I SA/Gl 603/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2018 r. sprawy ze skargi I. S. i W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący, będący małżeństwem, wnieśli o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Oświadczyli, że utrzymują się z wynagrodzeń za pracę w łącznej wysokości 4340 zł i wyliczyli swoje stałe wydatki, uwzględniając "opłaty za media" w wysokości 1150 zł, ratę kredytu w wysokości 420 zł oraz koszt zakupu leków w wysokości 100 zł. We wniosku nie wskazano żadnego majątku, poza działką budowlaną stanowiącą przedmiot zajęcia egzekucyjnego; należność objętą zajęciem określono na 200.000 zł. Pismami doręczonymi dnia 22 maja 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżących do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżących oraz inne osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym za 2017 r., dokumentacji dotyczącej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – zaświadczenia potwierdzającego ten fakt, a w razie jej kontynuowania – odpisów: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług i ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy (w pełnej wersji), wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżących i przez osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie ich likwidacji po dniu 1 października 2015 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank albo spółdzielczą kasę oszczędności lub kopię umowy o zamknięciu rachunku), zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżących w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub harmonogramu spłaty należności kredytowych oraz potwierdzeń zapłaty rat za ostatnie trzy miesiące, a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, skarżący przedłożyli kopie harmonogramu spłaty pożyczki oraz zaświadczeń z dnia 22 września 2017 r. określających wysokość należności, jakie pozostały do wyegzekwowania od skarżącego. Złożyli zarazem wniosek o przedłużenie terminu wyznaczonego w wezwaniu "z uwagi na długość trwania procedur związanych z czasem potrzebnym do (...) uzyskania" wymaganych dokumentów. Zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2018 r., doręczonym dnia 29 czerwca 2018 r., referendarz sądowy przedłużył wspomniany termin o 5 dni. Pismem z dnia 4 lipca 2018 r. skarżący przedstawili ponownie kopię harmonogramu spłaty pożyczki i podkreślili, że ze względu na fakt, iż pismo z Sądu odebrali w piątek, 29 czerwca 2018 r., z pięciu wyznaczonych dni mogli wykorzystać tylko dwa. Stwierdzili, że resztę dokumentacji mogą przesłać "dopiero po załatwieniu stosowanych formalności urzędowych". Skarżącym dwukrotnie odmawiano przyznania pomocy w postępowaniu w tej sprawie, które zostało już prawomocnie zakończone – postanowieniami z dni 25 kwietnia i 24 października 2017 r. Za każdym razem przyczyną odmowy było to, że wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wnioskach, obejmujących takie same dokumenty jak te wymienione w wezwaniu wystosowanym ostatnio, nie były wykonane w wystarczającym stopniu; skarżący przedkładali materiał wybiórczo, np. nadesłali kopie zaświadczeń z dnia 22 września 2017 r. określających wysokość należności, jakie pozostały do wyegzekwowania od skarżącego, lecz nigdy nie udokumentowali swoich dochodów i wydatków. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli wedle art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Skarżący jednak po raz kolejny wykonali tego rodzaju wezwanie w sposób wybiórczy, pomijając większość wymienionych w nim dokumentów. Całkowicie bezzasadne, wręcz niezrozumiałe są przy tym ich wyjaśnienia, że dysponowali w tej materii terminem zaledwie kilkudniowym. Wnioskodawcy odnoszą się do doręczenia im zarządzenia o przedłużeniu terminu do wykonania wezwania, które otrzymali przecież już ponad dwa miesiące temu. Co więcej, wezwanie to obejmowało takie same dokumenty jak te, o które już dwukrotnie wzywano ich w niniejszym postępowaniu. Składając wniosek skarżący mogli się zatem spodziewać, jakie dowody będą od nich wymagane, i poczynić starania celem ich pozyskania, tymczasem ponownie uchylili się od odpowiedniego udokumentowania swojej sytuacji. Ograniczyli się do przedłożenia kopii harmonogramu spłaty pożyczki (dwukrotnego) oraz zaświadczeń z dnia 22 września 2017 r. określających wysokość należności, jakie pozostały do wyegzekwowania od skarżącego. Te ostatnie zaświadczenia przedstawili zresztą w trakcie postępowania w przedmiocie poprzedniego ich wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oddalony prawomocnym postanowieniem z dnia 24 października 2017 r. W efekcie podtrzymać wypada pogląd, że te dokumenty nie są wystarczające do ustalenia położenia wnioskodawców w stopniu niezbędnym do stwierdzenia wystąpienia powyższej przesłanki prawa pomocy. Nie dostarczają one w szczególności informacji na temat dochodów i wydatków ich gospodarstwa domowego, co wyklucza zestawienie tych wielkości i ocenę, czy pomimo postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko wnioskującym są oni w stanie wygospodarować jakąś kwotę na potrzeby postępowania. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.