I SA/Gl 151/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Przedmiotem skargi B.B. (dalej "zobowiązana" lub "skarżąca") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej "organ egzekucyjny") prowadzi wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr [...] i [...] (dalej "tytuły wykonawcze") obejmujących zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za maj 2019 r. w łącznej kwocie należności głównej wynoszącej [...] zł plus należne odsetki za zwłokę. Tytuły wykonawcze doręczono zobowiązanej w dniu [...]r. wraz z ww. zawiadomieniami z dnia [...]r. o zajęciu wierzytelności z tytułu zwrotu i nadpłaty podatków. 2. Zobowiązana złożyła w dniu 23 sierpnia 2019 r. na podstawie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, doprecyzowane pismem z dnia 23 września 2019 r., podnosząc zarzut braku uprzedniego doręczenia jej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy oraz zarzut niedopuszczalności egzekucji. Z ostrożności zarzuciła przedawnienie zobowiązania oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, tj. zaniechanie wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Zobowiązana wniosła o: uchylenie tytułu wykonawczego, umorzenie postępowania egzekucyjnego i zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów. 3. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r., wydanym na podstawie art. 17 § 1, art. 19 § 4 w związku z art. 33 § 1 pkt 6, 7 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438, dalej "u.p.e.a."), doręczonym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu [...] r., nie uznał za uzasadniony zarzut przedawnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. w odniesieniu do prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]r. nr [...] i [...]. Argumentował, że zaległości wykazane w tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu i są nadał wymagalne. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W związku z tym, że zaległości wykazane w ww. tytułach wykonawczych stanowią nieopłacone składki za maj 2019 r., przedawnią się one nie wcześniej niż 16 czerwca 2024 r. Odnosząc się do pozostałych zarzutów, wskazał, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych było upomnienie z [...]r., odebrane przez zobowiązaną w dniu [...]r. Tytuły spełniały wszystkie wymogi zawarte w art. 27 ustawy egzekucyjnej, w związku z czym nadano im klauzulę skierowania do egzekucji. 4. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązana zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do jego wydania oraz błędną interpretację przepisów o egzekucji administracyjnej. Podtrzymała zgłoszone zarzuty i dodała, że Dyrektor Terenowego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie jest władny do podejmowania czynności egzekucyjnych mających na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania zobowiązania oraz że organ egzekucyjny winien uwzględnić, iż nie posiada wolnych środków pieniężnych, a te, zgromadzone na rachunkach bankowych, są wolne od zajęcia. Ponadto, w jej ocenie, organ zastosował zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ egzekucyjny. 5. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej "organ nadzoru") postanowieniem z dnia [...]r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "k.p.a") oraz art. 17, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, 6, 7 i 10 i art. 34 § 5 u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ nadzoru stwierdził, iż poza rozważaniami pozostać musi zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zgłoszony w zażaleniu nadanym 25 października 2019 r., jako zgłoszony po upływie terminu do wniesienia zarzutów. Zaakcentował, iż wbrew twierdzeniom zobowiązanej, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organ egzekucyjny wymieniony w w art. 19 § 4 u.p.e.a., ma prawo dokonywać czynności egzekucyjnych w zakresie wskazanym w tym przepisie. Odnosząc się zaś do zgłoszonych zarzutów, podniósł, iż bezsporne jest, że zobowiązana nie uregulowała w sposób dobrowolny należności składkowych za maj 2019 r., zatem obowiązkiem wierzyciela było podjęcie działań w celu przymusowego ich dochodzenia. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z., będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, podjął takie działania - wystawił na te zaległości tytuły wykonawcze i przystąpił do ich realizacji. W ocenie organu nadzoru, zarzuty zobowiązanej nie mają potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W zakresie zarzutu przedawnienia organ, powołując się na 5 letni termin przedawnienia określony w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazał, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za maj 2019 r., bez względu na okoliczności mogące mieć wpływ na zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia, przedawnią się najwcześniej 16 czerwca 2024 r. Nie ma też miejsca niedopuszczalność egzekucji, bowiem przeprowadzone przez organ egzekucyjny na podstawie art 29 § 1 u.p.e.a. badanie dopuszczalności egzekucji nie wykazało żadnych nieprawidłowości. Tytuły wykonawcze zawierają wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 27 u.p.e.a. i zostały wystawione po uprzednim doręczeniu w dniu [...]r. upomnienia z dnia [...]r. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie organu nadzoru skarżąca zarzuciła mu brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia rachunku bankowego. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ egzekucyjny. Wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, o wstrzymanie wykonania orzeczenia do czasu rozpoznania niniejszej skargi oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu w piśmie z dnia 9 listopada 2020 r. podtrzymał skargę wniesioną osobiście przez skarżącą i wniósł o: (cyt.) - "na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz umorzenie postępowania administracyjnego w tej sprawie, ewentualnie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albowiem decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, -rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie, -na zasadzie art. 250 p.p.s.a. przyznanie mi, jako pełnomocnikowi Skarżącej, kosztów nieopłaconej ani w części ani w całości pomocy prawnej świadczonej na rzecz B.B. z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w rozpatrywanym przypadku sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia organu nadzoru wydanego w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w sprawie egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Zarzuty te zostały sformułowane na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 6, 7 i 10 u.p.e.a. i dotyczą przedawnienia zobowiązania, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, braku uprzedniego doręczenia upomnienia i niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W sprawie organ egzekucyjny jest równocześnie wierzycielem, stąd wydanie odrębnego postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów byłoby bezprzedmiotowe. Stosownie do art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm., dalej "u.s.u.s.") należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1793 ze zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. W sprawie, tytuły wykonawcze obejmują należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za maj 2019 r. Zatem bez względu na okoliczności mogące mieć wpływ na zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia, należności te przedawnią się najwcześniej 16 czerwca 2024 r. Zgodnie z art. 27 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego) tytuł wykonawczy zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. poz. 868); 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także NIP lub numeru PESEL, jeżeli zobowiązany taki numer posiada; 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych; 12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku; 13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a; 14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g. W sprawie, tytuły wykonawcze, wystawione zgodnie ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, stanowiącego załącznik do Obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 10 kwietnia 2018 r. ( Dz.U. z 2018 r. poz. 850 ), spełniają wymagania określone w art. 27 u.p.e.a. W części E. poz. 3 wierzyciel zakreślił kwadrat 2, tym samym pod pozycją 4 (podstawa prawna obowiązku) wpisał rodzaj dokumentu, o którym mowa w art 3a § 1 u.p.e.a. – Deklaracja złożona przez płatnika składek. Zgodnie z art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne przeprowadza się egzekucję administracyjną, jeżeli składki te wynikają z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne; w myśl art. 1a pkt 11 u.p.e.a ilekroć w ustawie jest mowa o składkach na ubezpieczenia społeczne - rozumie się przez to również składki na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych oraz Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych. Oznacza to, że deklaracja rozliczeniowa sporządzona zgodnie z przepisami stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Deklaracja rozliczeniowa stanowi szczególny dokument, którego realizacja w postępowaniu egzekucyjnym jest możliwa bez uprzedniego wydania decyzji ustalającej i określającej wysokość należności (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 2106/13). Tytuły wykonawcze obejmują należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, które podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej, co wskazano w części E. poz. 11 tytułów wykonawczych, powołując się na art. 24 ust. 2 u.s.u.s. oraz art. 93 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. W części E. 1 poz. 5 i 6 wskazano okres którego dotyczy należność, w poz. 1 kwotę należności pieniężnej, a w poz. 2: datę, od której nalicza się odsetki. Analizując treść tytułów wykonawczych, w tym wskazane wyżej pozycje, skarżąca może bez żadnej wątpliwości stwierdzić, co stanowi podstawę prawną prowadzenia egzekucji, szczególnie, że to przecież złożone przez nią deklaracje były podstawą wystawienia tytułów wykonawczych. W tytułach wykonawczych w części E. poz. 9 wskazano datę doręczenia upomnienia: [...], a w poz. 10 koszty upomnienia. Organ egzekucyjny, odpowiadając na zarzut braku doręczenia upomnienia, powołał się na akta administracyjne zawierające dokument - zwrotne potwierdzenie odbioru przez skarżącą w dniu [...]r. upomnienia nr [...] z dnia [...]r. Zasadnie organ nadzoru stwierdził, iż poza rozważaniami należało pozostawić zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zgłoszony w zażaleniu nadanym 25 października 2019 r., jako zgłoszony po upływie terminu do wniesienia zarzutów. Prawidłowo organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę argumentował, iż zarzut dotyczący dokonania przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej z naruszeniem prawa, może być podnoszony w trybie art. 54 u.p.e.a. – w ramach skargi na czynności egzekucyjne. Organ odwoławczy wyjaśnił również, iż wbrew twierdzeniom skarżącej, w toku egzekucji dokonano zajęcia wierzytelności stanowiących zwrot nadpłaty i podatków, a nie zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. Istotnie akta administracyjne zawierają dwa zawiadomienia z dnia [...]r. skierowane do [...] Urzędu Skarbowego w G. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu i nadpłaty podatków. Przez wzgląd na powyższe zarzuty skargi należało uznać za bezzasadne. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) oddalił skargę.