I SA/Gl 591/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że utrzymuje się wyłącznie z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1469,48 zł, z którego musi pokryć liczne zobowiązania m.in. tytułem kredytów zaciągniętych na łączną kwotę 342,738,98 zł i zasądzonych alimentów w wysokości 1500 zł. Według wniosku skarżący ma pozostawać w gospodarstwie domowym z dwójką dzieci (zapewne przez pomyłkę podano, że jedno dziecko urodziło się w dniu sporządzenia wniosku, a drugie miało się urodzić nawet później) i nie posiada żadnego wartościowego majątku. Pismem doręczonym dnia 23 października 2017 r. do rąk osoby trzeciej, która podała się za upoważnionego pracownika, choć odbierając wezwanie do przedłożenia urzędowego formularza PPF przedstawiła się jako dorosły domownik, skarżącego wezwano do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie m.in. zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne i osobiste łączą te osoby ze skarżącym (wskazano, że poprzednie wezwanie referendarza sądowego odebrał dorosły domownik skarżącego), dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności zaświadczenia pracodawcy skarżącego o wysokości wynagrodzenia wypłaconego mu w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, określające też formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za rok 2016, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, zaświadczeń banków wskazujących wysokość miesięcznych rat kredytów spłacanych przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub harmonogramów spłat należności kredytowych oraz potwierdzeń zapłaty rat za ostatnie trzy miesiące, dokumentu pozwalającego ustalić tytuł prawny, na podstawie którego skarżący korzysta z nieruchomości wskazanej jako jego adres zamieszkania, w szczególności odpisów z ksiąg wieczystych, odpisów umowy najmu wraz z potwierdzeniami uiszczenia czynszu za trzy ostatnie miesiące itp., dokumentacji, z której wynika wysokość obowiązku alimentacyjnego ciążącego na skarżącym, a także wysokość kwot uiszczonych z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz ewentualnych zaległości w tym zakresie, np. kopii stosownego wyroku, ugody, pokwitowań, dowodów wpłaty alimentów, wezwań do ich zapłaty itp., a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, skarżący przedłożył kopie zeznania podatkowego za ubiegły rok, wykazującego przychód wyłącznie ze stosunku pracy, oraz zaświadczenia o dochodach, poświadczającego, że jego wynagrodzenie wynosi 1459,48 zł netto, lecz niewskazującego formy jego wypłaty. Ponadto w piśmie z dnia 30 października 2017 r. wymienił inne jeszcze załączniki, tj. wyrok zasądzający alimenty, fakturę dotyczącą czynszu oraz "wydruki z rachunków bankowych" potwierdzające spłatę kredytów, których jednak nie nadesłał. Wyjaśnił natomiast, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a osoba, która odebrała kierowaną do niego korespondencję, jest matką jednego z jego dzieci. Dodał, że zamieszkuje w wynajmowanym lokalu, opłacając czynsz w wysokości 1000 zł. Wnioskodawca stwierdził, że w zakreślonym terminie nie jest w stanie uzyskać wszystkich dokumentów wymienionych w wezwaniu, wobec czego, "o ile zachodzi taka konieczność", zwrócił się o przedłużenie tego terminu do dnia 20 listopada 2017 r. Obecnie skarżący zobowiązany jest do uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł; tyle samo wynosi jednak również należny w sprawie wpis od skargi, czyli najwyższa opłata sądowa w postępowaniu. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 3 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką winna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Tymczasem skarżący wykonał takie wezwanie w niewielkiej części. Nie zachodzi przy tym konieczność, od której uzależnił on swój wniosek o przedłużenie terminu zakreślonego w wezwaniu. Uwzględnienie tego wniosku mogłoby doprowadzić jedynie do bezzasadnego wydłużania postępowania. Jest tak z trzech zasadniczych przyczyn. Po pierwsze, sposób, w jaki skarżący w piśmie z dnia 30 października 2017 r. ustosunkował się do wezwania w części dotyczącej jego sytuacji osobistej i rodzinnej, już w tym momencie wyklucza możliwość rozwiania wszystkich wątpliwości, których wyjaśnieniu wezwanie służyło. Utrzymuje on wszak, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, chociaż według wniosku pozostaje w tym gospodarstwie z dwójką dzieci, zaś w piśmie z dnia 30 października 2017 r. przyznał, iż osoba, które odebrała oba wezwania wystosowane do niego w trakcie postępowania w przedmiocie prawa pomocy, jest matką jednego z tych dzieci. Jego oświadczenia w tym zakresie są więc wzajemnie sprzecznie i wręcz niezrozumiałe, przypomnieć zaś wypada, że wezwanie obejmowało zaświadczenie w sprawie zameldowania, które można uzyskać w terminie 7 dni, oraz dokumenty źródłowe dotyczące osób pozostających ze skarżącym w gospodarstwie domowym, od których nadesłania uchyla się on, twierdząc wbrew faktom, iż prowadzi takie gospodarstwo jednoosobowo. Po drugie, wnioskodawca jako załączniki z dnia 30 października 2017 r. wymienił dokumenty źródłowe, których nie nadesłał. Dostarczył jedynie dowody odnoszące się do kluczowej okoliczności powołanej we wniosku – wysokości otrzymywanego przez niego wynagrodzenia (chociaż zaświadczenie w sprawie wynagrodzenia wbrew wezwaniu nie określa formy wypłaty). Prezentuje zatem swoją sytuację wybiórczo i nierzetelnie, na co wskazują także powyższe uwagi na temat jej aspektu rodzinnego i osobistego, deklarując tylko pozorną wolę przedłożenia kompletu dokumentów, z których część wszelako pominął. Niemniej już na podstawie udostępnionych dokumentów, według których skarżący nie uzyskuje innych dochodów niż minimalne wynagrodzenie za pracę, nie można odpowiedzieć na pytanie, jak skarżący reguluje swoje stałe wydatki. Musi przecież pozostawać poza sporem, że wynikająca z jego oświadczeń suma tych wydatków ponoszonych jedynie tytułem alimentów, czynszu i kredytów przewyższa wykazany dochód. Wnioskodawca nie podnosi zaś bynajmniej jakichkolwiek zaległości w rozpatrywanej materii; w piśmie z dnia 30 października 2017 r. zastrzegł wręcz (niezgodnie ze stanem faktycznym), że miał do niego załączyć wyciągi z rachunków bankowych dotyczące spłat kredytów. Brak tych wyciągów uniemożliwia zbadanie, jaki jest stan rachunków, jakie dodatkowe wpływy były na nim ewentualnie odnotowane i jakie inne operacje były dokonywane za jego pośrednictwem. Nie bez znaczenia jest również to, że wspomniane stałe wydatki przewyższają należne w sprawie koszty sądowe, które są nieznaczne, najmniejsze spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej. Trzecim argumentem przemawiającym przeciwko uwzględnieniu wniosku o przedłużenie terminu wyznaczonego wezwaniem, a co za tym idzie również wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wzgląd na fakt, że skarżący nie dostarczył także takich dokumentów, które nie były wymienione jako załączniki w piśmie z dnia 30 października 2017 r., a mogły być pozyskane od ręki, jak np. dokumenty obrazujące koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.