I SA/Go 109/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 rok postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

R.K., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] określającą skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie 821.165 zł. W skardze tej, na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ II instancji. Ewentualnie w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a. wniósł o wydanie przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W motywach uzasadnienia wniosku skarżący podniósł, że wskutek wydania zaskarżonej decyzji, która jest ostateczna w administracyjnym toku instancji, może nastąpić jej wykonanie poprzez wyegzekwowanie od skarżącego kwoty ponad ośmiuset tysięcy zł pomimo tego, że nie odpowiada ona prawu i powinna zostać usunięta z obrotu prawnego. Powołując się na stanowisko prezentowane w literaturze przedmiotu skarżący zaznaczył, że wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Kwota ta zostanie dodatkowo powiększona o koszty postępowania egzekucyjnego. Skarżący wskazał, że pozbawienie jego - nawet czasowe - kwoty wskazanej w decyzji organu I instancji spowoduje sparaliżowanie jego działalności w sposób nieodwracalny i spowoduje szkodę. Podkreślił ponadto, że jego aktualna sytuacja finansowa uniemożliwia mu zaspokojenie ewentualnej kwoty nawet w najmniejszym stopniu, o czym świadczy również fakt złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego odmówił wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, w myśl § 3 ww. przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 P.p.s.a.). Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 P.p.s.a.) albo uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6 pkt 2 P.p.s.a.). Wskazać należy, że rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd związany jest zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Są nimi niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody - nie każdej, a jedynie znacznej - oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych od odwrócenia skutków. Poprzez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych wskazuje, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Nie spełnia funkcji uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego samo powołanie się na przesłankę ustawową niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków czyli powtórzenie treści przepisu, a tym bardziej samo wniesienie o zastosowanie ochrony tymczasowej. Ocena czy w danej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. należy do sądu, z tym, że w znacznym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej przez stronę we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Brak bowiem szczegółowego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Uzasadnienie wniosku powinno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 253/15 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku Sąd nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt I FZ 332/14). Aby Sąd mógł stwierdzić czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, skarżący musi przytoczyć istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest zasadne (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 131/08, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie skarżący domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podniósł, że wskutek wydania zaskarżonej decyzji, która jest ostateczna w administracyjnym toku instancji, może nastąpić jej wykonanie poprzez wyegzekwowanie od skarżącego kwoty ponad ośmiuset tysięcy zł pomimo tego, że, w ocenie skarżącego, decyzja ta nie odpowiada ona prawu i powinna zostać usunięta z obrotu prawnego. Kwota ta zostanie dodatkowo powiększona o koszty postępowania egzekucyjnego. Skarżący wskazał, że pozbawienie jego - nawet czasowe - kwoty wskazanej w decyzji organu I instancji spowoduje sparaliżowanie jego działalności w sposób nieodwracalny i spowoduje szkodę. Podkreślił ponadto, że jego aktualna sytuacja finansowa uniemożliwia mu zaspokojenie ewentualnej kwoty nawet w najmniejszym stopniu, o czym świadczy również fakt złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe podkreślić należy, że w postępowaniu, którego celem jest udzielenie ochrony tymczasowej, nie ocenia się zgodności z prawem kwestionowanego aktu, a wyłącznie wystąpienie przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W związku z tym rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie jest uzależnione od zasadności samej skargi. W konsekwencji przekonanie skarżącego, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu i powinna zostać usunięta z obrotu prawnego nie może skutkować wstrzymaniem wykonania tego aktu. Należy podkreślić, że skarżący nie przedłożył razem z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji żadnych dokumentów źródłowych, które obrazowałyby jego aktualną sytuację finansową. Takie dokumenty przedłożył natomiast w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy (sygn. akt I SPP/Go 9/20). Jednakże skarżący w toku tego postępowania nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa. Wątpliwości rozpoznającego wniosek referendarza sądowego wzbudziło przede wszystkim źródło utrzymania skarżącego. Podkreślił, że nie ma żadnych źródeł dochodu oraz nie ma żadnych oszczędności. Wskazane w tym postępowaniu wydatki nie znajdują pokrycia w ujawnionych dochodach. Mimo składania kolejnych pism w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy to i tak sytuacja majątkowa skarżącego jest nieznana. W postanowieniu z 16 czerwca 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 9/20 Sąd stwierdził, że informacje dotyczące rzeczywistych dochodów lub innych źródeł utrzymania skarżącego były przekazywane bardzo oszczędnie. Nie jest znana ani wysokość dochodów skarżącego z prac dorywczych ani wysokość otrzymywanego przez niego wsparcia. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Skarżący podniósł, że "pozbawienie go – nawet czasowe kwoty wskazanej w decyzji organu I instancji spowoduje sparaliżowanie jego działalności w sposób nieodwracalny". Nie wyjaśnił jednak o jaką działalność chodzi. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że nie jest to działalność gospodarcza. Należy wskazać, że inne są przesłanki przyznania prawa pomocy, inne zaś zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji. Samo wykazanie trudnej sytuacji finansowej nie wystarcza, by przyjąć, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji (vide. postanowienie NSA z 21.02.2020 r., sygn. akt I GZ 21/20). Wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej musi być bowiem poparty nie tylko stosowną dokumentacją obrazującą sytuację finansowo-majątkową wnioskodawcy, ale musi także wskazywać na konkretne zagrożenia płynące z wykonania zaskarżonej decyzji, czego w sprawie niniejszej zabrakło. Skarżący ograniczył się natomiast jedynie do wskazania, że wnosi o "wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Sam fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadnia pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącego. Należy także podkreślić, że wykonanie obowiązku o charakterze pieniężnym ze swej istoty ma charakter odwracalny, gdyż pobrane kwoty mogą zostać zwrócone. Na podstawie samych twierdzeń strony, niepopartych żadnym dodatkowym materiałem źródłowym, nie jest możliwa ocena faktycznego wpływu wykonania decyzji na sytuację finansową skarżącego. Stwierdzić zatem należy, że skarżący nie wykazał aby w sprawie zachodziła realna możliwość zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Podkreślić również trzeba, że określenie w zaskarżonej decyzji zobowiązania podatkowego nawet w wysokiej kwocie, nie uzasadnia samo z siebie wstrzymania jej wykonania bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.