I SA/Go 449/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 maja 2017 r. wniosku strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić.

M.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W skardze zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go z kosztów sądowych. Postanowieniem z 30 grudnia 2016 r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu od skargi, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Wyrokiem z dnia 8 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę M.G. na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2016 r. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. skarżący wniósł o sporządzenie i doręczenie mu pisemnego uzasadnienia ww. wyroku i jednocześnie o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie z opłaty kancelaryjnej. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF) skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podniósł, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych ponieważ wszystkie dochody przeznacza na wydatki związane z podstawowym utrzymaniem. Oświadczył, że nie ma majątku, w tym: oszczędności. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.459,48 zł netto miesięcznie. Mieszka sam. Jest żonaty, lecz w faktycznej - trwającej wiele lat separacji z żoną. Ponosi koszty związane z najmem mieszkania w wysokości około 700 zł miesięcznie oraz raty pożyczki około 510 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a określa przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08, CBOSA). Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy więc do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 326/08, CBOSA). Oceniając sytuację finansową i majątkową przedstawioną przez skarżącego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Z oświadczeń oraz dokumentów złożonych przez skarżącego wynika, że wydatki związane z zainicjowanym postępowaniem sądowym będą stanowić dla skarżącego istotny uszczerbek majątkowy. Jego dochody są bowiem obiektywnie niskie i nie mogą zostać uznane za wystarczające do poczynienia z nich wydatków innych niż służące bieżącemu i koniecznemu utrzymaniu. Mając powyższe na względzie Sąd postanowił jak w sentencji.