I SA/Go 375/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.W. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 postanawia: 1. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. 2. Oddalić wniosek w pozostałym zakresie.

J.W. złożył skargę na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego orzeczenia. Następnie w dniu 25 sierpnia 2018 r. na urzędowym formularzu PPF złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku oraz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że mieszka razem z żoną w domu o powierzchni 80 m2. Oboje mają po 75 lat, są osobami schorowanymi. Skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 3,05 ha. Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł ani innego majątku. Na dochody jego gospodarstwa domowego składają się emerytury i dodatki pielęgnacyjnego jego i jego żony, łącznie w kwocie 2654,90 zł. Z akt administracyjnych sprawy wynika ponadto, że skarżący otrzymuje płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (łącznie 1990,01 zł na 2017 r.). Wśród zobowiązań i stałych wydatków skarżący wskazał koszty mieszkania – 120 zł, media – 150 zł, leczenie 900 zł, rehabilitacja 1200 zł. W tak ustalonej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, jego wniosek należało częściowo uwzględnić. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, jeżeli osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Gospodarstwo domowe skarżącego dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości 2.654,90 zł. Dodatkowych źródłem finansowym są dopłaty uzyskiwane w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (około 2.000 zł rocznie). Wskazane przez skarżącego stałe wydatki pochłaniają 2.370 zł. Do niezbędnych kosztów należy zaliczyć także, nie wskazane przez skarżącego, inne wydatki związane z utrzymaniem koniecznym takie jak: zakup żywności, ubrań czy środków czystości, Wobec powyższego, w ocenie referendarza, zasadne jest zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych. W jego sytuacji poniesienie kosztów sądowych mogłoby go narazić na uszczerbek utrzymania koniecznego. Jednakże mimo trudnej sytuacji finansowej skarżącego, brak jest podstaw do przyznania mu na obecnym etapie postępowania adwokata. Wyjaśnić bowiem należy, że na tym etapie postępowania przed sądem administracyjnym skarżący nie musi być obowiązkowo reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika. Analiza akt sprawy wskazuje zaś, że skarżący potrafi samodzielnie podejmować czynności w postępowaniu, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi oraz pism w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy. Nadto, o ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika nie ma charakteru obligatoryjnego. Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony. Zgodnie z art. 6 P.p.s.a sąd administracyjny jest obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Należy również mieć na względzie, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów (por. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 142/13, CBOSA). Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.