I SA/Gl 544/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Dorota Kozłowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w podatku od nieruchomości na 2017 r. uchyla zaskarżone postanowienie.

1. Przedmiotem skargi R.M. (dalej: strona, skarżący) jest wydane min. na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) z dnia [...] nr [...] uchylające postanowienie Burmistrza Miasta T. (dalej: Burmistrz, organ pierwszej instancji) z dnia [...], [...] w sprawie zawieszenia wszczętego z urzędu postępowania dotyczącego ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2017r. R.M. (dalej: strona, skarżący) i J.M., i umarzające postępowanie w sprawie. 2. Postępowanie przed organami podatkowymi. 2.1. Postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie podatkowe prowadzone w sprawie ustalenia J.M. i stronie wysokości podatku od nieruchomości za 2017 rok do czasu ustalenia spadkobierców po zmarłej w dniu [...] J.M. W uzasadnieniu postanowienia Burmistrz wskazał, że z chwilą śmierci jednego z małżonków małżeństwo ustaje, tym samym ustaje byt prawny podmiotu prawa podatkowego, co zgodnie z art. 201 § 1 pkt 1 O.p. powoduje konieczność zawieszenia postępowania, celem zidentyfikowania uczestników dalszego procesu. 2.2. Zaskarżonym postanowieniem, po rozpoznaniu zażalenia strony, Kolegium uchyliło rozstrzygnięcie Burmistrza i umorzyło postepowanie w sprawie. W uzasadnieniu SKO wskazało iż myśl art. 201 § 1 pkt 2 O.p., organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jak podkreśla się zgodnie w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie, zagadnieniem wstępnym jest pewna kwestia o charakterze otwartym, czyli jeszcze nie przesądzona, której treścią może być wypowiedź odnośnie uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych jeszcze okoliczności mających znaczenie prawne dla wydania orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem (por. wyrok NSA z 16 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1026/15). Dalej Kolegium argumentowało, iż w rozpoznawanej sprawie zagadnienie takie nie występuje, z treści art. 201 § 1 pkt 1 O.p. oraz komentarzy do tego przepisu wynika, iż śmierć strony jest przesłanką zawieszenia postępowania tylko wówczas gdy nastąpiło już w trakcie wszczętego postępowania. Natomiast śmierć strony "potencjalnej" przed wszczęciem postępowania podatkowego (np. przed skutecznym doręczeniem postanowienia o wszczęciu postępowania) powoduje, że nie może być w ogóle mowy o wszczęciu postępowania, gdyż nie ma podmiotu postępowania - strony. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że J.M. w dniu [...] zmarła, zatem organ wydając w dniu [...] postanowienie nr [...] o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia J.M. i stronie wysokości podatku od nieruchomości położonej w T. przy ulicy [...] nie mógłby doręczyć go osobie nieżyjącej – J.M. a zatem postępowanie podatkowe wobec niej za rok 2017 nie zostało by wszczęte. Podatnikiem podatku od nieruchomości może być wyłącznie żyjąca osoba fizyczna, a nie osoba która zmarła. Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji (tak wyrok WSA z dnia 23 października 1997 r. sygn. akt I SA/Kr 95/97). W tym stanie rzeczy, organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie wszczętego z urzędu postępowania dotyczącego ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2017 rok stronie i J.M., skoro zmarła ona w dniu [...], a więc przed wszczęciem w dniu [...] postępowania dotyczącego wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2017. 3. Postępowanie przed Sądem I instancji. 3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona podniosła, że: "Sama śmierć żony nie może powodować konieczności zawieszenia postępowania celem zidentyfikowania uczestników dalszego procesu gdyż to nie wynika z ustawy o podatkach i nie stanowi istoty sporu." 3.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 4.1. Skarga okazała się zasadna. 4.2. Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1). Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 4.3. Mając na uwadze powołany art. 134 p.p.s.a w pierwszej kolejności zakreślić należy granice rozpoznawanej sprawy, albowiem zarzuty podniesione w skardze odnoszą się nie tylko do zaskarżonego postanowienia, ale również dotyczą innych kwestii. Natomiast przedmiotem skargi, co nie budzi wątpliwości, jest postanowienie Kolegium z dnia [...] nr [...] uchylające postanowienie Burmistrza z dnia [...], [...] w sprawie zawieszenia wszczętego z urzędu postępowania dotyczącego ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2017 rok stronie i J.M. i umarzające postępowanie w sprawie. Odnosząc się do powyższej kwestii wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast wynikające z art. 134 § 1 p.p.s.a. niezwiązanie granicami skargi oznacza, że Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze (wyrok NSA z dnia 28 marca 2018r. I FSK 1000/16, LEX nr 2486221). Sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi z dnia 30 kwietnia 2018r., III SA/Łd 110/2018, LEX nr 2485772). Mając na uwadze powyższe, zadaniem Sądu nie jest rozważenie zarzutów skargi odnoszących się do innych zagadnień niż zaskarżone postanowienie, albowiem pozostają one poza zakresem sprawy w rozumieniu art. 134 p.p.s.a. Sąd za podstawę orzekania przyjął bezsporny pomiędzy stroną a SKO stan faktyczny sprawy. 4.4. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia wskazać przyjdzie, że Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że nie jest dopuszczalne wydanie kolejnego postanowienia o wszczęciu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie to zostało już raz wszczęte i nadal się toczy (por. wyrok WSA w Gdańsku z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 1096/11; podobnie NSA w Katowicach w wyroku z 23 września 2003 r., sygn. akt I SA/Ka 397/02). Wszczęcie postępowania podatkowego jest zdarzeniem prawnym o wielkiej wadze formalnej i praktycznej, gdyż kształtuje pierwsze granice sprawy podatkowej, która ma być przedmiotem postępowania i załatwienia w drodze decyzji podatkowej (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2018r., sygn. akt I SA/Po 1001/17). Zgodnie z art. 165 § 2 O.p. wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia (należy tu jednak pamiętać o wyłączeniu uregulowanym w art. 165 § 5). Zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, że decyzja kasacyjna (art. 233 § 2 O.p.) powoduje konieczność dalszego prowadzenia tego samego postępowania podatkowego i wydania w jego toku ostatecznego rozstrzygnięcia, bez potrzeby ponownego wydawania w trybie art. 165 § 2 O.p. postanowienia o jego wszczęciu (por. wyrok NSA w Katowicach z 23 września 2003 r., I SA/Ka 397/02, Przegląd Podatkowy. 2004/5, s. 53; wyrok WSA w Gdańsku z 31 stycznia 2012 r., I SA/Gd 1096/11, LEX nr 1109601). 4.5. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy przypomnieć należy, że z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia [...] [...] organ pierwszej instancji w związku z uchyleniem decyzji Burmistrza z dnia [...] nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2017r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2017r. skarżącemu i J.M. za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Następnie Burmistrz postanowieniem z dnia [...], powołując się na treść art. 201 § 1 pkt 1 O.p. zawiesił postępowanie podatkowe prowadzone w sprawie ustalenia J.M. i stronie wysokości podatku od nieruchomości za 2017 rok do czasu ustalenia spadkobierców po zmarłej w dniu [...] J.M. Zdaniem składu orzekającego zawieszenie przez organ pierwszej instancji postępowania w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości było zasadne. Po pierwsze: postępowanie w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości było w toku, co oznacza, że nie mogło ono ponowne być wszczęte w związku z postanowieniem o jego wszczęciu. W realiach niniejszej sprawy po decyzji kasacyjnej brak było podstaw do wszczęcia z urzędu kolejnego postępowania, w sytuacji gdy postępowanie to było w toku, nie zostało bowiem zakończone. Po drugie: trafnie organ pierwszej instancji zawiesił na podstawie art. 201 § 1 pkt 1 O.p. postępowanie w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości, celem ustalenia spadkobierców po zmarłej żonie skarżącego, albowiem ziściła się wynikająca z art. 201 § 1 pkt 1 O.p. przesłanka zawieszenia postępowania, która powoduje konieczność zawieszenia postępowania, celem zidentyfikowania uczestników dalszego procesu. Natomiast powołane przez SKO orzeczenie WSA w Krakowie z dnia 23 października 1997 r. sygn. akt I SA/Kr 95/97, zapadło w innym stanie faktycznym, a zatem nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. 4.6. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, orzekł jak sentencji. O kosztach postępowania, z uwagi na brak wniosku w tym przedmiocie nie orzeczono.