I SA/Ke 281/18

Dnia 7 września 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 7 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić stronę skarżącą od wpisu sądowego od skargi z 3 lipca 2018 r.; 2. oddalić wniosek strony skarżącej w pozostałym zakresie.

W sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na [...]r. H.Ś. złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W złożonym wniosku skarżąca świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wskazała, że pozostaje sama w gospodarstwie domowym, utrzymuje się z emerytury w kwocie 1855 zł netto miesięcznie oraz z dopłat unijnych w kwocie 1.359 zł netto miesięcznie. Jako posiadany majątek wykazała nieruchomość rolną wielkości 3,20 ha. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżąca wskazała bieżące opłaty na utrzymanie domu oraz prowadzenie gospodarstwa. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 245 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) powoływanej dalej jako ustawa p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, który obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu; lub w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wniosek strony skarżącej, która wnosi jednocześnie o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika należało w pierwszej kolejności rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., tj. całkowitego przyznania prawa pomocy. W tym zakresie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się strona skarżąca, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku czy osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do takiej grupy społecznej skarżąca nie należy, bowiem ze złożonych oświadczeń na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, skarżąca posiada prawo do świadczenia emerytalnego w kwocie 1855 zł miesięcznie oraz dopłat unijnych do prowadzonego gospodarstwa rolnego w kwocie 1.359 zł netto miesięcznie. Ponadto skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu, nie wykazuje, aby posiadała jakiekolwiek zadłużenia, czy zobowiązania kredytowe, których nie jest w stanie spłacić. Powyższe świadczy o tym, że sytuacja materialna skarżącej jest stabilna i posiada ona dostateczne środki na zapewnienie sobie minimum egzystencji. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznano, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Wówczas bowiem, gdy wykazana przez stronę skarżącą sytuacja materialna uzasadnia jedynie przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, orzekający zobligowany jest do wyboru jakiego zakresu będzie dotyczyć przyznane prawo pomocy. Orzekając o zakresie i rodzaju przyznanej pomocy stronie skarżącej wzięto pod uwagę czynności warunkujące skuteczne wniesienie skargi. Z art. 220 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że skuteczne wniesienie skargi warunkuje wniesienie wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie stosownie do § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) winien wynieść 200 zł, a łącznie wpisy od 7 wniesionych 13 lipca 2018 r. przez skarżącą do tut. Sądu skarg (sygn. akt od I SA/Ke 280/18 do I SA/Ke 286/18) winny stanowić kwotę 1400 zł. Nie ulega wątpliwości, że uiszczenie jednorazowo kwoty w takiej wysokości rzeczywiście może mieć negatywny wpływ na sytuację finansową skarżącej. Zatem w ocenie orzekającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za uzasadniony w części i przyznać skarżącej zwolnienie od wpisu od wniesionej skargi. Nie znaleziono natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie oraz w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jak wskazano wyżej udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie choćby w części udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Taka sytuacja nie zachodzi w przypadku skarżącej. Ponadto, podkreślić należy, że ustanowienie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy. Sąd bowiem obowiązany jest czuwać nad tym, by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 ustawy p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu, czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia, czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 ustawy p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od fachowości formułowanych przez wnioskodawcę zarzutów, czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie NSA z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Ponadto, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na wyżej opisane gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08). Przy czym podkreślić należy, że ustanowienie pełnomocnika, na tym etapie postępowania, nie jest warunkiem skutecznego wniesienia i rozpoznania skargi. Stanowisko, że dla oceny udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie etap postępowania sądowo-administracyjnego potwierdził NSA w postanowieniu z 19 maja 2011 r. sygn. akt II GZ 245/11 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a , orzeczono jak w sentencji postanowienia.