I SA/Go 275/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Go 275/18 w sprawie ze skargi S.J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za maj i grudzień 2012 r., luty 2013 r., grudzień 2014 r., marzec i miesiące od maja do grudnia 2015 r., miesiące od stycznia do maja, od lipca do września oraz grudzień 2016 r. wraz z odsetkami oraz kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

S.J. złożył do tut. Sądu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z zawartego w formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe. Wraz z żoną i córką posiadają 40% udziału we własności domu o powierzchni 270 m2 i wartości 500.000 zł. Wnioskodawca jest również właścicielem działki o powierzchni 0,159 ha o wartości 30.000. Posiada środki finansowe o wartości 2.170 zł zgromadzone w funduszu inwestycyjnym. Łączny dochód netto osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 5.227,98 zł. Wśród zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawca wskazał: kredyty 2.300 zł, koszty mieszkania 550 zł, koszty leczenia 150 zł, ubezpieczenie 100 zł. Postanowieniem z 26 czerwca 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że na chwilę obecną, jedyną opłatą niezbędną dla skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego jest wpis od skargi w kwocie 500 zł. Podniósł, że zestawienie ww. opłaty z sytuacją majątkową skarżącego wskazuje, że uiszczenie wpisu od skargi nie przekracza możliwości finansowych skarżącego. Dysponuje on bowiem wolnymi środkami finansowymi w wysokości 2.170 zł zgromadzonymi w funduszu inwestycyjnym. Nie ma zatem przeszkód aby część tej kwoty przeznaczył na pokrycie kosztów postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie. W sprzeciwie od ww. postanowienia strona zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a oraz art. 6 Konwencji Europejskiej o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez odmowę przyznania prawa pomocy, wnioskując o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienia ją w całości od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że z nadesłanych przez nią dokumentów wynika, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a wszelkie środki przeznacza na spłatę swoich zobowiązań wobec dłużników, w tym głównie zobowiązań publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – powoływanej dalej jako P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje wykonalność tego orzeczenia. Rozpoznając sprzeciw Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Natomiast zgodnie z treścią art. 245 § 1 - § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, które w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. może być przyznane stronie, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z analizy sytuacji finansowej strony skarżącej wynika, że jest ona w stanie ponieść koszty sądowe, tym bardziej że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem jest wpis od skargi w kwocie 500 zł. Z przedłożonego przez nią wniosku PPF wynika, że skarżący wraz z żoną i córką uzyskują miesięczny dochód w kwocie 5.227 zł. Sam skarżący uzyskuje dochód zarówno w ramach umowy pracę jak i prowadzonej działalności. Stałe miesięczne zobowiązania strona określiła na łączna kwotę 3.100 zł, z czego znaczną część stanowią kredyty (2.300 zł). Posiada również środki zgromadzone w funduszu inwestycyjnym o wartości 2.170 zł., czy chociażby działkę rolną o wartości 30.000 zł. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że w gospodarstwie domowym pozostają po uregulowaniu miesięcznych zobowiązań wolne środki w ramach uzyskiwanego choćby przez skarżącego i jego żonę dochodu. Ma też on możliwość skorzystania ze środków, które zainwestował - ulokował w funduszu inwestycyjnym. Posiada też nieruchomość o znacznej wartości. Powyższe wyklucza w ocenie Sądu przyznanie stronie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie strona podniosła, że wolne środki przeznacza na spłatę zobowiązań wobec dłużników. Pomija jednak, że podana we wniosku kwota 2.300 zł. dotyczy zobowiązań- jak sama wskazała – kredytowych. Tymczasem tego rodzaju zobowiązania (cywilnoprawne) nie mają pierwszeństwa przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Dbałość o regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza bowiem konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnych (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt I FZ499/11). Sąd nie podziela też poglądu, że odmowa przyznania prawa pomocy ogranicza stronie prawa do sądu. Trzeba bowiem mieć na uwadze powołując się na art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, że prawo do Sądu nie jest bezwarunkowe, a państwa korzystają z pewnego marginesu uznania w tej mierze. I tak, z uwagi na fakt, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy, nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak jest środków finansowych na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, i poniesienie w takiej sytuacji kosztów sądowych w celu dochodzenia swoich praw nastąpiłoby kosztem jego koniecznego utrzymania, zagroziłoby jego podstawowemu bytowi. Zdaniem Sądu, strona skarżąca nie znajduje się w takiej sytuacji. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że na obecnym etapie postępowania jedyną opłatą jest wpis od skargi, którego koszt - jak wynika z powyższego – strona ma możliwość ponieść. W związku z czym nie można przyjąć, że stronie prawo do Sądu zostanie w jakikolwiek sposób ograniczone. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 § 1 i 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.