I SA/Gl 1486/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej postanawia: odmówić pełnomocnikowi strony skarżącej przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku skarżący wniósł sporządzoną siebie skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Następnie pismem z dnia 24 stycznia 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach poinformowała Sąd, że pełnomocnikiem skarżącego został wyznaczony adwokat N. D.. Postanowieniem z dnia 2 marca 2017 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 27 marca 2017 r., tutejszy Sąd odrzucił sporządzoną osobiście przez skarżącego skargę kasacyjną od wyroku z dnia 1 czerwca 2016 r. Pismem nadanym w dniu 3 kwietnia 2017 r. wyznaczony pełnomocnik wniósł opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 1 czerwca 2016 r. Nadto wyznaczony pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do złożenia ww. opinii. We wniosku wskazał, że w dniu 27 marca 2017 r. doręczono mu odpis postanowienia z dnia 2 marca 2017 r. i tego samego dnia zapoznał się z aktami sprawy. Jednocześnie zaznaczył, że w dniu 6 lutego 2017 r. doręczono mu pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia 24 stycznia 2017 r., w którym wyznaczono go pełnomocnikiem w sprawie skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie zaś - co podkreślił - w przedmiocie sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na dowód czego załączył kserokopię pisma Okręgowej Rady Adwokackiej. Zdaniem pełnomocnika skarżącego uznać zatem należy, że w sposób niezawiniony – opierając się na treści pisma Okręgowej Rady Adwokackiej – nie miał wiedzy, iż rozpoczął bieg termin do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej bądź opinii prawnej o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "ppsa") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy w pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, iż wniosek o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej został wniesiony we wskazanym siedmiodniowym terminie. Należy przyjąć, że wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 27 marca 2017 r., kiedy to pełnomocnik skarżącego zapoznał się z treścią postanowienia o odrzuceniu osobistej skargi kasacyjnej. Wniosek zaś został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 3 kwietnia 2017 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. Jednocześnie, zgodnie z dyspozycją art. 87 § 4 ppsa wniesiono opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Wskazać w tym miejscu należy, że w myśl art. 253 § 1 ppsa, w przypadku przyznania stronie prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata, o jego wyznaczenie sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy. W przypadku, gdy ustanowienie pełnomocnika ma nastąpić po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, sąd zawiadamia o tym właściwą radę. Zgodnie z art. 253 § 2 ppsa okręgowa rada adwokacka w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa w art. 253 § 1 ppsa, wyznacza pełnomocnika, zawiadamiając o tym niezwłocznie pełnomocnika oraz sąd. W zawiadomieniu kierowanym do sądu właściwa rada wskazuje imię i nazwisko wyznaczonego pełnomocnika oraz jego adres do doręczeń. W przypadku ustanowienia pełnomocnika po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, właściwa rada informuje również niezwłocznie sąd o dacie zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Co najistotniejsze, według art. 177 § 3 ppsa w razie ustanowienia adwokata w ramach prawa pomocy po wydaniu orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Natomiast zgodnie z art. 177 § 4 ppsa jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 ppsa nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Uwzględniając powyższe należy wskazać, że adwokat N. D. została zawiadomiona przez właściwą okręgową radę adwokacką o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem skarżącego w dniu 6 lutego 2017 r., a więc w myśl cytowanego art. 177 § 3 ppsa, 30-dniowy termin do wniesienia opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 8 marca 2017 r. Opinię taką pełnomocnik złożył natomiast w dniu 3 kwietnia 2017 r., a więc z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Zauważyć w tym miejscu należy, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Za takie nie mogą być uznane, w ocenie Sądu, okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu, dotyczące braku wiedzy, iż rozpoczął bieg termin do sporządzenia i złożenia tej opinii. Przytoczona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja zmierza do wykazania, że niewiedza o biegu terminu wynikała z niepowiadomienia go przez Okręgową Radę Adwokacką o tym, że w niniejszej sprawie wydano orzeczenie kończące. Zdaniem Sądu jedyną przyczyną uchybienia tego terminu jest brak aktywności pełnomocnika ustanowionego z urzędu po wyznaczeniu przez Okręgową Radę Adwokacką, a okoliczność tą należy uznać za zawinioną wyłącznie przez pełnomocnika. Zaznaczyć należy, że pełnomocnik skarżącego w ramach należytego i starannego wykonywania zawodu winien niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu zapoznać się z aktami sprawy i podjąć czynności w sprawie. Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z art. 244 § 2 ppsa ustanowienie adwokata jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Oznacza to, że wyznaczony adwokat jest obowiązany do podejmowania, z zachowaniem należytej staranności, wszelkich działań mających na celu obronę interesu strony, którą reprezentuje, w postępowaniu nawet jeżeli uprzednio z nią się nie kontaktował (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 9/15). W ocenie Sądu pełnomocnik nie wykazał należytej staranności w zachowaniu terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, a w każdym razie nie wykazał, że uchybienie tego terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, skoro blisko dwa miesiące, tj. od dnia 6 lutego 2017 r. (data odebrania zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu) do dnia 27 marca 2017 r. (dzień, w którym doręczono pełnomocnikowi odpis postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej i w którym przeglądał akta w sądzie) nie podjął żadnych czynności, aby dowiedzieć się na jakim etapie postępowania jest sprawa i czy nie biegną już w sprawie ustawowe terminy. Niezależnie od powyższego wskazać przyjdzie, że Sąd - opierając się na treści § 36 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1177), zgodnie z którym w przypadku gdy adwokat został ustanowiony po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje środek odwoławczy, przewodniczący wydziału orzeczniczego informuje właściwą okręgową radę adwokacką, o treści orzeczenia, czy został zgłoszony wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia oraz czy i kiedy orzeczenie z uzasadnieniem zostało doręczone stronie, zawiadomił właściwą radę, że w dniu 1 czerwca 2016 r. tut. Sąd oddalił skargę wniesioną w niniejszej sprawie, a na skutek wniosku skarżącego odpis tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem został mu doręczony w dniu 10 sierpnia 2016 r. Fakt niepoinformowania pełnomocnika przez właściwą radę o stanie spraw, nie może przy tym stanowić usprawiedliwienia dla zaniechania pełnomocnika ustanowionego w niniejszej sprawie. Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.