I SA/Gl 647/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] r., nr [...] [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 17 lipca 2017 r. odrzucono skargę w niniejszej sprawie jako niedopuszczalną. Po doręczeniu tego orzeczenia skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz wyznaczenie pełnomocnika (zakres wniosku wynika z pisma z dnia 28 lipca 2017 r. – rubryka 4 urzędowego formularza z dnia 2 września 2017 r. nie została wypełniona). Zakwestionował w nim prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego w sprawie i oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, dwiema córkami oraz wnuczką, zamieszkując w lokalu, w stosunku do którego toczy się postępowanie o eksmisję. Według wniosku na dochody rodziny składają się wpływy z działalności wykonywanej przez skarżącego w wysokości około 1500 zł miesięcznie oraz wynagrodzenie jego żony w kwocie 1460 zł – jedna z córek jest bezrobotna, a druga wciąż się uczy. Minimalne koszty utrzymania wyliczono na sumę 2521 zł z zastrzeżeniem, że nie obejmują one wysokich wydatków na zakup opału. Pismem doręczonym w dniu 15 września 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie w szczególności: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w tym zaświadczenia pracodawcy jego małżonki o wysokości wynagrodzenia wypłaconego jej w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), dokumentów obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego oraz stan jego przedsiębiorstwa, w szczególności odpisów: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług i podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy (w pełnej wersji), a także ewidencji środków trwałych, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym za rok 2016, a także wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat. Odpowiadając na wezwanie, wnioskodawca nadesłał m.in.: kopie dowodu uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, pisma procesowego w sprawie o eksmisję z dnia 6 października 2016 r., zaświadczenie pracodawcy jego żony, według którego jej wynagrodzenie w okresie od 1 marca 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. wynosiło 1938,79 zł netto miesięcznie, zaświadczenie, że jego córka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, wyciągi z "firmowego" rachunku bankowego skarżącego za miesiące od czerwca do sierpnia bieżącego roku (za pośrednictwem rachunku dokonywane są płatności głównie tytułem składek na ubezpieczenie społeczne oraz rat kredytów, które w sierpniu wyniosły łącznie 615,07 zł; wpływy na rachunek ograniczają się natomiast do wpłat dokonywanych przez skarżącego bądź gotówkowo – dnia 14 lipca 2017 r. skarżący wpłacił 700 zł – bądź przelewami z jego innego rachunku bankowego, które łącznie wynosiły: po 1000 zł w czerwcu i lipcu oraz 2000 zł w sierpniu) oraz zestawienie zapisów księgowych od stycznia do sierpnia 2017 r. (wykazuje ono przychody dopiero od kwietnia, najwyższe w lipcu – 3500 zł, najniższe w maju – 1900 zł; przychody zawsze przewyższają wydatki, które najwyższe były w lipcu – wyniosły wówczas łącznie 1363,05 zł) oraz zeznanie podatkowe skarżącego i jego żony za ubiegły rok wykazujące przychody z działalności gospodarczej (w kwocie 19.850 zł) oraz z wynagrodzenia. W piśmie z dnia 28 lipca 2017 r. wnioskodawca oświadczył, że żona i dzieci nie mają rachunków bankowych oraz że "jest tylko jeden rachunek na firmę". Pismem doręczonym dnia 5 października 2017 r. referendarz sądowy ponownie wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez nadesłanie m.in. wyciągu z jego drugiego rachunku bankowego z okresu ostatnich czterech miesięcy (podano numer tego rachunku widniejący na wyciągach, które nadesłano), harmonogramu spłaty wszystkich zobowiązań kredytowych oraz – ponownie – dokumentów obrazujących koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Przy piśmie z dnia 10 października 2017 r. wnioskodawca nadesłał tylko jeden taki harmonogram, dotyczący kredytu zaciągniętego przez jego żonę, którego rata wynosi 287,06 zł. Zastrzegł zarazem, że "na otrzymanie wyciągu trzeba czekać" i że pomimo złożenia wniosku, dotąd go nie otrzymał. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli wedle art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym m.in. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika oraz zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Tymczasem skarżący, do którego wystosowano aż dwa takie wezwania, przedstawił jedynie część żądanej dokumentacji, prezentując swoją sytuację wybiórczo. W sposób oczywisty uchylił się zwłaszcza od przedłożenia wyciągu z jednego ze swoich rachunków bankowych. W piśmie z dnia 28 lipca 2017 r. zataił wręcz, że ma drugi rachunek bankowy, który wykryto dopiero w wyniku analizy wyciągu, jaki został udostępniony. Niepodobna przy tym uznać, że usprawiedliwił brak tego dokumentu, wskazując, iż termin, jaki mu wyznaczono, był zbyt krótki, by go uzyskać. Wezwanie, które obejmowało wszystkie rachunki bankowe należące do wnioskodawcy i do osób pozostających w jego gospodarstwie domowym, doręczono prawie dwa miesiące temu. Poza tym skarżący nie miał trudności z niemal bezzwłocznym dostarczeniem wyciągów z innego rachunku bankowego, mającego jednak dla niego drugorzędne znaczenie, skoro wykorzystuje on go wyłącznie do dokonywania niektórych płatności i zasila m.in. przelewami z rachunku bankowego, z którego wyciągu nie nadesłał. Bezsprzecznie zatem to ten brakujący wyciąg mógłby stanowić zasadnicze źródło informacji na temat realnych dochodów skarżącego i środków pozostających do jego dyspozycji. Niewykonanie wezwania w tym zakresie nie pozwala więc na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji skarżącego i jego rodziny i w efekcie stanowi wystarczającą podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Niemniej nie są to jedyne mankamenty materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Odnotowania wymaga, że zaświadczenie pracodawcy żony wnioskodawcy wbrew wezwaniu nie precyzuje formy wypłaty wynagrodzenia, które – co trzeba stanowczo wytknąć – jest niemal o 500 zł wyższe niż podano we wniosku. Skarżący nie nadesłał też pełnej wersji księgi podatkowej, o którą go wzywano, poprzestając na zestawieniu danych, wskazującego wszelako nadwyżkę przychodów nad ponoszonymi kosztami. Dwukrotnie zignorował wezwanie do udokumentowania kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, przedkładając tylko dowód uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nie bez znaczenia są wreszcie rozbieżności pomiędzy wysokością rat wyszczególnioną w przedstawionym harmonogramie a kwotami wynikającymi z wyciągu z rachunku bankowego. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.