I SA/Gl 951/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 28 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania w podatku od środków transportowych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 12 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 14 listopada 2017 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W motywach rozstrzygnięcia Sąd podkreślił, że w gospodarstwie domowym skarżącego, po uiszczeniu niezbędnych wydatków, pozostaje nadwyżka budżetowa, która może być przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych. Podkreślono, iż ta nadwyżka (1.453,00 zł) stanowi trzykrotność należnego w tej sprawie wpisu sądowego od skargi. Wyrokiem z dnia 25 maja 2018 r. Sąd oddalił skargę w tej sprawie. W otwartym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. orzeczenia, skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W motywach wniosku złożonego na druku PPF (sygnowanego w dniu 5 lipca 2018 r.) podkreślił, że dotychczasowe dochody uniemożliwiały mu opłacenie pełnomocnika procesowego. Do października 2017 r. pobierał świadczenie rentowe w kwocie 858,33 zł netto oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.350,00 zł netto. Skarżący odnotował dalej, że jest osobą schorowaną w wyniku wypadku samochodowego. W wyniku tego zdarzenia przebywał na rencie oraz przyjmuje na stałe lekarstwa, których koszt zakupu kształtuje się na poziomie 360 zł. Wskazał dalej, że od października 2017 r. otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 2.525,00 zł. Do stałych wydatków zaliczył natomiast miesięczne koszty wynajmu pokoju, w tym opłaty za gaz, energię elektryczną i wodę, łącznie 350 zł. W treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada składników majątkowych za wyjątkiem akcji pracowniczych (522 szt.), których wartość jednostkowa została oszacowana na 100 zł. Skarżący wspomniał jednakże, iż pakiet akcji jest zajęty przez komornika sądowego. W dalszej kolejności odnotował, że oczekuje na wymianę stawu biodrowego. Termin operacji wyznaczono na 2032 r., odnotował przy tym, że zabieg komercyjny oszacowano na koszt 22.000,00 zł. Wspomniał także, iż będzie musiał wymienić szkła korekcyjne w okularach, których koszt oszacował na 1600 zł. W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący nadesłał do akt sprawy dokumentację źródłową oraz dodatkowe oświadczenia, na podstawie których ustalono, co następuje. Łączny dochód skarżącego stanowi miesięcznie kwotę 3.954,70 zł netto. Mieszka obecnie w mieszkaniu należącym do jego byłej żony. Wynajmuje w nim pokój z dostępem do części wspólnych. Wszelkie opłaty związane z eksploatacją lokalu są pokrywane przez byłą żonę, skarżący zaś przekazuje jej w gotówce połowę należności, czyli około 305,72 zł. Do stałych wydatków skarżący zaliczył nadto koszty zakupu medykamentów, tj. około 300 zł, badania laboratoryjne (176 zł) oraz opłatę z tytułu wynajmu (250 zł). Razem około 1.031,72 zł. Wnioskodawca podkreślił kolejny raz, że na 2032 r. zaplanowano mu zabieg operacyjny wymiany stawu, tymczasem koszt zabiegu komercyjnego wynosi 25.000,00 zł i może się odbyć za dwa miesiące. Odnotował dalej, że nie posiada dokumentów poświadczających wydatki ponoszone z tytułu rehabilitacji, usług taxi, czy wyżywienia, gdyż nie przewidywał konieczności ich gromadzenia. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. ustanowienie adwokata, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W punkcie wyjścia rozważań na temat wniosku skarżącego z dnia 5 lipca 2018 r. należy zauważyć, iż jest on drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić przy uwzględnieniu regulacji płynącej z art. 165 ustawy P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Analiza dokumentacji źródłowej przedstawionej przez skarżącego na potrzebę rozpoznania ponowionego wniosku oraz złożonych przez niego oświadczeń skutkowała przyjęciem, iż nie doszło w tej sprawie do zmiany okoliczności faktycznych, w sposób, który umożliwiłby zmianę poprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Nie odnotowano bowiem istotnej zmiany jeśli chodzi o bilansowanie wydatków i dochodów gospodarstwa domowego skarżącego. Dla zobrazowania tej konstatacji niezbędne stało się zestawienie dochodów i wydatków skarżącego, zarówno tych, które legły u podstaw poprzedniego orzeczenia, jak i tych obecnych. Poprzednio relacja dochodów do wydatków stanowiła stosunek: 2.204,00 zł do 577,43 zł (przyjęto tutaj wydatki, które skarżący deklarował w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, korzystniejsze dla skarżącego z omawianego punktu widzenia). Obecnie jest to stosunek: 3.954,70 zł do 1.031,72 zł. Należy zatem odnotować, iż zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków odnotowano wzrost o około 78 %. Taki stan rzeczy oznacza, że wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym skarżącego stanowiły zarówno w toku rozpoznania poprzedniego wniosku, jak i obecnie, 26% jego dochodów. W ślad zatem za postanowieniem Sądu z 12 marca 2018 r. należy odnotować, że w takiej sytuacji dochodowej skarżącego możliwe jest poczynienie oszczędności na poczet kosztów niniejszego postępowania, w tym także na pokrycie wydatków związanych z zatrudnieniem adwokata. Co znamienne, już w toku rozpoznania poprzedniego wniosku skarżącego doszło do zwiększenia wysokości jego dochodów z poziomu 2.204,00 zł do kwoty 3.954,70 zł. Oznacza to, że od listopada 2017 r. do sierpnia 2018 r. mógł on poczynić oszczędności w kwocie około 29.229,80 zł. Nie stracono jednakże z pola widzenia, iż deklarowane przez skarżącego wydatki pomijają zupełnie koszty zakupu: żywności, środków higieny i odzieży. Nawet gdyby przyjąć, że ww. nieudokumentowane pozycje kosztowe gospodarstwa domowego zmniejszyły przewidywany zasób oszczędności, to i tak pozostała kwota wystarczyłaby na partycypację w kosztach tego postępowania, w tym także na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, tym bardziej, że wpis sądowy od skargi kasacyjnej stanowi połowę wartości wpisu sądowego od skargi, czyli 250 zł. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 tej ustawy, orzeczono jak w sentencji.