I SA/Gl 405/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 22 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w kwestii wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania.

B. B. wniosła skargę na oznaczone z sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...]., nr [...], wydane na podstawie art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwanej dalej w skrócie "O.p."), którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]nr [...], w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], nr [...], określającej skarżącej zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie [...]zł. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 12 sierpnia 2014 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej będący radcą prawnym wniósł o wstrzymanie wykonania na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.") postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...], o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając ten wniosek wskazał, iż skarżąca wychowuje wnuka jako rodzina zastępcza, nie posiada żadnego majątku oraz jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Podał, iż jej dochody ograniczają do się do zasiłków w kwocie [...]zł miesięcznie, podczas gdy stałe wydatki wynoszą [...] zł, powołując przy tym okoliczność zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 czerwca 2014 r. Pełnomocnik podniósł, że z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że sytuacja majątkowa strony znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy o sygn. I SA/Gl 272/14. Konkludując podkreślił, że za zasadnością wniosku przemawia to, iż wobec skarżącej toczą się inne postępowania egzekucyjne oraz wysokość zaległości podatkowej, której zapłata mogłaby skutkować dla strony utratą źródła dochodu, zdrowia, a w konsekwencji niemożliwością opieki nad małoletnim dzieckiem. Z kolei wraz z pismem procesowym z dnia 21 sierpnia 2014 r. pełnomocnik strony przedłożył dokumenty mające świadczyć o złej sytuacji materialnej skarżącej, tj. decyzję MOPS w S. z dnia [...] poświadczającą wysokość otrzymywanego przez B. B. zasiłku okresowego z powodu bezrobocia (od dnia 1 lipca do dnia 30 września 2014 r. w kwocie [...] zł miesięcznie) oraz zaświadczenie PUP w S. z dnia [...]o zarejestrowaniu ww. jako osoby bezrobotnej od dnia 15 września 2011 r. Godzi się zwrócić uwagę, że w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pod sygn. akt I SA/Gl 272/14 prowadzone jest postępowanie ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...]. Wyrokiem wydanym w dniu 17 września 2014 r. Sąd skargę strony oddalił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Regułą obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wynikającą z treści art. 61 § 1 P.p.s.a., jest to, że wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednak w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Powyższe postanowienie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym (art. 61 § 5 P.p.s.a.). W tym miejscu wypada sprecyzować, iż użyte w treści art. 61 § 3 P.p.s.a. sformułowanie "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 P.p.s.a., który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i 135 tej ustawy, które regulują zakres sądowej kontroli. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Można więc powiedzieć, że terminy "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. W związku z tym treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. objęte będą zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, opubl. w Lex 2013 r., komentarz do art. 61 P.p.s.a.). W uchwale z dnia 27 czerwca 2000 r. (sygn. akt FPS 12/99, opubl. w ONSA 2001, nr 1, poz. 7) podjętej wprawdzie pod rządem poprzedniej ustawy procesowej, ale zachowującej aktualność także obecnie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził między innymi, że zwrot "we wszystkich postępowaniach" użyty w art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.), wskazywał, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, mogą być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach danej sprawy". Chodzi zatem zarówno o postępowanie zaliczane do trybu głównego, jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego. Odnosząc się do zwrotu normatywnego "w granicach danej sprawy" Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że chodzi o sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że postanowienie o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, wydane na podstawie art. 216 oraz art. 239b § 1 pkt 1, 2 i 4, § 2 oraz § 3 O.p., nie mieści się w kategorii aktów prawnych mogących podlegać wstrzymaniu wykonania w toku niniejszego postępowania, albowiem odnosi się do decyzji organu pierwszej instancji, niestanowiącej przedmiotu zaskarżenia. W niniejszej sprawie zaś sądowoadministracyjnej kontroli ma zostać poddane rozstrzygnięcie dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności wydane na podstawie art. 165a § 1 O.p. W tym miejscu zwrócić trzeba uwagę, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] było przedmiotem badania Sądu w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Gl 272/14. Nie ulega wątpliwości, że ta sprawa jest w związku chronologicznym i podmiotowym z niniejszą, jednakże ze względu na wyżej podkreśloną odrębność zakresów przedmiotowych nie można uznać, że obie tworzą tą samą sprawę w znaczeniu materialnym. Posiłkowo można przywołać utrwalony w orzecznictwie pogląd, że w przypadku, gdy strona żąda wstrzymania decyzji wymiarowej, a sprawa sądowoadministracyjna nie wiąże się z wymiarem, a jedynie z kwestią formalnoprawną, bowiem skarga dotyczy tej kwestii, to nie mamy do czynienia z tożsamością przedmiotową (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2012r., sygn. akt II FZ 441/12, opubl. w Lex nr 1170772). Abstrahując od powyższego stwierdzić trzeba, że postanowienie w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności należy do kategorii aktów administracyjnych niepodlegających wykonaniu. Należy się zgodzić z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Innymi słowy, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12, opubl. w Lex nr 1166138). W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że postanowienie, którego wstrzymania wykonania domaga się strona, nie nakłada na nią żadnych obowiązków, jak również nie przyznaje żadnych uprawnień. Nie ustanawia także nakazu określonego zachowania. Postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności ma natomiast ten skutek, że czyni wykonalnym inny akt, który nie będąc ostatecznym, nie podlega co do zasady wykonaniu, a mianowicie decyzję określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. Podkreślić przy tym należy, że w zakresie przedmiotowym niniejszego postępowania nie pozostaje decyzja, której ów rygor nadano. Kontroli sądowej w tym postępowaniu podlega jedynie zaskarżone postanowienie oraz postanowienie wydane w pierwszej instancji. Wypada zwrócić uwagę, że powyżej przedstawione stanowisko odnoszące się do problematyki możliwości wstrzymania wykonania postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowadministracyjnym (por. postanowienia: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 września 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 207/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 392/12 oraz z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 321/12, wszystkie opubl. w CBOSA). Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a.