I SA/Gl 496/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a odmówić radcy prawnemu przyznania wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Postanowieniem z dnia 14 lipca 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie radcy prawnego. Ostatecznie pełnomocnikiem skarżącego wyznaczono radcę prawnego P. Ż., który w dniu 8 stycznia 2018 r. przeglądał akta sądowoadministracyjne tej sprawy, co znalazło potwierdzenie w zapisku urzędowym sporządzonym na tę okoliczność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpatrzeniu niniejszej sprawy na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r., oddalił skargę na decyzję wskazaną w komparycji niniejszego postanowienia. W toku posiedzenia wyznaczony w tej sprawie pełnomocnik poparł skargę, zarzucając nadto liczne naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, których miał dopuścić się organ podatkowy. W toku posiedzenia pełnomocnik wystąpił nadto o "zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego ustalonego z urzędu wg norm przepisanych". Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje : Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a") wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W rozpatrywanym zakresie należy sięgnąć do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715). Zgodnie z treścią § 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz (pkt 1) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu (pkt 2). W myśl § 3 omawianego rozporządzenia, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Ten ostatni przepis statuuje podstawową zasadę zawartości wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl której warunkiem sine qua non ich przyznania jest złożenie oświadczenia, że nie zostały one pokryte w całości lub części. Brak stosownego oświadczenia stanowi nieusuwalny brak wniosku, skutkujący odmową przyznania wynagrodzenia. W niniejszym przypadku wniosek pełnomocnika z urzędu, złożony w toku rozprawy przez radcę prawnego, takiego oświadczenia nie zawierał. Z tego względu, wniosku tego nie można uwzględnić. Aktualność zachowały poglądy judykatury i doktryny prezentowane w tym przedmiocie pod rządami poprzednich rozporządzeń, tj. z dnia 22 października 2015 r. i wcześniejszego z dnia 28 września 2002 r., jak również przepisów normujących tą materię w odniesieniu do adwokatów. Sformułowanie § 3 komentowanego rozporządzenia nie pozostawia więc wątpliwości, że oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, powinno być wyraźnie sformułowanie we wniosku radcy prawnego o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej stronie postępowania z urzędu (por. postanowienie SN z dnia 23 lutego 2012 r., V CZ 133/11, LEX nr 1215161). Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (postanowienie SN z dnia 9 września 2011 r., III SPP 27/11, LEX nr 1106755). Oświadczenie jest obligatoryjnym elementem wniosku, a jego niezłożenie stanowi brak, który nie podlega uzupełnieniu (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2008 r., II SA/Wa 613/08, LEX nr 964295). Pogląd ten został wyrażony również w późniejszych postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo patrz postanowienia: z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II GZ 133/09; z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OZ 684/13, z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 759/14; wszystkie dostępne w zakładce "baza orzeczeń" na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Z kolei w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2009 r. o sygn. akt II GZ 273/09 (dostępne na ww. stronie internetowej) Naczelny Sąd Administracyjny przypomniał, iż wniosek, o którym mowa w § 20 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.), składany w postępowaniu przed sądem administracyjnym powinien spełniać wymogi określone w art. 64 § 2 P.p.s.a., a zatem czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, zawierać określenie żądania, jego podstawy i uzasadnienie oraz oznaczenie stron i organów, a także spełniać inne wymagania określone w przepisach szczególnych. Przepisem szczególnym jest właśnie wskazany powyżej § 20 ww. rozporządzenia. (por. M. Kazek "Nieznajomość prawa a wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu" ZNSA nr 6(9)/2006, s. 65 i nast. oraz powołane tam orzecznictwo). Uzasadnienia dla przyjętego obecnie rozstrzygnięcia należy także upatrywać w stanowisku Sądu Najwyższego, który uznał, że wniosek adwokata lub radcy prawnego, ustanowionego dla strony zwolnionej od kosztów sądowych w całości lub w części, o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, niezawierający oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części, podlega oddaleniu, jako nieuzasadniony (por. postanowienie SN – Izba Cywilna z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II CKN 687/98, dostępny w OSNC 1999/3 poz. 63). W sytuacji zatem, gdy wniosek radcy prawnego takiego oświadczenia nie zawiera, to zasadna jest odmowa przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, co też orzeczono w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.