Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Go 46/20

I SA/Go 46/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2020-06-23

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
23 czerwca 2020
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2017 oddala skargę w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: organ odwoławczy, organ drugiej instancji, Dyrektor OR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: organ pierwszej instancji, Kierownik BP) z dnia [...] kwietnia 2019r. odmawiającą J.G. (Skarżącej) płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (dalej: płatność ONW) w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 (dalej: PROW 2014-2020) na rok 2017. Z uzasadnienia decyzji Dyrektora OR wynikał następujący stan sprawy. Skarżąca w złożonym 5 maja 2017 r. wniosku o płatności domagała się płatności ONW do łącznego areału 53,80 ha. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. Kierownik BP odmówił przyznania żądanej płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), wobec uznania, że Skarżąca, formalnie występująca jako rolnik, faktycznie funkcjonowała w ramach struktury licznych podmiotów, w tym spółek zarządzanych i powiązanych ze S.T. i J.G., a grunty, do których formalne tytuły prawne posiadali wnioskujący o wsparcie, były de facto składnikiem jednego spójnie kierowanego organizmu gospodarczego. Występowanie o dopłaty przez różne osoby fizyczne i prawne, które zgłaszały grunty wydzielone z większego gospodarstwa rolnego spowodowało stworzenie sztucznych warunków pozwalających uzyskanie płatności z pominięciem mechanizmów zmniejszenia kwot wsparcia. Podkreślił, że S.T. i J.G. pełnią funkcje zarządcze oraz właścicielskie w powiązanych spółkach, które w 2017 r. złożyły wnioski o przyznanie płatności tj. D. Sp. z o. o., R. ;Sp. z o. o., L. Sp. z o. o., J. Sp. z o. o., T. Sp. z o. o., T. Sp. z o. o., T. Sp. z o. o., P. Sp. z o. o., Z. Sp. z o. o. oraz P. sp. z o.o. Wnioski złożyli również J.G. i Ł.G., (których pełnomocnikiem był J.G. będący jednocześnie ich ojcem) oraz sami S.T. i J.G. Organ ustalił ścisłe powiązania pomiędzy Skarżącą, a jej pełnomocnikiem i ojcem – J.G. oraz S.T., którzy - jak stwierdził Kierownik BP, "dokonali multiplikacji podmiotów", które następnie z osobna mogły ubiegać się o przyznanie płatności obszarowych z ominięciem kwotowych limitów dofinansowania przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu. Organ pierwszej instancji ustalił, że J.G. i S.T. podzielili potencjał spółki R. sp. z o.o. powołując nowe podmioty: T. sp. z o.o., P. sp. z o.o., a w dalszej kolejności tworzyli nowe spółki z o.o.: D., L., J., T., T., P. oraz Z., a następnie "przenieśli" na te spółki ziemię. Ustalono również, że jedna z czterech działek zgłoszonych do płatności przez Skarżącą została jej sprzedana przez S.T., a drugą dzierżawi od niego na podstawie ustnej umowy. Zdaniem Kierownika BP poprzez powołanie nowych podmiotów i przekazanie im części gruntów zawiadywanych przez S.T. i J.G. osiągnięto cel jakim było obejście przepisów ograniczających wielkość wsparcia dla pojedynczego gospodarstwa w ramach płatności ONW, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności rolnośrodowiskowych (dalej: PRŚ), płatności rolno - ekologicznych (dalej: PRE), oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (dalej: PRSK). Kierownik BP ocenił, że zaszła zamierzona koordynacja pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w każdym podmiocie bezpośrednio bądź pośrednio S.T. i J.G. Zdaniem organu zorganizowanie kilkunastu podmiotów (spółek kapitałowych i osób fizycznych) przez te same osoby było w realiach rozpoznawanej sprawy sztucznym działaniem w celu obejścia mechanizmu modulacji wynikających z przepisów prawa ustanowionych w § 3 ust. 4 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364 ze zm. - dalej: rozporządzenie ONW 2014-2020) oraz innych przepisach prawa, tj. art. 13 oraz art. 15 ust. 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. - dalej: u.p.s.w.b.), § 20 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 361 ze zm. - dalej: rozporządzenie PRŚ). Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Kierownika BP. Po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, wymienioną na wstępie decyzją z [...] listopada 2019 r. Dyrektor OR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenie organu I instancji o tym, że tylko S.T. oraz J.G. mają istotny wpływ na działalność spółek. Nikt inny nie zasiada w zarządzie tych spółek, jak również nikt inny nie posiada w nich bezpośrednio lub pośrednio istotnej części udziałów. W ocenie organu odwoławczego podmiotom tym, podobnie jak Skarżącej oraz pozostałym osobom fizycznym wnioskującym o płatności do gruntów zawiadywanych przez S.T. i J.G. nie można przypisać statusu rolników prowadzących własne gospodarstwa rolne stanowiące zorganizowane i wyodrębnione całości gospodarcze. W przypadku podmiotów występujących o dopłaty jako spółki oraz osoby fizyczne, stwierdzono brak podstawowych atrybutów odrębności pod względem technicznym, jak również kierowniczym. W zarządach wszystkich spółek kapitałowych zasiadają te same osoby tj. tylko i wyłącznie S.T. i J.G. Nie stwierdzono ponadto posiadania udziałów w tych spółkach przez inne osoby. W ocenie organu, realny wpływ na sposób działalności tych spółek mają tylko S.T. i J.G. Tym samym wszystkie 10 spółek kapitałowych jest pod wyłączną kontrolą ww. osób. Nadto wszystkie spółki kapitałowe zarządzane są w niemal identyczny sposób. Organ odwoławczy zauważył, kluczowa w ustalonych powiązaniach R. sp. z o. o. została zarejestrowana w KRS w dniu [...] sierpnia 2002 r. Z bilansu tej spółki sporządzonego na dzień [...] grudnia 2017 r. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada aktywa zapisane pod pozycjami: grunty; budynki, lokale, prawa do lokali i obiekty inżynierii lądowej i wodnej; urządzenia techniczne i maszyny; środki transportu, inne środki trwałe. Organ stwierdził, że wnioski obszarowe są składane przez tę spółkę od roku 2007. Przy czym od 2013 r., nastąpił znaczący spadek powierzchni zgłaszanej do płatności obszarowych przez spółkę R. Dyrektor OR ARiMR wskazał na nowe spółki, które powstały z podziału R. sp. z o.o. oraz później powołane spółki, które stopniowo formalnie obejmowały areał wcześniej wchodzący w skład gospodarstwa prowadzonego przez R. sp. o.o. Organ odwoławczy zaznaczył, że Skarżąca rozpoczęła składnie wniosków o przyznanie płatności od roku 2015. Deklarowane przez nią grunty uzyskała w drodze umowy dzierżawy gruntu o pow. 49,67 ha od R. sp. z o.o. (reprezentowanej przy tej czynności przez jej ojca J.G.) oraz umowy sprzedaży gruntu o pow. 3,75 ha zawartej ze S.T. Organ opisał schematy działań występujące także w przypadku innych, kontrolowanych równolegle podmiotów (spółek i osób fizycznych). Dyrektor OR ARiMR podzielił wniosek organu pierwszej instancji, że adresy zarówno siedzib spółek, jak i adresy do korespondencji występują w przypadku wszystkich podmiotów, w tym Skarżącej i pozostałych osób fizycznych, które zgłosiły się o przyznanie płatności. Organ, na podstawie umów udostępnionych przez Skarżącą, ustalił, że ją, podobnie jak inne powiązane osobowo i kapitałowo podmioty, łączyła umowa o świadczenie usług agrotechnicznych z R. sp. z o.o. oraz umowa najmu pomieszczeń magazynowych z R. sp. z o.o. Sama nie posiadała ani zaplecza produkcyjnego ani lokalowego koniecznego do prowadzenia produkcji rolnej. Nie uczestniczyła ani nie zatrudniała pracowników do produkcji. Organ skonkludował w tej sytuacji, że podział gospodarstwa miał charakter pozorny i sztuczny. Stwierdził, że wyłącznie R. sp. z o.o. i R. sp. z o.o. posiadają infrastrukturę techniczną i magazynową pozwalającą na prowadzenie działalności rolniczej. Dyrektor OR uznał, że poprzez wydzielenie nowych spółek i formalne podjęcie działalności rolniczej przez powiązane osoby fizyczne nie doszło do powstania nowych gospodarstw rolnych, a działalność deklarowana przez te podmioty miała charakter pozorny służący wyłącznie umożliwieniu ubiegania się o płatności z różnych tytułów. Motywując ustalenie o wyłącznie pozorowaniu działalności rolniczej Skarżącej i wyłącznie formalnym uzyskaniu praw do gruntów rolnych Dyrektor OR wskazał na treść umowy dzierżawy 46 ha gruntów od R. sp. z o.o., gdzie czynsz z tytułu dzierżawy ustalono na zaledwie 1000 zł rocznie, a całość będzie płatna dopiero 10 czerwca 2024 r., przy czym to wydzierżawiający będzie ponosił podatek rolny. Taka umowa jest - w ocenie organu odwoławczego - gospodarczo nieracjonalna, co podważa twierdzenie o intencjach jej podpisania. Wskazano również na niezgodności dotyczące umów przechowania produktów rolnych, które miały być przechowywane w magazynie Skarżącej, w sytuacji, gdy ona nie posiadała magazynów, a dokumenty wagowe potwierdzające wydania płodów rolnych z magazynu sygnowane były przez R. sp. z o.o. Organ przeanalizował również korzyści płynące z podziału gospodarstwa i składania wniosków przez liczne podmioty. Obliczył, że spodziewana suma płatności ONW wyniosłaby, w przypadku uwzględnienia odrębnych wniosków o płatności wszystkich 13 podmiotów, wyniosłaby 128.322 zł, zaś gdyby wystąpiła jedynie R. sp. z o.o. płatności wyniosłaby 7.831,25 zł. Organ, dla zobrazowania skali korzyści przeanalizował również analogiczne różnice pomiędzy innymi płatnościami spodziewanymi przez 13 podmiotów a należnymi dla jednego podmiotu ustalając je w przypadku: - jednolitej płatności obszarowej (JPO) na 140.453 zł - płatności redystrybucyjnej (RDST) na 62.134, 02 zł - płatności dla młodych rolników (PMM) na 10.741 zł - płatności związanych do powierzchni upraw na 29.916 zł - w przypadku PRŚ, płatności RE i PRSK na 245.540,50 zł Jednocześnie wskazano, że multiplikacja podmiotów prowadziła do obejścia zakazów rozszerzania programów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 i dodatkowo łączenia ich z podejmowaniem zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach PROW 2014-2020. Organ wskazał jednocześnie, że korzyści te były sprzeczne z celami wsparcia wynikającymi z art. 33 ust. 1 TUWE oraz art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013. Uznał, że ani Skarżąca ani żaden inny zmultiplikowany podmiot wnioskujący o płatności na rok 2017 wypełniał celów wspólnej polityki rolnej jakim jest podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie oraz racjonalnym wykorzystaniu siły roboczej. Kwestie te w założeniu miały pozostawać wyłącznie w zamkniętym gronie kilku pracowników R. sp. z o. o. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy ponownie podkreślił, iż współpraca omawianych producentów ze spółkami zależnymi tj. R. sp. z o. o. oraz R. sp. z o. o., jednoznacznie wyklucza uznanie ich za odrębne i niezależne. Dyrektor OR za niewiarygodne uznał wyjaśnienia dotyczące przyczyn podziału spółki R., tj., że nastąpiło to na skutek znacznych szkód majątkowych w spółkach w wyniku popełnienia przestępstwa przez były zarząd tych spółek oraz, że celem tego podziału było poprawienie wizerunku spółki, odzyskanie zaufania rynku, nawiązanie i utrzymanie kontaktów z rolnikami, dostawcami, usługodawcami na rynku rolnym. Organ stwierdził, że pełnomocnik strony nie wyjaśnił, jakie są różnice pomiędzy prowadzeniem działalności na gruntach przez spółkę macierzystą R. sp. z o. o., a prowadzeniem działalności przez inne podmioty, w tym: Skarżącą. Nie wyjaśniał jakie korzyści nastąpiły po przeniesieniu gruntów do spółek P. i T. i z jakiego powodu nastąpiło obniżenie kosztów obsługi i kosztów utrzymania. Organ zaznaczył, że nowo zawiązane podmioty wszystkie prace polowie, jak również księgowość, zwrotnie zlecają do podmiotów powiązanych, w tym do spółki macierzystej. Również kierownictwo tych spółek nadal składa się z tych samych osób. Organ odwoławczy co do motywów zbycia gruntów na rzecz licznych spółek nie uwzględnił wyjaśnień spółki opartych o twierdzenie, iż R. sp. z o. o. zmniejszyła swój zakres działalności gdyż wyzbyła się części gruntów w celach oszczędności ekonomicznych i spłaty zobowiązań. Organ dostrzegł bowiem, że grunty weszły w posiadanie nowo wydzielonych spółek i zarządzane są dokładnie w taki sam sposób w nowo zawiązanych spółkach. Organ wytknął również Spółce brak wyjaśnienia, w jaki sposób udziałowcy polepszyli sytuację w zakresie zobowiązań. Dostrzegł e w tym kontekście, że wydzielone spółki przejęły część długów, a udziały w tych spółkach wchodzą w skład majątku tych samych osób. Nadto powstanie nowych spółek pociąga za sobą zwiększony zakres działań zakresie administracji i księgowości. Organ stwierdził, że "w ramach pozorowania działalności nowo utworzonych podmiotów", w celu prowadzenia działalności rolniczej, koniecznym stało się zawarcie szeregu umów, zlecania księgowości, fakturowania usług i sprzedaży na odrębne spółki, konieczność fakturowania produktów przekazywanych między spółkami itd. Organ zaznaczył, że R. sp. z o. o. nie zmieniła nazwy w celu odbudowania zaufania do rolników. Ponadto w ocenie organu wątpliwa jest zasadność wydzielenia nowych podmiotów prawnych, w przypadku gdy R. sp. z o. o. miała możliwość sprzedaży ziemi celem pozyskania środków na spłatę zobowiązań. Odnosząc się z kolei do podniesionego w odwołaniu argumentu o nowelizacji przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego organ odwoławczy wyjaśnił, że podział bazy produkcyjnej przez J.G. i S.T. miał miejsce w latach 2013 - 2015 (poza spółkami P. i Z. zarejestrowanymi w KRS na początku 2016 r.). Natomiast nowelizacja ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2019, poz. 1362) ograniczająca możliwości nabywania ziemi przez rolników indywidualnych miała miejsce dopiero 30 kwietnia 2016 r. Tym samym podział bazy produkcyjnej nie mógł być następstwem nowelizacji przepisów o kształtowaniu ustroju, gdyż został zrealizowany przed wejściem w życie ww. regulacji. Natomiast na mocy regulacji ustawy z dnia 19 października 1991 r o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U z 2019 r. poz. 817) w art. 28a przedmiotowego aktu prawnego ustanowiono ograniczenie w przypadku nabywania ziemi. tj. w wyniku sprzedaży przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (wcześniej Agencję Rynku Rolnego) łączna powierzchnia użytków rolnych nabywcy nie mogła przekraczać 500 ha, a po nowelizacji w/w ustawy - obowiązującej od dnia 30 kwietnia 2016 r. - nie może przekraczać 300 ha. Odpowiadając na zarzuty odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik BP ARiMR nie miał obowiązku informowania strony, iż postępowanie zmierza w kierunku udowodnienia zamiaru stworzenia sztucznych warunków przez stronę. Pismem [...] grudnia 2019 r. wniosła skargę zarzucając organowi: I. rażące naruszenie prawa materialnego: 1. w zakresie nierozstrzygnięcia sprawy w terminie - tj. naruszenie art. 24 ustawy PROW 2. rażące naruszenie prawa materialnego w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 2 lit a rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 oraz art. 3 lit. H Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, art. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...), art. 4 ust. 1 lit a rozporządzenia nr 1307/2013 art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez bezpodstawne przyjęcie, że spółka J.G. nie jest rolnikiem, beneficjentem ani producentem a nie posiadaczem gospodarstwa rolnego. II. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez: 1. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 i art. 8 u.p.s.w.b. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie ma prawa do przyznania płatności i nie spełnia wymogów przyznania takiej płatności; 2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie iż skarżąca podjęła działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego; 3. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie iż skarżąca spółkę podjęła działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego 4. naruszenie normy art. 3 pkt. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków D przyznanie płatności (EP), art. 2 ust 1a Rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 2 ust. l d Rozporządzenia nr 1306/2013 , oraz Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008 poprzez jej niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie jest producentem rolnym i nie posiada gospodarstwa rolnego; 5. niewłaściwe zastosowanie normy art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wypełnia celów wspólnej polityki rolnej 6. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego. 6. rażące naruszenie prawa w zakresie w jakim organ przyjmuje iż skarżąca powinna wraz z innymi podmiotami być jednym gospodarstwem rolnym i otrzymać płatność rolnośrodowiskową, ONW, płatności bezpośrednie w wysokościach uwzględniających limity powierzchniowe i liczbowe do przyznania płatności, tj. niewłaściwe zastosowanie norm: a) art. 18 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, b) § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (rozporządzenie ONW PROW 2014-2020); c) § 20 ust. 1 i 2 oraz § 13a ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Rolnictwa Wsi z dnia 13 marca 2013r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenie PRŚ 2013); d) § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2014-2020; e) art. 13, art, 15 ust 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; III. naruszenia prawa proceduralnego , formalnego poprzez naruszenie: 1. naruszenie art. 21 ust. 3 ustawy PROW 2014-2020 poprzez niewłaściwe i nieterminowe przeprowadzenie postępowania: a) naruszenie art. 24 i przedłużające się prowadzenie postępowania b) art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 nieudzielanie żadnych wyjaśnień o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych c) art. 27 ust. 2 poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów i realizacji przez stronę obowiązku ponoszenia ciężaru dowodowego w sprawie i prawa do skorzystania z przysługujących stronie wyjaśnień i przedstawienia wniosków dowodowych, 2. art. 77 k.p.a. poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, 3. art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego, 4. art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie, niezawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia w sprawie 5. rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak: - zasada praworządności (art. 6 k.p.a.), - zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli, (art. 7 k.p.a.), - zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 k.p.a.), - art. 9 k.p.a. albowiem organ nie poinformował na żadnym etapie postępowania czego naprawdę dotyczy postępowanie, uniemożliwiając stronie podjęcie skutecznej obrony i złożenia wniosków dowodowych, nadto w kolejnych zawiadomieniach o niezałatwieniu sprawy w terminie organ wskazywał na konieczność ustalenia powierzchni kwalifikowanej do płatności na działkach rolnych, przez co wprowadzał stronę w błąd co do zakresu prowadzonego postępowania; - zasada zasadności przesłanek (art. 11 k.p.a.); - zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.) - organ zastosował szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów, w oparciu o własne przypuszczenia i całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki; - zasada szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.), albowiem postępowanie przed Dyrektorem Oddziału ARiMR trwało ponad 10 miesięcy, a przed organem I instancji 17 miesięcy od dnia złożenia wniosku. 6) naruszenie normy art. 15 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1, § 2 , § 3 i § 4 k.p.a. oraz art. 127 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji a także zobowiązania Dyrektora OR do zmiany tej decyzji poprzez orzeczenie o zmianie decyzji Kierownika BP i przyznanie płatności ONW rok 2017 zgodnie z wnioskiem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. 1. Rozstrzygnięcie sprawy wymagało oceny prawidłowości stanowiska organu o tym, że zaszły przesłanki do odmowy przyznania płatności ONW na rok 2017 r. przewidziane w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, ponieważ Skarżąca wraz ze wskazanymi przez organ podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami. 2. Ocena zaskarżonej decyzji musi być poprzedzona przypomnieniem, że niektóre z zasad postępowania określone w ww. przepisach k.p.a., w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu, stosownie do treści art. 27 ustawy PROW 2014-2020 W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyroki NSA: z 25 października 2011 r., II GSK 1075/10; z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11). W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w rzeczywiście spełnia warunki do ich uzyskania. Tym niemniej wedle art. 27 ust. 2 in fine ustawy PROW 2014-2020: "ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne", zaś - co oczywiste - skutki prawne z istnienia sztucznych warunków wywodzą organy ARiMR, w związku z czym to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków oraz tego, że działania polegające na ich stworzeniu i wykorzystywaniu służyły osiągnięciu korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia przez dany podmiot warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia (por. wyroki NSA: z dnia 01 grudnia 2016 r., o sygn. akt II GSK 3581/16, z 3 listopada 2016 r. II GSK 3579/16, wyrok WSA w Białymstoku z 16 maja 2018 r. I SA/Bk 131/18). W ocenie Sądu jednak, organ wykazał na podstawie zgromadzonych i znanych stronie dowodów, że spełnione były przesłanki do zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. 3. Chybione jednak stanowisko Skarżącej, że poprzez fakt, iż organ pierwszej instancji nie poinformował o czynionych ustaleniach dotyczących istnienia przesłanek odmowy przyznania płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia 1306/2013 ("zataił prawdziwy cel postępowania"), nie miała możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych w celu wykazania, iż zarzut stworzenia sztucznych warunków jest nieuzasadniony oraz, że spółki powiązane ze skarżącą osobowo nie stanowią jednego organizmu i działają każda we własnym imieniu. Podobnie też chybiony jest zarzut, że organ odwoławczy podając w uzasadnieniu swej decyzji, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku informowania strony o prawdziwym celu postępowania zaprzeczył prawu skarżącej do obrony jej praw. Wyjaśnić bowiem trzeba, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności, organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Tym samym Skarżąca winna być świadoma, że złożony przez nią wniosek oceniany jest także w tym aspekcie, zwłaszcza, że jednocześnie kontroli podlegały wnioski złożone przez podmioty z nią powiązane. Co więcej, obarczający organ ciężar dowodu w zakresie ustalenia przesłanek do zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 nie wyłącza stosowania art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy PROW 2014-2020, zgodnie z którym "organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania". Brak takiego żądania zwalniał organ z obowiązku udzielenia stronie pouczenia co do kierunku czynionych ustaleń faktycznych. Skarżąca tymczasem na żadnym etapie postępowania przed organem pierwszej instancji - pomimo, iż prowadzone one było przez wiele miesięcy i organ w tym czasie domagał się od strony przedłożenia wielu szczegółowych dokumentów - nie żądała pouczeń co do okoliczności, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Podobnie też nie żądała od organu by zapewnił jej czynny udział w każdym stadium postępowania. Co więcej, Skarżąca po otrzymaniu decyzji organu pierwszej instancji znała już szczegółowo stanowisko organu i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji mogła zaprezentować kontrargumenty i dowody pozwalające je podważyć. Trudno zatem przyjąć by była pozbawiona możliwości obrony swych praw. Zwłaszcza, gdy organ odwoławczy przeprowadził wszystkie zawnioskowane przez stronę dowody a strona nie wskazywała na zaniechanie organów w zakresie przeprowadzenia dowodów. 4. W ocenie Sądu nie doszło w postępowaniu Dyrektora OR do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, którego to naruszenia Skarżąca upatrywała w zbyt szerokim zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy, co naruszać miało art. 15 i art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ II instancji nie przekraczało zakresu (verba legis): "dodatkowego" i służącego wyłącznie "uzupełnieniu dowodów i materiałów w sprawie" (art. 136 § 1 k.p.a.). Sąd przychyla się do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądowym, wedle którego samodzielne uzupełnienie materiału dowodowego sprawy i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy przez organ odwoławczy, mogłoby być więc oceniane w kategorii naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, szczególnie, jeżeli na podstawie tych ustaleń doszłoby do całkowicie odmiennego orzeczenia organu odwoławczego niż to miało miejsce w decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 lutego 2018 r. VII SA/Wa 2908/17). W ocenie Sądu, mając na uwadze specyfikę postępowania w przedmiocie przyznania płatności, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, organ odwoławczy uzupełniając w toku postępowania odwoławczego materiał dowodowy o wskazane przez stronę w odwołaniu dokumenty, zeznania świadków i oświadczenia nie naruszył zasady dwuinstancyjności. Nadto Dyrektor OR zgromadził wszystkie dowody, o które wnioskowała strona oraz dokonał ich oceny w kontekście podniesionych w dowołaniu zarzutów a także dowodów i argumentów wskazanych przez organ pierwszej instancji w decyzji odmawiającej płatności. Zdaniem Sądu działanie organu odwoławczego z nie doprowadziło do naruszenia wskazanych przez stronę przepisów postępowania. Już sama proporcja pomiędzy liczbą dowodów przeprowadzonych przez organy ARiMR w obu instancjach podważa trafność twierdzenia spółki o przekroczeniu granicy "uzupełniającego" postępowania dowodowego. Głównymi dowodami zgromadzonymi w toku postępowania odwoławczego były: informacja Skarżącej co do okoliczności sprawy, wyjaśnienia M.P. oraz zeznania J.G. Dowody te nie były przy tym jedynymi ani nawet głównymi dowodami przyjętymi za podstawę ustaleń faktycznych przez organ odwoławczy. Przeciwnie: lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji uprawnia wniosek, że zasadniczo oparto się o dowody dołączone do akt przez Kierownika BP. U podstaw ustaleń faktycznych legły też o dane posiadane przez organy ARiMR, a wykorzystane również w postępowaniu organu I instancji, gromadzone w ramach zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli. Dostrzec również należy, że wnioski organów obu instancji co do tego, że skarżąca wraz z podmiotami powiązanymi tworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania większych dopłat są zbieżne. Nie można w takiej sytuacji uznać, że zakres postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ odwoławczy wykraczał poza granice wyznaczone przez art. 138 § 1 k.p.a., ani by postępowanie tego organu naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. 5. W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organ wykazał, iż skarżąca spółka wraz z powiązanymi z nią podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co uprawniało odmowę przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie z ww. przepisem: "bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa". Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Niemniej jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani wcześniej rozporządzenia nr 65/2011 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo. Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału można odnieść do znajdującego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. Z powołanego wyroku TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyrok NSA z 28.06.2017 r., II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1313/18). W ocenie Sądu organ wykazał istnienie wszystkich ww. elementów. 6. Organ prawidłowo ustalił relacje pomiędzy wszystkimi spółkami i podmiotami powiązanymi ze S.T. i J.G. Ustalił prawidłowo powiązania kapitałowe trafnie również badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek, jak również okoliczności podjęcia działalności rolniczej m. in. przez Skarżącą. Właściwie również ustalił więzy rodzinne w przypadku osób fizycznych zgłaszających grunty, trafnie wywodząc o ich uczestnictwie w przedsięwzięciu gospodarczym spójnie kierowanym przez S.T. i J.G. Trafnie wreszcie uznał, że wszystkie podmioty, a ściśle: ich majątek, współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez wykreowanie części podmiotów oraz przesunięcia majątkowe i kapitałowe odpowiadające zmianom legislacyjnym promującym, zgodnie z celami wsparcia, mniejsze podmioty, doszło do, zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia, koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności. 6.1. Trafnie ustalono, że poprzez rozdrobnienie areału i przeniesienie własności i praw obligacyjnych do gruntów niemożliwe było osiągnięcie celów wsparcia bezpośredniego. Jak trafnie wskazał organ cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 33 ust. 1 pkt b TUWE, gdzie mowa wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m. in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. W odniesieniu do płatności z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, czyli również płatności ONW cele wprost wynikają z art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013, gdzie mowa, że w ogólnych ramach WPR, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. W przypadku płatności ONW realizacja tych celów polega m. in. na promowaniu mniejszych producentów, a to poprzez wprowadzenie mechanizmu modulacji opartego o szczeblowo degresywną, proporcjonalnie do wzrostu powierzchni, konstrukcję stawek płatności. I tak beneficjentom przysługuje płatność ONW w wysokości 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha; 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha; 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha (§ 3 ust. 4 rozporządzenia ONW). Organ trafnie ustalił, że poprzez zsumowanie areału zgłoszonego do płatności ONW przez wszystkie podmioty powiązane i współtworzące jedno wspólne przedsięwzięcie gospodarcze kierowane przez S.T. i J.G., w przypadku gdyby zgłoszono taki obszar do płatności ONW 2014-2020, wskutek zastosowania mechanizmu modulacji, przysługująca płatność wyniosłaby 7.831,25 zł. Łączna suma płatności spodziewana w sytuacji uwzględnienia wszystkich wniosków złożonych przez spółki i osoby fizyczne powiązane ze S.T. i J.G. wynosiła natomiast 128.332,71 zł, czyli byłaby wyższa od przysługującej do zagregowanego areału o 120.501,46 zł. Skarżąca jednocześnie nie wykazała, ani nie zaoferowała wiarygodnych dowodów potwierdzających, że realizowała cel jakim jest rozwój ludności wiejskiej. Nie przedstawiła bowiem wiarygodnych dowodów potwierdzających transfer wsparcia do mieszkańców obszarów wiejskich (ocena ustaleń dotyczących korzystania z usług podwykonawców zostanie przedstawiona w dalszych fragmentach uzasadnienia). Tym niemniej, w świetle sformułowanych powyżej uwag, Sąd uznał za trafne stanowisko organu, iż upozorowanie działalności licznych podmiotów służyło uzyskaniu korzyści sprzecznych z celami wsparcia. 5.2. Prawidłowo ustalono fakty świadczące o faktycznej gospodarczej niesamodzielności Skarżącej w zakresie prowadzenia działalności rolniczej i jej zależności od decyzji S.T. i J.G., podporządkowanych interesom całej stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika". 1) Prawidłowo ustalono schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2017 r., Oprócz Skarżącej, jej brata Ł.G., ojca J.G. i S.T. o płatności na rok 2017 wystąpił szereg podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z J.G. oraz S.T., tj.: L. sp. z o.o., R sp. z o. o., P. sp. z o. o., J. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T. sp. z. o. o., T. sp. z o. o. D. sp. z o. o., P. sp. z o.o. oraz N. sp. z. o. o. (aktualnie Z. sp. z o. o.). 2) Trafnie skonkludowano o funkcjonowaniu szerszego przedsięwzięcia gospodarczego, jednolicie i spójnie zarządzanego przez S.T. i J.G. 3) Jednocześnie trafnie ustalono, iż Skarżąca nie prowadziła gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Wskazują na to następujące ustalenia i argumenty: a) Wszystkie spółki i osoby fizyczne prowadziły działalność w niemal identyczny sposób. Z tymi samymi kontrahentami dokonywały obrotu płodami rolnymi, korzystały z usług: tych samych podmiotów w przypadku prac agrotechnicznych, tych samych doradców rolnych oraz podmiotu prowadzącego księgi rachunkowe. Wszystkie spółki, z wyłączeniem Z. sp. z o.o. miały jednocześnie ten sam adres siedziby, a osoby fizyczne korzystały z tego samego adresu do korespondencji. b) Skarżąca, podobnie jak inne podmioty, nie posiadała zaplecza koniecznego do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów, środków transportu, a wszystkie zabiegi i usługi zlecała tym samym podmiotom: zewnętrznym oraz związanym ze S.T. i J.G. c) Skarżąca nie przedstawiła innych, niż tylko formalnie dokumentujące wykonywanie prac agrotechnicznych, dowodów potwierdzających prowadzenie działalności rolniczej. Nie zajmowała się sama działalnością rolniczą, a wszystkie czynności miał wykonywać w jej imieniu ojciec J.G. d) Trafnie ustalono rolę R. sp. z o. o. w działalności rolniczej prowadzonej pod kierownictwem J.G. i S.T. Z bilansu tej spółki wynika bowiem, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada aktywa zapisane pod pozycjami: grunty; budynki, lokale, prawa do lokali i obiekty inżynierii lądowej i wodnej; urządzenia techniczne i maszyny; środki transportu, inne środki trwałe. Pozostałe podmioty, w tym Skarżąca, współpracowały z tą spółką na podstawie zawartych umów ramowych, zobowiązujących R. sp. z o.o. do świadczenia usług agrotechnicznych, udostępniania sprzętu rolnego, maszyn, urządzeń, ciągników z obsługą pracownika oraz do wykonywania usług rolnych zleconych przez zleceniodawcę. Suma powyższych wniosków potwierdza prawidłowość konkluzji sformułowanej przez Dyrektora OR, że wszelkie zmiany w schemacie zależnych podmiotów w ramach jednego wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego, kierowanego przez J.G. i S.T., sprowadzały się do głównie do przenoszenie własności oraz umownych praw do gruntów i de facto nie doprowadziły do powstania podmiotów prowadzących samodzielnie działalność rolniczą. W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż: - działalność spółek zależnych i powiązanych (w przypadku skarżącej rodzinnie) osób fizycznych w ramach szerszego organizmu gospodarczego centralnie i spójnie kierowanego przez S.T. i J.G, nie miało charakteru rzeczywistego i autonomicznego, a działalność rolnicza przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. - Skarżąca była gospodarczo niesamodzielna i nie spełniała definicji rolnika, ponieważ nie prowadziła gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW). Stanowiące jej własność oraz dzierżawione przez nią grunty były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego przez inny podmiot. Poza rzeczowymi i obligacyjnymi prawami do gruntów rolnymi nie miała innych atrybutów mogących być uznane za składniki gospodarstwa rolnego. 5.3. Prawidłowo wreszcie ustalono również istnienie przesłanki subiektywnej zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Działaniom polegającym na powoływaniu spółek oraz rozdrabnianiu przez J.G. i S.T. zawiadywanego przez nich areału, trafnie przypisano cel, jakim było uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń Skarżącej co do motywów działań ww. osób, dowiódł bowiem, że przekształcenia korporacyjne oraz transfery gruntów rolnych służyły obejściu mechanizmów służących realizacji celów wsparcia, co technicznie osiągano poprzez stopniowe zmniejszenie kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Wyjściowo wskazać należy, o czym była już mowa we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia (pkt 5.1), że ukształtowanie struktury deklarowanego posiadania gruntów w grupie podmiotów współtworzących jeden organizm gospodarczy zarządzany jednolicie przez S.T i J.G., przy pozytywnym rozpoznaniu wniosków tych podmiotów o przyznanie płatności, doprowadziłoby do uzyskania płatności których suma byłaby wyższa od tych które przysługiwałyby, gdyby o płatność wystąpił jeden podmiot legitymujący się posiadaniem zagregowanego areału. To określa korzyść finansową płynącą z ominięcia mechanizmów zmniejszenia płatności. Konkretnie jednak za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty: 1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną, obejmującą zmiany kapitałowe oraz zmiany w zakresie stanu własności oraz obligacyjnych praw do gruntów rolnych dokonywane w ramach całej grupy spółek oraz podmiotów zależnych od S.T. i J.G. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z rozdrobnienia i zmian struktury podmiotowej w zakresie deklarowanego posiadania gruntów rolnych. 2) Dyrektor OR ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu o dowody obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12. Trybunał wprost poruczył tam sądowi krajowemu weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu. 3) Trafnie oceniał cel działań tych osób w szerszej perspektywie czasowej. W tym zakresie, na podstawie m. in. zapisów w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dokonał szczegółowej analizy powiązań kapitałowych i osobowych, jak również dat i sposobów powołania spółek oraz okoliczności podjęcia działalności rolniczej przez osoby fizyczne powiązan z J.G. i S.T. Ustalenia zasadnie - i to tym wnioskom należy przypisać kluczowe znaczenie w odczytaniu z ustalonych faktów celu stworzenia sztucznych warunków - odnosił do regulacji prawnych przewidujących zmniejszania płatności, w tym również dla zapewnienia realizacji celów wsparcia. Wnioski płynące z tej analizy, potwierdzały że kolejne na przestrzeni lat 2013 -2017 zmiany polegające na tworzeniu nowych spółek i pozyskiwaniu przez nie praw do gruntów już wcześniej należących do podmiotów związanych z J.G. i S.T., odpowiadały zmianom legislacyjnym promującym kwotami należnego wsparcia mniejszych producentów. Organ trafnie wskazał na korzyści finansowe płynące z dokonywanych zmian i to w odniesieniu do wszystkich płatności z obu filarów wspólnej polityki rolnej. Rozumowanie organu w tej kwestii nie ujawnia błędów logicznych, jest przekrojowe i spójne. Organ prawidłowo zatem ocenił, że: - pomniejszenie areału R. sp. z o.o. w 2013 r. na rzecz T. sp. z o.o. oraz podział R. z przeniesieniem gruntów na rzecz J. sp. z o.o., - włączenie się 2014 roku w krąg podmiotów zgłaszających grunty do płatności przez J.G. (dzierżawiącego grunty od działającej w ramach schematu T. sp. o.o.), - w 2015 roku przez Ł.G. i S.T., - w 2016 r. włączenie w krąg aplikujących o wsparcie spółek z o.o.: P., D., T., L., P. i Z., doprowadzało do sukcesywnego, w kolejnych latach (aż po 2017 r., którego dotyczy decyzja) ograniczania skutków: zmniejszającej korekty kwot wsparcia bezpośredniego, zmniejszenia wsparcia w okresie przejściowym (w 2014 roku), oraz limitów powierzchniowych pozostałych płatności. Sąd wnioski te podziela w całości i przyjmuje jako własne. Uznaje jednocześnie za trafną ocenę, że zestawienie ww. zdarzeń ze korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało sformułowany przez Dyrektora OR wniosek, iż opisane powyżej zdarzenia skutkujące przesunięciami gruntów wskutek których nowi beneficjenci uzyskiwali grunty o areale ograniczonym wielkościowo do wartości optymalnej z punktu widzenia korzyści finansowych płynących ze wsparcia, jako że pozwalały na ominięcie mechanizmów zmniejszenia płatności, miały na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia. Sąd uznał jednocześnie, że Skarżąca wniosków tych nie podważyła argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu. Należy bowiem zauważyć, że Skarżąca deklarowała podjęcie działalność rolniczej w 2015 r., a ocenie organów, w ramach badania istnienia "sztucznych warunków" podlegał sens jej działalności oraz charakter prowadzenia przez nią działalności rolniczej w roku 2017. Jak powyżej wskazano okoliczności jej powstania osadzono w kontekście działania całej grupy podmiotów pośrednio lub bezpośrednio podległych osobom S.T. i J.G. Wynik tej oceny, zreferowany i oceniony we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia jednoznacznie, potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora OR ARiMR o tym, że celem zarówno formalnego uzyskania statusu rolnika jak i nabycia przez nią własności oraz zawarte przez nią umowy dzierżawy gruntów było tylko upozorowanie działalności rolniczej w celu maksymalizacji korzyści z płatności. Podobnie nie jest przekonujące wyjaśnienie, że S.T. i J.G. utworzyli 10 spółek, posiadających jedynie grunty (prócz sp. z o.o. J., która posiada jeszcze budynki) w celach biznesowych czy też po to by zatrzeć złe wrażenie spowodowane przestępczą działalnością uprzedniego zarządu Spółek R. sp. z o.o. (obecnie K. sp. z o.o.) i R. Taki argument jest nielogiczny w świetle faktów powoływania w kolejnych latach następnych, licznych spółek. Odrzucić należy również skargi, iż powstanie licznych spółek miało służyć dokonaniu ich sprzedaży jako właścicieli mniejszych areałów gruntów rolnych. Twierdzenie to jednak stoi w sprzeczności z przywoływanym na jego uzasadnienie oświadczeniem S.T. z dnia [...] maja 2019 r., w którym wskazał, że w od 2016 r. prowadzi rozmowy oraz zbiera informacje w zakresie niezbędnym do przygotowania się do transakcji nabycia od S.T. udziałów w niektórych jego spółkach, ponadto w zakresie koniecznym do nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółki R. Skarżąca podniosła, że dokonano podziału spółek R i R. by ratować finanse spółek i ich reputację, mogły bowiem nabywać materiały siewne i środki ochrony roślin, usługi i inne wyłącznie za gotówkę wobec daleko idącej ostrożności kontrahentów i złej opinii publicznej. Zabiegi restrukturyzacyjne miały zatem służyć odzyskaniu zaufania rynku, zawiązaniu i utrzymaniu kontaktów z rolnikami, dostawcami, usługodawcami i usługobiorcami na rynku rolnym. Niemniej jednak z akt sprawy nie wynika by nowoutworzone spółki, w tym skarżąca zawierały umowy czy też kontrakty z rolnikami, dostawcami czy usługobiorcami innymi niż podmioty powiązane. Trudno też przyjąć by odzyskaniu wizerunku i zaufania kontrahentów miał służyć fakt, że skarżąca spółka ma ten sam adres siedziby, który miała spółka R. W ocenie skarżącej gdyby wszystkie spółki miały zostać zawiązane w celu uzyskania płatności, zapewne osoby je zawiązujące zrobiły by to w jednym czasie a nie na przestrzeni kilku lat. Skarżąca pominęła jednak fakt, że czas w którym wyodrębniano kolejne spółki, pokrywał się ze zmianami przepisów, które wprowadzały ograniczenia m.in. obszarowe do uzyskania płatności. W ocenie Sądu powyższe okoliczności w powiazaniu z obszernymi ustaleniami i wyjaśnieniami organu pozwalają przyjąć, że skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organu, że została utworzona w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów. Organ zasadnie również wskazał na treść umowy dzierżawy gruntów rolnych zawartą przez Skarżącą z R. sp. z o.o. Istotnie bowiem, obiektywna ocena uprawnia wniosek, że przewidziany w niej czynsz dzierżawny w wysokości 1000 zł za 46 ha gruntów, podobnie jak warunki płatności (w 2024 roku) istotnie wskazuje na nieoparciu transakcji o racjonalny rachunek ekonomiczny uwzględniający interes finansowy wydzierżawiającego. Uprawnia natomiast wniosek o tym, że celem transakcji była niedopuszczalna, w świetle brzmienia art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, optymalizacja struktury posiadania gruntów. Powyższe wywody bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
17 stycznia 2020
Symbol z opisem
6550
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /przewodniczący/ Dariusz Skupień Zbigniew Kruszewski /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny