I SA/Gl 558/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. G. i M. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatnicze – odroczenie terminu płatności zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2007-2011 w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) zwolnić skarżących od kosztów sądowych; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł skarżący zwrócili się o zwolnienie od tej opłaty sądowej podnosząc, że nie stać ich na jej poniesienie. Podnieśli w tych ramach, że skarżąca jest osobą bezrobotną, zaś skarżący pracuje w A w D., gdzie został skierowany do pracy przez ośrodek pomocy społecznej. Do akt sprawy dołączono wówczas zaświadczenie o wysokości zarobków M. G. (za maj 2014 r. była to kwota 288,60 zł netto po potrąceniach) oraz zaświadczenie właściwego urzędu pracy, z którego wynika, że M. G. jest zarejestrowana jako bezrobotna od 13 marca 2014 r. W ramach urzędowych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy (druki PPF z dnia 21 lipca 2014 r.), nadesłanych do Sądu w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący zwrócili się o zwolnienie ich od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. Z oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący posiada udział w 1/3 części nieruchomości położonej w M.. Przy drukach PPF nadesłano kolejne zaświadczenie wskazujące na dochód skarżącego (za czerwiec 2014 r. była to kwota 291,10 zł netto po potrąceniach), jak również kopię postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, które potwierdza, że skarżący jest jednym ze spadkobierców. Dodatkowo nadesłano decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia [...], mocą której przyznano skarżącemu zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w kwocie 294,04 zł za okres od 1 maja 2014 r. do 31 lipca 2014 r. w kwocie 294,04 zł miesięcznie. Odpowiadając na wezwania referendarza sądowego z dnia 24 lipca 2014 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nadesłali dokumentację źródłową, którą w znacznej części przedłożyli już uprzednio w toku tego postępowania. Dodatkowo przedstawiono pismo MOPS w D. z dnia 2 czerwca 2014 r., z którego wynika między innymi, że wynagrodzenie skarżącego otrzymywane z A jest obciążone z tytułu egzekucji alimentów. Z kolejnych zaświadczeń o wysokości zarobków wynika, że wynagrodzenie skarżącego wyniosło w styczniu br - 383,80 zł netto, a w lipcu br. – 673,35 zł netto. Z kolei z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w D. z dnia 18 sierpnia 2014 r. wynika, że skarżący jest zarejestrowany w Tamtejszym urzędzie jako osoba bezrobotna od 11 sierpnia 2014 r. Do akt sprawy złożono także wezwanie do zapłaty kwoty 118,23 zł na rzecz B Sp. z o.o., co wskazuje na wysokość zadłużenia skarżących z tytułu należności za energię elektryczną. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może mieć miejsce w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza treści wniosku, zgromadzonych dokumentów, jak również zawartości akt administracyjnych tej sprawy pozwoliła przyjąć, że w niniejszym przypadku skarżący nie wykazali, iż można w stosunku do nich zastosować przywilej jakim jest przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Nie oznacza to jednak, że w ich przypadku nie może mieć zastosowania prawa pomocy w węższym zakresie. Zdaniem rozpoznającego wniosek, wyrazem zapewnienia szczególnych gwarancji dostępu do Sądu pierwszej instancji w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP, będzie w tym przypadku zwolnienie skarżących od kosztów sądowych. Wybór tej postaci częściowego prawa pomocy na obecnym etapie postępowania w sposób pełniejszy niż ustanowienia adwokata przyczynia się do realizacji wspomnianego wyżej prawa. Udział profesjonalnego pełnomocnika na razie nie jest jeszcze potrzebny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy w kwestii ustanowienia pełnomocnika nie pozbawia skarżących możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania. Przyjęto w tej sprawie, że o ile aktualnie sytuacja finansowa skarżących przedstawia się niekorzystnie, o tyle taki stan rzeczy może ulec zmianie w przypadku spieniężenia przez skarżącego jego udziału w nieruchomości położonej w M.. Z tych względów wniosek o ustanowienia adwokata, na tym etapie postępowania, nie mógł być uwzględniony. W wyniku poczynionych spostrzeżeń postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.