. akt II FSK 2226/23 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Uwzględniając powyższe za zasadny należało uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, albowiem wbrew stanowisku organu odwoławczego pełnomocnik skarżącej fundacji uprawdopodobnił w wystarczającym stopniu brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. W konsekwencji, ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną. Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W punkcie 2 sentencji wyroku sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz.U. z 2026 r., poz. 118), zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Koszty te obejmują: wpis od skargi w wysokości 100 zł, opłatę skarbową w wysokości 17 zł oraz 480 zł tytułem zastępstwa procesowego.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 7 września 2026
- Symbol z opisem
- 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
- Hasła tematyczne
- Podatek dochodowy od osób prawnych
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Skarbowej
- Sędziowie
- Magdalena Stępniak /sprawozdawca/ Mirosław Surma /przewodniczący/ Sylwester Miziołek
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
art. 162 par. 1 i 2 · Dz.U. 2026 poz. 622
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2 · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II FSK 1742/23 · 15 października 2026
Wyrok NSA z 15 października 2026 r., II FSK 1742/23 – podatek dochodowy od osób prawnych
Sygnatura: I SA/Ke 330/26 · 15 października 2026
Wyrok WSA w Kielcach z 15 października 2026 r., I SA/Ke 330/26 – podatek dochodowy od osób prawnych
Sygnatura: II FZ 81/26 · 15 października 2026
Postanowienie NSA z 15 października 2026 r., II FZ 81/26 – podatek dochodowy od osób prawnych
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny