I SA/Gl 1477/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 lipca 2026 r. sprawy ze skargi A. M., A1. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 października 2025 r. nr SKO.FE/41.4/186/2025/15818 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Przedmiot kontroli Sądu stanowiło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ nadzoru") z 24 października 2025 r. o nr SKO.FE/41.4/186/2025/15818 wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") oraz art. 18, art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 – dalej: "u.p.e.a.") po rozpoznaniu zażalenia A.M. (dalej: "Skarżąca", "zobowiązana", "strona") na postanowienie Wójta Gminy N. (dalej: "Wójt", "wierzyciel") z 18 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Stan sprawy. Wójt wystawił przeciwko Skarżącej tytuły wykonawcze nr W0K.3160.73.2024 z 26 kwietnia 2024 r. oraz nr W0K.3160.101.2025 z 2 sierpnia 2025 r. mające za przedmiot niewykonany obowiązek o charakterze pieniężnym stanowiące opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wierzyciel skierował ww. tytuł wykonawczy do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "Naczelnik") jako właściwego organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny przyjął tytuł wykonawczy i uruchomił egzekucję administracyjną wobec zobowiązanej. Zobowiązana oraz A1.M. (mąż Zobowiązanej) wspólnym pismem z 12 września 2025 wnieśli zarzut wskazując na nieistnienie obowiązku. Zarzucili, że nie istnieje obowiązek, na podstawie którego wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze, kwestionując zasadność podnoszenia przez nich opłat i obiciążająca winą za nieodebranie odpadów Wójta. Ponadto podnieśli, że tytuł wykonawczy jest "bezpodstawnie wystawiony", gdyż obowiązek nie wynika z jego treści, a w rubryce "Identyfikacja podstawy prawnej obowiązku" wpisano "zawiadomienie [...]". Naczelnik przekazał Wójtowi ww. pismo wskazując, że stanowi ono zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o ww. tytuły wykonawcze. Wójt postanowieniem z 18 września 2025 r. rozpoznał zarzut Zobowiązanej. Wierzyciel oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec strony. Wyjaśnił, że jako wierzyciel dochodzi od zobowiązanej (nazywanej w postanowieniu organu egzekucyjnego – "dłużnikiem") nieuiszczonych opłat za usuwanie odpadów komunalnych. Wierzyciel zaznaczył, że opłata jest nakładana na podstawie ustawy i pobierana przez gminę w celu pokrycia kosztów systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. W przepisach prawa w szczególności ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewidziano wyłączenia obowiązku uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo zwolnienia z tych opłat w związku z "zablokowaniem" bramy lub innego urządzenia na nieruchomości, będącej własnością osoby zobowiązanej do ponoszenia tych opłat. Wójt wskazał także, że oba tytuły wykonawcze w oparciu, o które prowadzone jest postępowanie egzekucyjne zostały wystawione zgodnie z prawem. Wpisanie w części D rubryce 5 (Identyfikacja podstawy prawnej obowiązku) "Zawiadomienie [...]" nie powoduje, że nie istnieje obowiązek uiszczania przez dłużnika opłat za usuwanie odpadów komunalnych ze stanowiącej jego własność nieruchomości. Wójt zaznaczył, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego na opłatę za odpady komunalne jest ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w powiązaniu z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (art. 6h) oraz złożoną deklaracją o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub zawiadomieniem wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o aktualnej wysokości tych opłat. Wymienione w tytule wykonawczym zawiadomienie [...] o aktualnej wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jest zawiadomieniem dłużnika o aktualnej wysokości opłat za gospodarowanie odpadami. A.M. i A1.M. we wspólnym piśmie z 26 września 2025 r. wnieśli zażalenie na postanowienie Wójta z 18 września 2025 r., podtrzymując zarzut nieistnienia obowiązku. Wskazali, że Wójt nie jest wierzycielem i jest winny powodu niewystawienia i nieodbierania śmieci z ich nieruchomości. Kolegium postanowieniem z 24 października 2025 r. utrzymało w mocy postanowienie Wójta w sprawie zarzutu. Organ nadzoru wyjaśnił, że zgodnie z art. 6m ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 733; dalej "u.c.p.g.") właściciele nieruchomości są zobowiązani do składania deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie do art. 6m ust. 1d u.c.p.g. wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z art. 6m ust. 2a u.c.p.g. w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji 1 uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu. Zawiadomienie zawiera pouczenie, że stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Kolegium wskazało, że wysokość comiesięcznej opłaty wnika z deklaracji, która może być zmodyfikowana zawiadomieniem organu w przypadku zmiany wysokości stawki, na skutek uchwały rady miasta. Organ nadzoru dostrzegł, że sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, a więc zaistniał obowiązek ponoszenia opłaty, który w razie jego niewypełnienia podlegał egzekucji administracyjnej. W konsekwencji SKO stwierdziło, że zarzut nieistnienia obowiązku był bezpodstawny. Podobnie nie było zasadne podnoszenie, że Wójt nie jest wierzycielem w tym postępowaniu. Zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. wierzycielem w postępowanie egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku. Natomiast w myśl art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z orzeczeń organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Kolegium wyjaśniło, że wierzycielem w opłatach należnych samorządowi gminy są działające w jej imieniu organy wykonawcze - w tym przypadku Wójt. Kolegium zaznaczyło, że odrębnym postanowieniem stwierdziło niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez A1.M. na postanowienie Wójta wydane w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec A.M. A.M. i A1.M. we wspólnym piśmie z 26 września 2025 r. wnieśli skargę na postanowienia Kolegium o nr SKO.FE/41.4/187/2025/15818 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia A1.M. postanowienie Wójta nr [...] z 18 września 2025 r. w sprawie stanowiska wierzyciela co do zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji." oraz nr SKO.FE/41.4/186/2025/15818 utrzymujące w mocy postanowienie Wójta w oddalające zarzut Zobowiązanej w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - nieistnienia obowiązku. W skardze powołano się na wieloletnie, wspólnie prowadzone gospodarstwo domowe i wspólną, od 1972 roku małżeńską odpowiedzialność, która obejmuje niewątpliwie również wspólnych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w naszym gospodarstwie. W związku z tym, w tej wspólnej sprawie sprzeciwili się "samorządowej kombinacji" i dokonania zaskarżonymi dwoma odrębnymi postanowieniami małżeńskiego podziału. W skardze podniesiono, że skoro Kolegium posiada wiedzę o "zablokowaniu bramy" i to, że od maja 2023 roku z winy Wójta nie są usuwane odpady komunalne z nieruchomości - nie może utrzymywać w mocy postanowienie Wójta oddalające słuszne zarzuty nieistnienia obowiązku. W skardze nie zgodzono się z dochodzeniem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie deklaracji złożonej przez Zobowiązaną. Zaznaczono, że celem złożonej i podpisanej 10 lipca 2013 r. przez A.M. deklaracji było niewątpliwie zawiadomienie Urzędu Gminy N. o nastąpieniu zmiany z 3 na 2 ilości osób zamieszkiwanych w nieruchomości a nie zobowiązywanie się do płatności za nieodbierane śmieci. W skardze podniesiono, że nieracjonalne byłoby zadeklarowanie do płatności za nieodbierane śmieci. Wskazano, że podpisana przez Zobowiązaną deklaracja niewątpliwie jest aktem sformalizowanej umowy prawnej pomiędzy stronami, którymi są "władający nieruchomością położoną na terenie Gminy N.", czyli pomiędzy A. z A1.M. a Urzędem Gminy N., czyli Wójtem. Kolegium odpowiadając na skargę pismem z 15 grudnia 2025 r. wskazało, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga wniesiona została na postanowienie wymienione w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – dalej "p.p.s.a.") podlegające kontroli sprawowanej przez właściwy sąd administracyjny. Wspomniana kontrola wykonywana jest pod względem zgodności z prawem poddanych jej działań administracji publicznej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Spór w sprawie dotyczy zasadności dochodzenia wobec skarżącej opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynikających ze złożonej deklaracji wraz zawiadomieniami o zmianie stawki. Skarżąca nie zgadza się z koniecznością zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przypisując Wierzycielowi odpowiedzialność za brak możliwości odbioru odpadów z nieruchomości oraz ich nie odbieranie. Podstawę prawną kontrolowanego przez Sąd rozstrzygnięcia stanowiły m.in. przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące zarzutów. Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może stanowić: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Przez nieistnienie obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. należy rozumieć sytuację, kiedy wskazano w tytule wykonawczym obowiązek, który nie ciąży na podmiocie wymienionym jako zobowiązany ponieważ w ogóle nie powstał (nie obciążał podmiotu wobec którego prowadzona jest egzekucja) albo przed uruchomieniem egzekucji przestał istnieć (obowiązek obciążał zobowiązanego ale przed wszczęciem samej egzekucji przestał istnieć). Postępowanie egzekucyjne, ze swej istoty służy przymusowemu wykonaniu już istniejących obowiązków. W postępowaniu tym z zasady nie określa się podmiotu zobowiązanego oraz treści obowiązku. Ustalenie tych okoliczności odbywa się poza postępowaniem egzekucyjnym. Upraszczając można stwierdzić, że jeżeli dochodzony w egzekucji administracyjnej obowiązek wynika z orzeczenia, to w ramach rozpoznania zarzutu nieistnienia obowiązku badane jest czy orzeczenie to weszło do obrotu prawnego i nadal w nim obowiązuje. Jeżeli chodzi o obowiązki wynikające wprost z przepisów prawa badane jest natomiast to czy wystąpiły przewidziane przepisami prawa przesłanki (okoliczności faktyczne) powstania obowiązku. W niniejszej sprawie występuje sytuacja z pogranicza tych dwóch przypadków, bowiem dochodzony obowiązek powstaje z mocy prawa w zakresie wynikającym ze złożonej przez właściciela nieruchomości deklaracji zmienionej zawiadomieniem wierzyciela (będącym swoistym indywidualnym aktem administracyjnym). Stosownie do art. 6h pkt 1 u.c.p.g. opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy właściwej ze względu na miejsce położenia nieruchomości lub lokalu są obowiązani ponosić właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Obowiązek ten powstaje z mocy prawa i jest powszechny, przez co rozumieć należy że obciąża każdego właściciela nieruchomości zamieszkałej. Obowiązek ten ma charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny. Wbrew sugestiom skargi nie dochodzi do zawiązania umowy pomiędzy organem odpowiedzialnym za funkcjonowanie systemu gospodarki odpadami komunalnymi, a właścicielem nieruchomości. Stosunek prawny pomiędzy właścicielem nieruchomości a organem właściwym dla ustalenia i poboru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie powstaje w drodze umowy. Wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami może być skonkretyzowana na cztery różne sposoby: po pierwsze w drodze deklaracji (korekty deklaracji) w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.), po drugie w drodze zawiadomienia o zmianie wysokości opłaty w związku ze zmianą obowiązującej stawki (art. 6m ust. 2a u.c.p.g), po trzecie w drodze decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku z niedopełnieniem obowiązków selektywnego zbierania odpadów (art. 6ka), po czwarte w drodze decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie wydawanej w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji (art. 6o u.c.p.g.). Z art. 3a ust. 1 pkt 6 u.p.e.a. wywieść można, że egzekucję administracyjną, stosuje się wobec podmiotów zobowiązanych do wykonania obowiązków pieniężnych do obowiązków wynikających z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo z zawiadomienia właściciela nieruchomości przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Warunkiem stosowania drogi egzekucji administracyjnej jest zamieszczenie w deklaracji/zawiadomieniu pouczenia, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Kryterium to zostało w sprawie spełnione bowiem zarówno deklaracja jak zawiadomienie o zmianie wysokości opłaty zawierają stosowne adnotacje (akta administracyjne k. 40, 41). W niniejszej sprawie wysokość dochodzonych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi została określona w trybie art. 6m ust. 2a u.c.p.g., a zatem w drodze zawiadomienia bazującego na złożonej przez właściciela nieruchomości deklaracji – to jest skarżącą A.M. Należy zaznaczyć, że na potrzeby gospodarki komunalnej odpadami przyjęto swoiste rozumienie pojęcia "właściciel" o zdefiniowane w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Obejmuje ono nie tylko podmioty, którym przysługuje prawo własności nieruchomości, lecz również inne tytuły prawne, a także faktycznie władających nieruchomością. Zgodnie z powołanym przepisem za właścicieli nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Pojęcie właściciela nieruchomości stosowane w sprawach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma zatem szerszy zakres niż przyjmowany w prawie cywilnym i nie musi się z nim pokrywać. Za właściciela nieruchomości o jakim mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g,. uważać należy w pierwszej kolejności osobę która posiadając tytuł prawny do nieruchomości lub władająca nią składa deklarację z art. 6m ust. 1 u.c.p.g. Wraz ze złożeniem deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec właściwego organu podmiot ją składający identyfikuje się jako właściciel nieruchomości objęty obowiązkiem uiszczania opłaty. W związku ze złożeniem deklaracji przez Skarżącą z perspektywy systemu gospodarki odpadami komunalnymi, to Skarżąca jest uważana za właściciela nieruchomości zamieszkałej. Stan taki utrzymywać się będzie do momentu złożenia nowej deklaracji w związku z tą nieruchomością albo korekty deklaracji dotychczasowej. Fakt pozostawania Skarżącej w małżeństwie i wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego z mężem nie ma z tych względów znaczenia dla określenia podmiotu obowiązanego do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Orzekające w sprawie organy administracji zasadnie przyjęły, że podmiotem odpowiedzialnym za wykonanie obowiązku jest Skarżąca, w związku z czym powinna być traktowana jako zobowiązana w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). Brak odbioru odpadów z nieruchomości jest okolicznością obojętną dla powstania obowiązku uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W tym miejscu Sąd wskazuje, że stosownie do art. 6s u.c.p.g. w przypadku gdy gmina nie realizuje obowiązku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanemu do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 u.c.p.g. Sąd podkreśla, że twierdzenia skargi co do "zawinionego przez Wójta" braku odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości w związku "z zamknięciem bramy" są gołosłowne i nie mają potwierdzenia w materiale sprawy. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne nie służą rozwiązywaniu konfliktów o charakterze cywilnoprawnym pomiędzy podmiotami administrowanymi a przedstawicielami władzy publicznej. Zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. to wójt jest organem administracji właściwym w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6q ust. 1). W stosunku do nieruchomości położonych w Gminie N. to jej Wójt będzie organem właściwym do poboru opłat i występowania przy ich dochodzeniu jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Kolegium zaskarżonym postanowieniem prawidłowo rozpoznało zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej oparty o podstawy wskazane w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. – nieistnienie obowiązku. Materiał sprawy potwierdza, że dochodzony obowiązek istniał i obciążał zobowiązaną, miał podstawę w obowiązujących przepisach prawa a wynikał ze złożonej deklaracji zmienionej zawiadomieniem o zmianie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W tym stanie rzeczy skarga okazała się niezasadna wobec czego należało ja oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.