I SA/Go 15/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 sierpnia 2017 r. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 27 lipca 2017 r. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy.

Skarżący K.G. wraz ze skarga kasacyjną, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i swojej rodziny. Osiągany dochód jest w całości przeznaczony na bieżące niezbędne koszty utrzymania, co nie pozwala na zaoszczędzenie jakichkolwiek kwot. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący zamieszkuje wraz z matką. Nie posiada nieruchomości ani oszczędności. Jest właścicielem dwóch ciągników siodłowych [...]. Wraz z matką osiągają dochód w łącznej wysokości 5.950 zł netto. Posiada zobowiązania w postaci pożyczek i kredytów, których miesięczne raty wynoszą w sumie 1050 zł. Ponosi koszty utrzymania mieszkania, leczenia i ubezpieczenia domu w wysokości 1200 zł. Wobec uznania, że treść oświadczenia o majątku i dochodach nie jest wystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, w dniu 22 czerwca 2017r. wezwano skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów i informacji potwierdzających jego sytuację materialną (m.in. odpisów deklaracji podatkowych, zaświadczenia o zarobkach matki skarżącego, informacji czy jest żonaty, wyciągów z rachunków bankowych i lokat). Mimo upływu zakreślonego terminu, skarżący nie złożył dokumentów i oświadczeń określonych w wezwaniu. Postanowieniem z 27 lipca 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że skarżący nie spełnił przesłanki wskazanej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Łączny bowiem dochód skarżącego i osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 5.950 zł, a koszty utrzymania wraz ze zobowiązaniami 2250 zł. Oznacza to, że wbrew uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący dysponuje zapasem środków finansowych, z których może uiścić wpis od skargi kasacyjnej w ww. kwocie. We wniesionym sprzeciwie skarżący za błędną uznał konstatację, że osiąga wraz z matką dochód w kwocie 5.950 zł netto, gdyż poza wspólnym zamieszkiwaniem, nie łączy ich żadna więź gospodarcza czy finansowa, a każde z nich posiada osobne dochody przeznaczane na własne cele. Z tych też względów jej dochód nie powinien być brany pod uwagę przy orzekaniu o prawie pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, jeżeli osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie we wskazanym przepisie zwrotu "wykaże" obarcza ciężarem dowiedzenia powyższych okoliczności stronę, która się o przyznanie prawa pomocy ubiega. Ponadto należy podkreślić, iż Sąd może a nie musi przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o wspomniany przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba. Niewątpliwie bowiem prawo pomocy ma w swej istocie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu i służyć podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Poddając analizie złożony wniosek, Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Główny argument wnioskodawcy opiera się na twierdzeniu, że błędem jest łączenie jego dochodów z dochodami jego matki, z którą choć zamieszkuje, to nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Mając na uwadze te wyjaśnienia nie sposób jednak nie dostrzec, że nawet przy wyłączeniu dochodu matki skarżącego, strona nie będzie znajdowała się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie było ją stać na opłacenie kosztów sądowych. Jak wynika bowiem ze złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzyskuje ona dochód w wysokości 3.950 zł, przy ponoszonych wydatkach w kwocie 2250 zł. Trzeba również nadmienić, że skarżący pozostaje w posiadaniu ruchomości w postaci dwóch ciągników siodłowych [...] r. Oznacza to, że kwota pozostała skarżącemu po uiszczeniu deklarowanych wydatków, pozwala na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 854 zł. Ponadto z przedłożonego wniosku wynika, że wśród wskazanych przez stronę wydatków, znajdują się zobowiązania cywilnoprawne (pożyczki i kredyt), które nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 28 września 2011 r., I FZ 189/11, postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Z kolei te ostatnie należy postrzegać, jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (por. postanowienie NSA z 28 stycznia 2015 r. , II OZ 39/15). Nie sposób również pominąć aktu, że strona będąc wezwana do nadesłania szeregu informacji, deklaracji podatkowych, czy też wyciągów z kont i lokat bankowych, nie odpowiedziała na wezwanie, w związku z czym, referendarz sądowy był zobowiązany rozpatrzyć jej wniosek jedynie w oparciu o informacje, znajdujące się w aktach, a te nie pozwalają przyjąć, że strona znajduje się w sytuacji, która uprawniałaby do korzystania z pomocy Państwa. Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że to na ubiegającym się o prawo pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. A więc to wnioskodawca jest obowiązany wyczerpująco przedstawić swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze. Tymczasem skarżący w sprawie pozostał bierny w tym zakresie. Mając zatem na uwadze postawę skarżącego w trakcie postępowania o przyznanie prawa pomocy a także przedstawione we wniosku dane, Sąd uznał, że referendarz sądowy słusznie stwierdził, iż skarżący jest w stanie ponieść koszt sądowy tj. uiści wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 854 zł. W tych okolicznościach, Sąd na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.