I SA/Ke 220/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2026 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2026 r. [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. D. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Pismem z 4 maja 2026 r. (data wpływu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) A. B. (skarżący) wniósł skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organ) z 17 marca 2026 r. [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w kwocie 461,66 zł z tytułu nieopłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2025 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Pismem procesowym z 16 czerwca 2026 r. skarżący odniósł się do treści odpowiedzi na skargę. Pismem z 10 sierpnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wezwał pełnomocnika organu do wyjaśnienia, czy w niniejszej sprawie został rozpoznany, złożony w toku postępowania administracyjnego, wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na ww. wezwanie, organ złożył do akt decyzję z 29 kwietnia 2026 r. nr [...] utrzymującą decyzję tego organu z 17 marca 2026 r. nr [...] wraz z urzędowym poświadczeniem jej doręczenia. Na rozprawie pełnomocnik z urzędu poparł wniesioną przez skarżącego skargę, wnosząc o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga, jako niedopuszczalna, została odrzucona. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143) zwanej dalej "p.p.s.a." skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Z kolei stosownie do treści art. 52 § 3 zd. 1 p.p.s.a. jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję lub postanowienie, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję lub to postanowienie bez skorzystania z tego prawa. Z normy art. 52 § 3 p.p.s.a. wynika więc, że ustawodawca wprowadził wybór sposobu zaskarżenia, albo poprzez złożenie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Prawo wyboru zostało pozostawione stronie, jednakże powyższe nie oznacza, że strona może wnieść zarówno wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargę do sądu administracyjnego. Przepis nie przewiduje, aby strona mogła jednocześnie złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skargę do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu I instancji. Skargę do sądu administracyjnego wnosi strona, jeżeli wcześniej nie skorzysta ze złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarżący został w pierwotnej decyzji (z 17 marca 2026 r.) pouczony o dwóch konkurencyjnych środkach zaskarżenia, tj. prawie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i skardze do sądu administracyjnego. Jako pierwszy chronologicznie środek zaskarżenia - skarżący wybrał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (pismo z 26 marca 2026 r. - k. 29 - 32 akt administracyjnych). Uruchomione więc zostało postępowanie, które zakończyło się ostatecznie decyzją z 29 kwietnia 2026 r. (przesłaną 12 sierpnia 2026 r. przez organ na wezwanie Sądu, k. 92-99 akt administracyjnych) i to ta decyzja mogła zostać zaskarżona do sądu administracyjnego. Skarżący natomiast wniósł skargę od pierwszej z wydanych decyzji, tj. decyzji z 17 marca 2026 r. nr [...]. Sądy administracyjne podkreślają, że decyzja strony o wyborze środka zaskarżenia determinuje dalsze postępowania w sprawie. W przypadku skorzystania przez stronę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sąd administracyjny nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia organu I instancji. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 30 stycznia 2018 r., II GSK 4285/17, postanowienie WSA w Krakowie z 30 marca 2022 r., III SA/Kr 7/22; postanowienie WSA we Wrocławiu z 11 marca 2026 r., III SA/Wr 55/26; dostępne w CBOSA na stronie internetowej: www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie skarżący został prawidłowo pouczony o przysługujących mu środkach zaskarżenia. Skoro wybrał jako pierwszy - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - to późniejsza skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, o czym orzekł Sąd w pkt 1 postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, Sąd przyznał w pkt 2 postanowienia, na podstawie art. 250 § 2 p.p.s.a. w związku z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 87).