I SA/Go 33/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 czerwca 2023 r. skargi kasacyjnej strony skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Go 33/23 w sprawie ze skargi J spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2016 roku do lipca 2017 roku postanawia: odrzucić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Go 33/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę J spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji, wniesioną przez kuratora dla osoby niezdolnej do czynności prawnych – radcę prawnego S.K.. Kurator ustanowiony w związku z brakiem powołania organów skarżącej Spółki, na podstawie art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej: o.p.) nie przedłożył bowiem dokumentu potwierdzającego powołanie zarządu umożliwiającego działanie skarżącej spółki lub dokumentu upoważniającego wnoszącego skargę kuratora do działania w postępowaniu sądowym dotyczącym skarżącej spółki. Przedmiotowe postanowienie doręczono kuratorowi w dniu 11 kwietnia (UPD k. 58 akt sądowych). Pismem z [...] maja 2023 r. kurator wniósł skargę kasacyjną na ww. postanowienie. W motywach wskazał, że zakres jego umocowania wynika z postanowienia Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego [...] z dnia [...] października 2022 r. Wyjaśnił przy tym, że jako kurator powołany przez sąd rejestrowy występował już przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i sąd ten nie znalazł podstaw do pozbawienia go prawa do reprezentowania spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznając zaś, że ma wątpliwości odnośnie umocowania kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 Kodeksu cywilnego, mógł je wyjaśnić w drodze zwrócenia się do sądu rejestrowego o zakres umocowania kuratora lub zawiesić postępowanie do czasu ustanowienia kuratora na podstawie art. 30 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 15 maja 2023 r. kurator strony skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej (art. 178 w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a.) przez: - złożenie dokumentu potwierdzającego powołanie zarządu umożliwiającego działanie skarżącej spółki lub dokumentu upoważniającego wnoszącego skargę kasacyjną kuratora do działania w postępowaniu sądowym dotyczącym skarżącej spółki, - wykazania, że kurator spełnia przesłanki, o których mowa w art. 175 § 1-3 ww. ustawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie kurator wyjaśnił, że jest radcą prawnym. Jednocześnie przedłożył informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Stosownie do art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Na wstępie należy przypomnieć, że na podstawie art. 175 § 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. W niniejszej sprawie kurator skarżącej Spółki odpowiadając na wezwanie Sądu wyjaśnił, że jest radcą prawnym, w związku z czym należało uznać, że należy on do kręgu podmiotów, które mogą wywieść skargę kasacyjną na postanowienie z 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Go 33/23. Kluczowe w sprawie jest jednak to, że ustanowiony dla Spółki kurator został wyznaczony na podstawie art. 138 § 3 o.p. Kurator ustanowiony na mocy tego przepisu jest pełnomocnikiem ogólnym strony w postępowaniach podatkowych (art. 138d § 3 o.p.). Co ważne, może on działać jedynie w zakresie wskazanym w postanowieniu sądu rejestrowego (por. art. 42 § 3 Kodeksu cywilnego). Oznacza to, że z mocy prawa nie jest upoważniony do reprezentowania Spółki w toku postępowania przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym Sąd poddał ocenie postanowienia, na mocy których sąd rejestrowy wyznaczył radcę prawnego S.K. kuratorem dla skarżącej Spółki. I tak postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. o sygn. [...] Sąd Rejonowy Wydział Gospodarczy KRS ustanowił kuratora dla J sp. z o. o. w osobie radcy prawnego S.K. na okres nieprzekraczający jednego roku, upoważniając go do podejmowania czynności mających na celu niezwłoczne powołanie organów przedmiotowej Spółki, a w razie potrzeby jej likwidację oraz do działania we wszystkich sprawach podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2016 roku do lipca 2017 roku oraz będących jego następstwem postępowaniach egzekucyjnych i innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych. Następnie postanowieniem z [...] września 2021 r. o sygn. akt [...] sąd ten przedłużył okres ustanowienia dla Spółki kuratora do dnia [...] lipca 2022 r. i zmienił zakres jego upoważnienia do reprezentowania skarżącej Spółki w celu przeprowadzenia postępowania odwoławczego w zakresie ww. podatku, w związku ze złożonym przez kuratora Spółki odwołaniem od decyzji podatkowej oraz do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei postanowieniem z [...] października 2022 r. o sygn. [...] Sąd Rejonowy Wydział Gospodarczy KRS przedłużył okres ustanowienia dla Spółki kuratora w osobie radcy prawnego S.K. do dnia [...] lipca 2023 r. Ponadto zmieniono zakres umocowania kuratora w ten sposób, że upoważniono go do przeprowadzenia postępowania odwoławczego w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2016 roku do lipca 2017 roku w związku ze złożonym przez kuratora Spółki odwołaniem od decyzji podatkowej oraz do przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że ww. spółka nie posiada aktualnie organu powołanego do jej reprezentowania (podkreślenia Sądu). Z powyższego wynika, że obecnie kurator ustanowiony dla Spółki w trybie art. 138 § 3 o.p. upoważniony jest do prowadzenia postępowania odwoławczego przed organem podatkowym. Z treści postanowienia sądu rejestrowego z [...] października 2022 r. (ani też z wcześniejszych orzeczeń) nie wynika, by ustanowiony dla Spółki kurator mógł ją reprezentować przed sądami administracyjnymi, w tym inicjować postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Postępowanie przed sądem administracyjnym, pomimo że zapoczątkowane jest wniesieniem skargi za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt, w żadnym wypadku nie może być traktowane jako dalszy ciąg postępowania przed tym organem. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych – t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), dlatego nie może być tutaj mowy o jakiejkolwiek ciągłości pomiędzy jednym a drugim postępowaniem (por. wyrok z dnia 20 grudnia 2006 r. I FSK 1226/06). Co ważne, treść przedmiotowych postanowień, a zwłaszcza aktualnego postanowienia Sądu Rejonowego z [...] października 2022 r. była czytelna i jasna, w związku z tym tut. Sąd nie znalazł podstaw, by zwrócić się do sądu rejestrowego o wyjaśnienie wątpliwości odnośnie zakresu umocowania kuratora. W ocenie Sądu nie znajduje również uzasadnienia wniosek o zawieszenia postępowania do czasu ustanowienia kuratora na podstawie art. 30 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, dla strony niemającej zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, jak również dla strony niemającej organu powołanego do jej reprezentowania, sąd na wniosek strony przeciwnej ustanowi kuratora, jeżeli strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynność niecierpiącą zwłoki. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Z poddanego pod rozwagę przepisu wynika zatem, że tylko strona przeciwna – w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej– mogłaby wystąpić do sądu administracyjnego z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla Spółki, jeżeli miałaby zamiar podjąć przeciwko niej czynność niecierpiącą zwłoki. Uprawnienie takie nie przysługuje zaś kuratorowi, który reprezentował spółkę w postępowaniu podatkowym. Odnosząc się z kolei do argumentu, że kurator występował już przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a sąd ten nie znalazł podstaw do pozbawienia go prawa reprezentowania Spółki wyjaśnić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim z urzędu ma wiedzę o postępowaniach toczących się przed nim, w których radca prawny S.K. występował jako kurator. Uprawnienie kuratora do występowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym związane jednak było z faktem, że przedkładał on do akt postępowania postanowienia sądu rejestrowego o rozszerzeniu zakresu umocowania kuratora o działanie we wszystkich postępowaniach sądowoadministracyjnych (por. postanowienia NSA z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1097/16; z 23 maja 2019 r., sygn. akt II FSK 2827/16; z 23 maja 2019 r., sygn. akt II FSK 2828/16). Podkreślić przy tym należy, że przytoczone sygnatury akt sprawy nie dotyczą Spółki J sp. z o. o. w likwidacji. W przypadku tego podmiotu (obecnie) kurator Spółki nie przedłożył stosownego postanowienia sądu rejestrowego rozszerzającego zakres jego działania w imieniu skarżącej Spółki na postępowanie przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że kurator Spółki mimo, że jest radcą prawnym, nie posiadał umocowania do złożenia skargi kasacyjnej na postanowienie tut. Sądu z 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Go 33/23. Nie przedłożył bowiem postanowienia sądu rejestrowego, z którego by wynikało jego prawo do działania w imieniu Spółki przed sądami administracyjnymi, w tym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nie nadesłał również dokumentu potwierdzającego powołanie zarządu umożliwiającego działanie skarżącej Spółki. Z kolei z nadesłanej przez kuratora informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika zaś, by Spółka posiadała organy władne reprezentować ją w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji Sąd, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.