I SA/Gl 250/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z mężem oraz trzema synami, w tym jednym pełnoletnim. Stwierdziła, że nie osiąga żadnych dochodów, gdyż tylko współpracuje w firmie męża, z którym pozostaje w rozdzielności majątkowej. Wyliczyła natomiast stałe koszty utrzymania, uwzględniając wydatki na mieszkanie (łącznie 1150 zł), jedzenie (1000 zł) i ubrania (300 zł). We wniosku nie wskazano żadnego majątku. Pismem doręczonym dnia 12 marca 2018 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, w szczególności poprzez udokumentowanie dochodów i wydatków, nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych, zaświadczenia w sprawie bezrobocia oraz zeznań podatkowych. Wezwanie nie zostało dotąd wykonane. Skarżąca wnosiła już o przyznanie prawa pomocy, lecz jej wnioski zostały oddalone – zob. postanowienie z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 111/14, a także postanowienie z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1098/15, utrzymane w mocy postanowieniem z dnia 4 stycznia 2016 r.; w obu przypadkach podkreślono, że nie może ona uchylać się od przedłożenia dokumentacji źródłowej dotyczącej męża, niezależnie od małżeńskiego ustroju majątkowego (co wskazano też w wezwaniu wystosowanym w niniejszej sprawie). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Według art. 255 P.p.s.a. wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Tymczasem skarżąca w ogóle nie wykonała tego rodzaju wezwania – termin wyznaczony w tej materii upłynął bezskutecznie z dniem 19 marca 2018 r. – co wyłącza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów jej sytuacji, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego. W konsekwencji nie ma podstaw, by stwierdzić, że poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Jest tak tym bardziej dlatego, że skarżąca bezpodstawnie uchyla się od wskazania dochodów jej męża, chociaż jednocześnie utrzymuje, iż nieodpłatnie współpracuje w wykonywanej przez niego działalności gospodarczej i wylicza wydatki, jakie muszą być z tych dochodów pokrywane, na co zwrócono uwagę w przywołanych wyżej prawomocnych postanowieniach odmawiających przyznania jej prawa pomocy. Niewykonanie wezwania nie pozwala uwzględnić wniosku o przyznanie prawa pomocy; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego wniosku nie można wówczas rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.