I SA/Gl 770/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącej radcę prawnego.

W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 12 sierpnia 2014 r. B. B. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu tego wniosku odnotowała, że stanowi rodzinę zastępczą dla małoletniego wnuka, na którego otrzymuje zasiłek z pomocy społecznej. Podkreśliła dalej, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z wnukiem. Zeznała dalej, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, a mieszkanie o pow. ok. 70 m2, które zajmuje jest przedmiotem najmu. W rubryce "dochody" skarżąca wpisała 1100 zł, w tym zasiłek okresowy. Końcowo skarżąca zeznała, że ponosi stałe miesięczne opłaty, w tym czynsz za mieszkanie w kwocie 700 zł oraz z tytułu zużycia energii elektrycznej (około 100 zł). Należy w tym miejscu odnotować, że skarżąca już kilkukrotnie zwracała się do tutejszego Sądu o przyznanie prawa pomocy. Ostatnio, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 maja 2014 r. (sygn. akt I SA/Gl 272/14) zwolniono ją od kosztów sądowych i ustanowiono radcę prawnego akcentując, że jedynym źródłem dochodu skarżącej jest świadczenie z pomocy społecznej. Konsekwencją obciążenia takiej osoby kosztami postępowania sądowego byłaby fikcyjność przyznanych świadczeń z pomocy społecznej. Co znamienne, w toku tamtego postępowania ustalono stan faktyczny zbieżny z tym, który obecnie przybliżono. Zauważalną różnicą jest zwiększenie wysokości zasiłków wypłacanych na rzecz skarżącej o około 300 zł. Nie bez znaczenia dla tej sprawy pozostaje nadto okoliczność przyznania skarżącej prawa pomocy w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1573/13 i I SA/Gl 1574/13. W toku tamtych postępowań skarżąca udokumentowała wysokość ponoszonych przez nią wydatków. Wypada w tym miejscu dodać, że postępowania sądowe w tamtych sprawach zostały umorzone, a to wobec bezskuteczności egzekucji wobec skarżącej. Prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznano skarżącej również w postępowaniu w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 961/14. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Prawo pomocy jest instytucją o wyjątkowym charakterze, której zadaniem jest zapewnienie dostępu do Sądu podmiotom, którym brak środków finansowych nie pozwala na prowadzenie postępowania. Konstytucyjne prawo do sądu, wyrażone w art. 45 Konstytucji RP, pozostaje także w zgodzie z zasadami wyrażonymi w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych praw wolności (sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3,5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 – Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), w szczególności jej art. 6 regulującym prawo do rzetelnego procesu sądowego. Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), przy czym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (zgodnie z zakresem wyznaczonym przez skarżącą) następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zdaniem rozpoznającego wniosek, w stosunku do skarżącej zachodzi przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ustalono przede wszystkim, że źródłem jej dochodów jest wyłącznie pomoc Skarbu Państwa w postaci zasiłków okresowych oraz pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Nie sposób w takim przypadku przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów sądowych miałby być zaspokojony z uzyskiwanego przez nią wsparcia z budżetu Państwa. Konsekwencją obciążenia takiej osoby kosztami postępowania sądowego byłaby fikcyjność przyznanych świadczeń z pomocy społecznej. Trudną sytuację skarżącej ujawnia nadto przebieg postępowań w sprawach o sygn.: I SA/Gl 1573/13 i I SA/Gl 1574/13, w których postępowania egzekucyjne – wobec ich bezskuteczności – zostały umorzone. Poczynione wcześniej ustalenia faktyczne, między innymi w oparciu o ostatnio wspomniane postępowania, pozwoliły nadto na odstąpienie od wezwania skarżącej do przedłożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.